Zaterdag 06/06/2020

Hoe Syrisch gezin symbooldossier werd

De strijd tussen staatssecretaris van Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) en de (advocate van de) Syrische familie in Aleppo die naar ons land wil komen, gaat in alle hevigheid door. We zetten even enkele feiten op een rij.

1 Wat is dat eigenlijk, een humanitair visum?

Het is een manier om iemand op een legale manier naar ons land te brengen. Eenmaal in het land kan de persoon in kwestie, als die dat wenst, ook asiel aanvragen. Humanitaire visa voor lang verblijf werden de voorbije jaren meestal gegeven voor vormen van familiehereniging. Om een achtergebleven volwassen kind of grootouder over te brengen bijvoorbeeld. Visa voor kort verblijf zijn dan weer bedoeld om bijvoorbeeld iemand een begrafenis te laten bijwonen.

Maar eigenlijk bestaan er geen duidelijke criteria voor. Het is een discretionaire bevoegdheid van de staatssecretaris voor Asiel en Migratie en zijn bevoegde dienst, in dit geval Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ). Met andere woorden: Francken en DVZ mogen eigenhandig beslissen wie in aanmerking komt en wie niet. Als Francken dus zegt dat een visum geen recht is maar een gunst, heeft hij gelijk. Asielexperten zijn ook niet meteen voorstander om duidelijke criteria op te stellen, omdat je dan het risico loopt dat het systeem te rigide wordt.

2 Wat is er zo speciaal aan dit dossier?

Niets eigenlijk. De familie vroeg het visum aan via het Belgische consulaat in Beiroet. Uit statistieken van Federaal Migratiecentrum Myria blijkt dat dat een normale weg is, aangezien er in Syrië zelf geen consulaten meer zijn. De meeste visa worden aangevraagd via de consulaten van Beiroet, Ankara en Istanbul.

In 2015 werden 849 humanitaire visa afgeleverd. Daar zaten alvast de 282 Syrische christenen bij die vorig jaar gered werden uit Aleppo en overgebracht naar ons land. Die vroegen ook een humanitair visum voor kort verblijf aan. Eenmaal hier stapten ze in de asielprocedure. Dat was ook precies het plan van de Syrische familie.

3 Welke rol hebben de door Francken zo verguisde rechters in deze zaak gespeeld?

De Syrische familie kreeg een njet van de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) op haar visumaanvraag en stapte daarop naar de Raad voor de Vreemdelingenbetwistingen (RvV). Die oordeelde dat DVZ haar weigering niet goed had gemotiveerd. Wat volgde was een juridisch steekspel tussen DVZ en de RvV. Tot drie keer toe vroeg de Raad om de beslissing beter te motiveren. Drie keer gebeurde dat niet. Uiteindelijk stelde de RvV in een arrest dat DVZ de visa moet geven aan het gezin, omdat DVZ blijkbaar toch niet wil luisteren. Een situatie die asielexperten nog maar zelden hebben gezien. "De rechter moet het wel fameus op zijn heupen hebben gekregen", klinkt het.

Daarna volgden nog enkele procedures voor burgerlijke rechtbanken. Eentje zei niet bevoegd te zijn in deze materie, de andere oordeelden echter dat DVZ het arrest van de RvV moet volgen, op straffe van een dwangsom.

Ondertussen tekende Francken ook cassatieberoep aan bij de Raad van State, zowel tegen het moeten afgeven van de visa als tegen de dwangsommen opgelegd door de rechtbank. Hij wil van de Raad van State weten wie er nu gelijk heeft. Mieke Van den Broeck, de advocate van de familie, is overtuigd dat Francken daar geen kans maakt. "Ik heb het arrest grondig bestudeerd en ik zie geen fouten. Ik ben geen cassatieadvocaat, maar dat is mijn mening en ik ben daarin zelfverzekerd."

4 Waarover gaat het dispuut concreet?

Over artikel 3 van het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens. De Syrische familie riep dat verdrag in als motivatie voor haar visumaanvraag. Artikel 3 stelt dat het verboden is om gemarteld of op onmenselijke of vernederende manier behandeld of bestraft te worden. DVZ heeft bij de verwerking van de aanvraag artikel 3 niet weerhouden. De RvV wil weten waarom. De RvV-rechter schrijft in zijn vonnis dat een staat een verantwoordelijkheid heeft tegenover iemand die vlucht en er ook moet voor zorgen dat die niet het risico loopt slachtoffer te worden van een mensonterende behandeling.

Francken vindt dan weer dat artikel 3 niet zo ruim geïnterpreteerd mag worden en dat het niet kan ingeroepen worden als een land via een ambassade in het buitenland geconfronteerd wordt met iemand die wil vluchten.

De rechtbanken zijn echter de RvV gevolgd en gaven Francken er nog een dwangsom bovenop.

5 Zet deze zaak de 'poort' open, zoals Francken stelt?

De procedure is vrij complex. Elke aanvrager moet aantonen dat hij of zij over voldoende middelen kan beschikken om hier te overleven zonder tussenkomst van de Belgische staat of, zoals in het geval van het Syrische gezin, een Belgische familie heeft die hen wil onderhouden. De kans dat er tienduizenden of miljoenen, dixit Francken, vluchtelingen op die manier naar hier zullen komen, lijkt dan ook erg klein.

Experten stellen overigens dat Francken zelf het aanzuigeffect, waar hij nu zegt voor te vrezen, in gang heeft gezet. Door de reddigingsoperatie van de groep christenen uit Aleppo. Voordien was de mogelijkheid van de humanitaire visa nauwelijks gekend. De advocate van het gezin zei het eerder ook in krantenartikels: het was Francken zelf die hen de weg heeft getoond.

6. Hoe moet het nu verder?

Francken bleef gisteren zeggen dat hij het visum niet wil geven. En dat hij geld voor de dwangsom op een geblokkeerde rekening wil storten. De advocate van het gezin liet meteen weten dat zij de geblokkeerde rekening niet aanvaardt. Een dwangsom hoort een drukkingsmiddel te zijn. En geld van de regering op een andere rekening van de regering storten, zorgt volgens haar voor geen enkele druk. "Het geld zal geïnd worden en aan de cliënten in Syrië worden doorgestort, die het vervolgens aan een armoedeorganisatie in België zullen schenken", aldus de advocate (zie kader).

Iedereen kijkt nu ook in de richting van de Raad van State, die een arrest ten gronde zal vellen. Volgens de persmagistraat kan dat wel nog zes à zeven maanden op zich laten wachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234