Maandag 21/06/2021

Hoe staat het met de wederopbouw in de getroffen landen drie jaar na de tsunami?

De ramp had een paar positieve neveneffecten. Een vredesbestand en betere wegen in Atjeh, meer economische kansen, betere alarmsystemen, educatieve programma's en de aanplant van een bufferzone

Kathy Marks evalueert het herstelbeleid in zeven vragen

@5 INFO Opinie:Kathy Marks is journaliste van The Independent.@4 DROP 2 OPINIE:Op 26 december 2004, drie jaar geleden dus, was een enorme onderzeese aardbeving voor de kust van het Indonesische eiland Sumatra de oorzaak van een reeks gigantische vloedgolven die heel wat kustdorpen aan de Indische Oceaan platgooiden en bijna een kwart miljoen mensen de dood injoegen. Meer dan een dozijn landen liep schade op of had doden en gewonden te betreuren. Twee miljoen mensen werden dakloos, complete dorpen en steden werden van de kaart geveegd in de zwaarst getroffen landen Indonesië, Sri Lanka, India en Thailand. Het was de meest verwoestende natuurramp uit de moderne geschiedenis. Ze leidde tot een nooit geziene stroom van vrijgevigheid, waarbij regeringen en hulporganisaties bijna 10 miljard euro bij elkaar zamelden.

Is de herstel- en wederopbouwinspanning afgelopen?

Er zijn grote stappen gezet sinds de begindagen, toen de focus lag op het leveren van noodvoedsel, -onderdak en medische hulp aan de overlevenden. In de provincie Atjeh in Indonesië, de regio die het zwaarst getroffen werd, zijn 100.000 huizen heropgebouwd, alsmede 800 scholen, 600 ziekenhuizen en klinieken, 17 zeehavens, 10 landingsbanen, 216 bruggen en voor 2.000 kilometer wegen.

Een wederopbouw van dezelfde omvang greep plaats in Sri Lanka. Die van het zuidelijke district Galle werd deze maand nog gesymboliseerd door een testmatch tussen Engeland en het gastland, die werd gespeeld in een ooit pittoresk cricketstadion dat door de tsunami verwoest werd en nu na restauratie weer iets van zijn oude glorie heeft teruggevonden. In Zuid-Thailand zijn de badplaatsen die plat werden gegooid opnieuw opgebouwd. In het geval van Khao Lak, waar het gouden strand na de tsunami vol met lijken lag, is er weer een bezettingsgraad van 80 procent.

Iedereen heeft dus een dak boven het hoofd?

Honderdduizenden overlevenden hebben een nieuw onderkomen gekregen. Toch wonen nog velen in tijdelijke bouwsels, ofwel doordat er vertraging zit op de levering van nieuwe huizen, ofwel omdat ze liever niet van de kust weggaan. Anderen hebben te weinig geld om een nieuwe grond aan te kopen, ook al krijgen ze subsidies. In India, Indonesië en Sri Lanka waren er klachten over minderwaardige woningen die in zeven haasten werden gebouwd en nu al uiteenvallen. In sommige nieuw ontwikkelde gebieden zijn er nog geen wegen, water, elektriciteit en sanitaire voorzieningen. Het gevolg is dat heel wat nieuwe huizen nog leeg staan. In Sri Lanka zou de regering dreigementen en chantage gebruikt hebben om de overlevenden te dwingen hun tijdelijke kampen te verlaten, om te kunnen verklaren dat iedereen een nieuwe huisvesting heeft gekregen op de derde verjaardag.

Hoe slagen de mensen erin een inkomen te verwerven?

Na de herhuisvesting was de volgende prioriteit de overlevenden te helpen om opnieuw in hun levensonderhoud te voorzien en om de plaatselijke economieën opnieuw aan te zwengelen. Vele slachtoffers waren vissers, wier boten vernietigd, en landbouwers, wier rijstvelden vergiftigd werden. Liefdadigheidsorganisaties zoals World Vision verdeelden vissersboten, netten en motoren, waterpompen, computers, duikmateriaal, naaimachines, keukenrobots en timmergereedschap. In Thailand schreef Caritas kleine leningen uit aan mensen die hun bedrijf weer wilden opstarten. In Atjeh, waar meer dan 40 procent van de plaatselijke bevolking haar broodwinning kwijt raakte, hielp het Britse ontwikkelingsagentschap Tearfund peperboeren door zout aangetaste gronden opnieuw te exploiteren door het gebruik van organische pesticiden. Aan de westkust van Atjeh, in Llongka, wordt een cementfabriek die verwoest werd door een vloedgolf heropgebouwd met de hulp van Chinese ingenieurs en geld van een Frans bedrijf.

