Dinsdag 27/07/2021

opinie

Hoe voorkom je ultiem bloedbad in Idlib?

Syriërs komen begin augustus samen op de plek waar een autobom is afgegaan in de stad Idlib, en van laatste vier de-escalatiezones van het land waar de rebellen nog sterk aanwezig zijn.  Beeld AFP
Syriërs komen begin augustus samen op de plek waar een autobom is afgegaan in de stad Idlib, en van laatste vier de-escalatiezones van het land waar de rebellen nog sterk aanwezig zijn.Beeld AFP

Ken Roth is directeur van Human Rights Watch.

Idlib is de laatste grote Syrische enclave in handen van antiregeringstroepen. Tot nu toe heeft de stad gefungeerd als een soort overloopgebied. Toen andere rebellenenclaves vielen, kregen overlevenden de keuze: gedumpt worden in Idlib, of belanden in gebieden onder regeringscontrole, waar arrestatie, marteling en executie dreigen. De meesten kozen voor Idlib. Ongeveer de helft van de 2,3 miljoen inwoners van Idlib komt uit andere delen van Syrië.

Half miljoen doden

Nu loopt Idlib zelf gevaar. Het risico is groot dat Russisch-Syrische troepen hun willekeurige en soms doelbewuste aanvallen op de burgerbevolking en civiele infrastructuur, zoals ziekenhuizen, hervatten. Oorlogsmisdaden zoals deze veroorzaakten al de dood van naar schatting meer dan een half miljoen mensen. Meer dan de helft van de bevolking sloeg op de vlucht.

In het verleden zouden burgers die wilden vluchten vanuit Idlib de grens zijn overgestoken met Turkije, waar circa 3,5 miljoen Syrische vluchtelingen verblijven. Maar Turkije sloot de grens in oktober 2015. Turkije kan een nieuwe instroom van asielzoekers proberen te dirigeren naar Syrische gebieden langs de grens, zoals Afrin en Jarabulus. Turkije controleert die gebieden, maar deze zijn daarmee nog niet immuun voor aanvallen. Het land kan ook grote aantallen vluchtelingen het land binnenlaten. Dat zou de interne druk opvoeren om de deal met de EU op te schorten, die de toevloed van asielzoekers richting Griekenland aan banden legt, net nu de campagne voor de Europese parlementsverkiezingen van 2019 op gang komt.

Een veel betere optie is het voorkomen van een bloedbad in Idlib, bij voorkeur door meer Europese druk op Rusland. Sinds 2015 strijdt de Russische luchtmacht samen met Syrische gevechtsvliegtuigen: de belangrijkste reden waarom regeringsgezinde troepen, die de strijd dreigden te verliezen, nu aan de winnende hand zijn. Rosoboronexport, de officiële Russische wapenexporteur, is de grootste wapenleverancier van Syrië. Russische diplomaten blokkeerden met veto’s plannen om Syrië voor het Internationaal Strafhof ter verantwoording te roepen en probeerden, uiteindelijk zonder succes, het onderzoek naar het gebruik van chemische wapens te dwarsbomen. Russische staatsmedia zoals RT en Sputnik bagatelliseren gruwelijkheden begaan door Rusland en Syrië.

MH17 en novitsjok

Europese regeringen moeten Moskou onder druk zetten om zijn invloed aan te wenden. Het Kremlin wil de relaties met de EU namelijk verbeteren, zodat sancties worden opgeheven. De weg ligt bezaaid met obstakels (Krim, Oost-Oekraïne, MH17, het gif novitsjok) maar regeringen van EU-lidstaten zoals België moeten duidelijk maken dat een bloedbad onder de burgerbevolking van Idlib de bilaterale relaties nog verder bekoelt.

Rusland heeft al laten blijken dat het dit scenario wil vermijden. Idlib is de enige van vier zogenaamde ‘de-escalatiezones’ die Rusland en Syrië niet opnieuw hebben ingenomen. Rusland stemde in met de Turkse inrichting van ‘observatieposten’ rond Idlib.

Maar belangrijker nog is dat Rusland het idee heeft geopperd om de militaire opmars naar Idlib te staken in ruil voor Westerse toezeggingen om te helpen met de wederopbouw.

Zelfs als Europese regeringen kunnen worden overtuigd om mee te betalen aan de wederopbouw van steden die door Russische en Syrische troepen zijn verwoest, blijven de voorwaarden van dit voorstel controversieel. De Syrische overheid heeft de terugkeer van vluchtelingen bemoeilijkt door hun bezittingen in beslag te nemen en te dreigen met arrestatie, terwijl de wederopbouw van regeringsgezind gebied voorrang krijgt. Het leger en inlichtingendiensten hebben al de hand gelegd op aanzienlijke bedragen aan humanitaire hulp om hun eigen zakken te vullen en hun slachtpartijen te financieren. Bij gebrek aan transparantie en onafhankelijk toezicht, is de vrees gegrond dat hetzelfde gebeurt met wederopbouwfondsen.

Het leven van Syrische burgers mag niet afhangen van betaling van enorme geldsommen. Het alternatief: stel de Russische medeplichtigheid aan Syrische oorlogsmisdaden aan de kaak en zet het Kremlin onder druk om een eind te maken aan de gruwelijkheden. De tijd is rijp om Rusland duidelijk te maken dat van betere relaties met de EU geen sprake kan zijn zolang het zich achter de gewelddadige onderdrukking in Syrië blijft scharen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234