Zaterdag 25/06/2022

Blik op BelgiëBrussel

Hoe sans-papiers als stadsnomaden meeschrijven aan de geschiedenis van Brussel

Sans-papier Yahia Zouhir: 'Het verloop is steeds hetzelfde. Je komt ergens toe, je bent dankbaar. Je gaat je thuis voelen. Dan stopt het abrupt en beginnen we weer opnieuw.' Beeld sdf
Sans-papier Yahia Zouhir: 'Het verloop is steeds hetzelfde. Je komt ergens toe, je bent dankbaar. Je gaat je thuis voelen. Dan stopt het abrupt en beginnen we weer opnieuw.'Beeld sdf

In Brussel trekken heel wat sans-papiers van het ene naar het andere leegstaande pand. Zo schrijven ze mee aan de geschiedenis van de stad. In potlood, weliswaar: nauwelijks zichtbaar en altijd voorlopig.

Samira Atillah

“Er zaten ratten en het was er koud.” Samen met een zeventigtal andere sans-papiers sliep Yahia Zouhir (41) maandag in tenten op een grasveld aan de Havenlaan in Molenbeek. Omringd door matrassen, spandoeken en zetels vertelt hij dat ze het aanpalende KBC-gebouw, waar ze maandenlang in weinig hygiënische omstandigheden woonden, moesten verlaten. Weldra wacht de sloop.

Aankomstwijken

De groep trekt al ruim een jaar van leegstaand pand naar vervallen gebouw. Van het Luxemburgplein ging het naar de Havenlaan. Als stadsnomaden proberen ze in Brussel te overleven. Ondanks verschillende ‘uithuiszettingen’ blijven ze creatief in het vinden van onderdak.

“Nadat de politie hen dinsdag had weggestuurd uit het KBC-gebouw doken ze even later op in enkele belendende panden”, zegt Johan Leman, voorzitter van vzw Foyer. Hij glimlacht. “Ik weet niet hoeveel gebouwen KBC nog in zijn portefeuille heeft.”

Molenbeek leent zich goed tot het innemen van lege panden, weet hij. Bovendien ligt het Klein Kasteeltje –het aanmeldpunt voor asielzoekers – niet ver van die buurt. Het lijkt wel een traditie, zegt Leman. “Als hier lege gebouwen zijn, leven er mensen. Simpel. Deze mensen horen gewoon bij dit deel van de kanaalzone.”

Pieter-Paul Verhaeghe, socioloog en onderzoeker aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB), beaamt: “Migranten zijn geneigd om zich te vestigen in ­Molenbeek en de andere gemeenten rond de kanaalzone. Huisvesting is er goedkoper en je kunt er wat bijverdienen zonder dat er naar papieren of diploma’s wordt gevraagd.”

Verhaeghe noemt het de voordelen van de zogenoemde aankomstwijken. “Eerder, in de jaren vijftig en zestig, vonden Italiaanse en Marokkaanse migranten de weg.” Meer recent volgden de sans-papiers. Huisjesmelkerij en gentrificatie maken het moeilijk een plek te vinden in deze stad.

De groep blijkt wel in nauw contact te staan met lokale overheden. “We hebben een overeenkomst met de ­lokale actoren: we trekken vanavond naar een hotel voor zes dagen en daarna zullen we een nieuw gebouw krijgen voor zes maanden”, zegt Zouhir.

Leven is herbeginnen, steeds weer opnieuw. “De veiligheid en hygiëne laten te wensen over”, zegt Zouhir. “Die gebouwen staan leeg voor een reden.” Toch probeert deze ‘familie’, zoals ze zichzelf noemen, er steeds het beste van te maken. Het KBC-­gebouw is tot het laatste moment ­onderhouden. “Er zijn mensen die de gebouwen schoonmaken, zij maken van die zorg een dagtaak. Anderen gaan naar hun werk en leven een vrij normaal leven. Tegen de avond keren ze terug naar huis. Het is dus niet zo dat we gewoon de hele dag in zo’n gebouw zitten te wachten”, zegt Zouhir.

Hotel

Ook Mehrez Nefzi (51) verbleef bijna zeven maanden in het KBC-gebouw. De hele groep heeft nu begrepen dat ze straks naar een hotel worden gebracht en beginnen hun hebben en houden op te ruimen. “Dat we opnieuw moeten verhuizen – we weten niet naar waar – zorgt voor veel onzekerheid en stress”, zegt hij.

Nefzi vertelt dat hij een adres moet opgeven om eender wat te kunnen doen, zelfs om zijn dossier in te dienen. “Zonder officiële woonst is dat veel gedoe. Ik heb onlangs dan maar het adres van KBC opgegeven, maar dat bleek niet wettelijk omdat die huisvesting als bezetting werd gezien. Ik zou iets moeten huren, maar zonder adres en papieren krijg je moeilijk werk, tenzij in het zwart.”

De avond valt, Nefzi sluit aan bij de rest van de groep die het grasveld verlaat. Zo verdwijnen deze Brusselse stadsnomaden in het duister, op weg naar een hotel vlak bij het Zuidstation.

Zouhir: “Het verloop is steeds hetzelfde. Je komt ergens aan, je bent dankbaar. Je gaat je thuis voelen. Dan stopt het abrupt en beginnen we weer opnieuw.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234