Is alle hulp op de juiste plaats terechtgekomen?

Met zulke grote sommen in omloop vreesden sommigen voor het ergste. Over het algemeen bleek die vrees ongegrond, al waren er de onvermijdelijke meldingen van financiële onregelmatigheden. In de provincie Atjeh, waar projecten ter waarde van 1,75 miljoen euro in vraag werden gesteld door een anticorruptiewaakhond, geven functionarissen toe dat een totaal van 3,2 miljard euro aan noodhulp en donaties beheren een hele uitdaging is voor een natie waar gesjoemel een tweede natuur is.

In Sri Lanka schreef een plaatselijke krant vorig weekend dat het land slechts 1,17 van de door buitenlandse donoren beloofde 2,15 miljard euro heeft ontvangen. In Groot-Brittannië waren de managers van het Millennium Stadium vorige week gedwongen zich te verontschuldigen nadat aan het licht was gekomen dat de 137.000 euro die werd opgehaald met het Tsunami Reliefconcert van januari 2005 nog maar net uitbetaald was, bijna drie jaar na het evenement.

Had de tsunami ook positieve gevolgen?

De tsunami was een menselijke ramp van een omvang die moeilijk te bevatten blijft, met 170.000 doden in Atjeh, 35.000 in Sri Lanka, 16.000 in India en 9.000 in Thailand. Toch had hij ook een paar positieve neveneffecten. In Atjeh was hij de aanzet voor een vredesbestand dat een einde maakte aan decennia van gevechten tussen de Indonesische regering en separatistische rebellen. De provincie heeft nu een snelweg met vier rijstroken in plaats van een kustweg met twee rijstroken. Vele overlevenden wonen in betere huizen dan de huizen die ze kwijt zijn geraakt, en doordat hun dorpen nu meer aandacht krijgen zijn ook de economische kansen verbeterd. Een landbouwproject van World Vision in Atjeh brengt 2,5 keer meer op dan voor de overstroming. In Thailand hebben vrouwen die vroeger in de rubberplantages werkten met de hulp van dezelfde hulporganisatie batikbedrijven opgezet. Indiase vissers maken tegenwoordig gebruik van een gps.

Is de regio nu beter in staat om met een tsunami om te gaan?

De alarmsystemen in de regio verbeteren was uiterst belangrijk, niet het minst omdat seismologen menen dat er in de nabije toekomst een nieuwe reuzenaardbeving zal zijn voor de kust van Sumatra. De mensen zijn zich ook beter bewust van het gevaar; als de aarde beeft in Indonesië - wat ze vaak doet in dat land - dan trekken de mensen nu naar de heuvels. In de hele regio zijn educatieve programma's opgezet en er werden mangrovebossen aangeplant om een natuurlijke bufferzone te creëren. Dankzij een project onder supervisie van de VN-organisatie Unesco is een geraamte van een tsunamialarmsysteem voor de Indische Oceaan gebouwd; het bestaat uit 25 seismografische stations die informatie doorsturen naar 26 nationale alarmcentrales. Thailand heeft 79 waarschuwingstorens gebouwd in de kustprovincies en een door de VS gefinancierde diepzeeboei gelanceerd die vloedgolven moet detecteren, terwijl Indonesië van plan is tegen het einde van 2008 23 boeien te installeren. Experts wijzen er echter op dat de landen in kwestie beter moeten samenwerken om het systeem effectief te maken.

Welke uitdagingen zijn er nog voor landen in volle heropbouw?

In Sri Lanka wordt de wederopbouw bemoeilijkt door de burgeroorlog, die twee jaar geleden opnieuw opflakkerde; hulporganisaties zeggen dat overlevenden van de tsunami in het noorden en het oosten van het land niet de hulp krijgen die ze nodig hebben als gevolg van veiligheidsproblemen. Vorige week werd een medewerker van het Rode Kruis die onderscheiden was voor zijn werk tijdens de tsunami vermoord door Tamilrebellen.

In Indonesië vertraagt de slakkengang van de bureaucratie het wederopbouwprogramma; de directeur van het programma moest aan Australië vragen zijn team naar Atjeh over te vliegen omdat zijn eigen regering weigerde te betalen voor hun vlucht. De Wereldbank waarschuwt dat Atjeh afstevent op een economisch kerkhof als de grote werken daar beëindigd zijn in 2009 en de hulporganisaties, die gebruikmaken van plaatselijke werkkrachten, vertrekken.

De grootste uitdaging schuilt echter in de psychologische en emotionele nasleep van de ramp, die zoveel mensen aan de grond heeft gebracht. De wonden zullen nooit volledig helen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234