Vrijdag 22/11/2019

Verkiezingen VS

Hoe Trump met infrastructuurwerken zijn eigen New Deal wil creëren

In en rond de rivier Tennessee werden dankzij de New Deal in 1933 heel wat werken uitgevoerd. Beeld BELGAIMAGE

Donald Trump belooft dat de Amerikaanse infrastructuur, van wegen tot luchthavens, weer de beste ter wereld wordt. Is dit zijn New Deal, zoals Franklin D. Roosevelt begin twintigste eeuw de economie uit de recessie trok?

We gaan onze steden herstellen en onze snelwegen, tunnels, luchthavens, scholen en ziekenhuizen herbouwen", zei Trump in de dankrede na zijn overwinning. "Onze infrastructuur zal haar gelijke niet kennen, en we zetten miljoenen mensen aan het werk."

Toen de beoogde vicepresident Mike Pence enkele weken geleden landde op het verouderde vliegveld LaGuardia in New York, vlogen de stukken beton van de landingsbaan in het rond. Het gemiddelde Amerikaanse gezin geeft ruim 300 euro per jaar uit aan autoreparaties na schade door slechte wegen. Dat de infrastructuur verbetering behoeft, is onder Amerikanen geen punt van discussie, al spenderen de Verenigde Staten zowat 400 miljard euro per jaar aan onderhoud. President Obama lanceerde in 2009 een stimuleringsproject van zowat 800 miljard euro, waarin de nadruk lag op weg, rails en havens. Veel van de projecten zijn echter vertraagd door bureaucratische verplichtingen en rechtszaken van klagende burgers.

Trump heeft beloofd dat onder zijn regering zowat een biljoen euro zal worden besteed aan "de volgende generatie wegen, bruggen, spoorwegen, tunnels, zeehavens en luchthavens die dit land verdient. Amerikaanse auto's zullen over de wegen rijden, Amerikaanse vliegtuigen zullen steden met elkaar verbinden en Amerikaanse schepen zullen de zeeën bevaren."

Maar 1.000 miljard is veel geld voor een president die een begrotingstekort van 20 biljoen erft, de belastingen wil verlagen en ook nog andere zorgen heeft. Afgelopen zomer zei Trump nog dat hij de 'herbouw' van de Amerikaanse infrastructuur wil financieren door de bijdrage aan de Verenigde Naties af te schaffen.

Privépartners

Eind oktober kwamen twee van zijn adviseurs met een ander plan. Wilbur Ross, bedrijvenopkoper en miljardair, en Peter Navarro, hoogleraar economie aan de Universiteit van Californië, schreven een naar eigen zeggen "revolutionaire" opzet voor de financiering van Trumps asfalt- en betondroom. Het plan voorziet in een massale overheveling van infrastructurele projecten van de overheid naar privépartijen. Die moeten met belastingvoordelen worden aangemoedigd om aan de slag te gaan. Zo zouden commerciële partijen in tien jaar een biljoen aan infrastructuurprojecten moeten besteden.

Alle kandidaten voor het presidentschap, van Bernie Sanders tot Hillary Clinton, lanceerden hun eigen plan om de infrastructuur te verbeteren. Want de notie dat bouwactiviteiten extra jobs en bedrijfswinsten opleveren, wordt breed gedeeld. Die extra banen leiden tot hogere belastinginkomsten en extra bedrijfswinsten brengen meer winstbelastingen in het laatje. Hoewel: Trump wil het belastingtarief voor bedrijven verlagen van 35 tot 15 procent. Kosten voor de belastingbetaler: nul. Vereist is wel dat het Amerikaanse Congres toestemming geeft voor het garantiefonds voor bedrijven. Daarnaast moeten de bureaucratie en juridische obstakels worden overwonnen die in eerder geplande infrastructuurprojecten grote vertragingen veroorzaakten.

En dan is er nog een ander pijnpunt. Om te kunnen verdienen aan hun bouwprojecten mogen de bedrijven tol of gebruiksbelasting heffen. Critici zien die vergoeding als een indirecte belasting. Als het plan-Trump slaagt, komen de kosten via een omweg wel in het huishoudboekje van de burger terecht.

Archiefbeeld: wegen en lege percelen in Phoenix, Arizona. Beeld Getty Images

Goedkoper lenen

Het systeem van Trump zou per burger mogelijk duurder uitpakken dan ouderwetse overheidsfinanciering. Ook Democratisch kandidaat Bernie Sanders wilde zowat een biljoen euro investeren in infrastructuur. Maar hij wilde het benodigde bedrag liever lenen dan de nieuwe infrastructuur te privatiseren. Leen een biljoen, ga bouwen en de opbrengsten in de vorm van belastingen komen vanzelf, betoogde hij. De staat kan goedkoper lenen dan een bedrijf, dus zou dit de burger uiteindelijk minder kosten dan de tolgelden van Trump, betoogde Sanders.

Hij komt daarmee dichter bij het klassieke stimuleringsprogramma van Roosevelt, die van 1933 tot 1945 president van de Verenigde Staten was. Zijn New Deal beoogde een breed stimuleringsprogramma dat de economie uit de Grote Depressie moest helpen. Dat voorzag in productiebeperkingen voor boeren, de invoering van de 40-urige werkweek en onder meer regulering van de financiële sector.

Publieke werken maakten maar een klein deel uit van de New Deal. In de rivier Tennessee werd een serie dammen gebouwd en er waren werkgelegenheidsprojecten ten waarde van bijna 4 miljard euro. Door het programma van Roosevelt verdrievoudigden de overheidsuitgaven in de jaren 30. Maar zijn aanpak wordt wel als succesvol beschouwd. Hoe 'revolutionair' de privatiseringsdeal van Trump zal uitpakken, moet nog blijken.

De vereniging van Amerikaanse ingenieurs vindt het plan in ieder geval veel te bescheiden. Zij geeft infrastructuur een dikke onvoldoende en berekende dat er alleen al de komende vier jaar 3,6 biljoen nodig is voor reparatie en onderhoud.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234