Donderdag 02/04/2020

'Hoe saai is het om iets vrolijks te zien?'

JONG TALENT. Iphygenia Dubois (23) en Lore Horré (22) sloten zich drie maanden op in een verlaten klooster. Het resultaat is een conceptuele documentaire in boekvorm waar angst en duisternis hun schoonheid ontsluieren.

"In het dorp noemden ze ons les deux novices'', vertelt fotografe Iphygenia Dubois bij valavond in haar slaapkamer aan een kleine formica tafel, terwijl fotografe Lore Horré op de verwarming tegen het raam zit. Horré en Dubois wonen ongeveer een halfjaar samen in Gent in een oud witgekalkt huisje met groene afgebladderde ramen. In de binnentuin hangt een groot, houten kruis. Het lijkt wel alsof zij het klooster mee naar huis hebben genomen.

Zo'n jaar geleden verbleven zij, verspreid over vijf maanden, drie maanden lang in een verlaten klooster van de oblaten van Marie-Immaculée te Velaines, nabij Doornik. Dubois: "Velaines is een klein dorpje waar slechts twee bussen per dag voorbij rijden. Het klooster zelf is slecht onderhouden en staat leeg. Op de tafels troffen wij bedorven fruit aan en er slingerden zelfs Poolse magazines en vrouwenkleren in het rond."

Hartstilstand

Wat er verder nog rondslingerde: een hoop lege aquariums want de paters kweekten vissen; puzzels van een puzzelverslaafde pater; kleren; foto's; schoenen met de sokken er nog in en een zestig jaar oude, half gepluimde papegaai die Jaco heette. "Het beest was de huisdier van een van de paters", zegt Dubois. "Jaco plukte zijn buikveren uit. Hij zag er echt niet uit."

Jaco de papegaai werd gevoed door Marc, de conciërge die tegenover het klooster woont. "In het begin waren wij bang voor hem", zegt Horré. "Marc gedraagt zich maar vreemd uit en het dichtstbijzijnde politiekantoor ligt op vijf kilometer." Dubois: "Op een avond kwam hij ons tegemoet met een groot mes. 'Die heb ik in het bos gevonden', zei hij. Mijn hart stond even stil."

Er gebeurden wel meer beangstigende zaken. Op een avond reed een wagen traag voorbij en gebaarde de bestuurder een snijbeweging over zijn keel naar Dubois, die een foto aan het trekken was van het hekwerk. Leuke buurt. Angst voerde duidelijk de boventoon in het klooster en werd al snel het kernthema van het verslag. Dat verslag is een boek geworden, Magnolia, dat de naam draagt van de boom die zij zagen bloeien door het raam van hun slaapkamer, die gehuld was in Winnie de Pooh-behangpapier.

Nochtans was de angst opzoeken niet het oorspronkelijke plan. Dubois: "Ik wilde een tijd geïsoleerd leven, weg van alle gsm's en sociale media, en heb Lore dan maar meegesleurd. (lacht) Zij heeft een geheel andere kijk op dingen. Ik registreer en ben eerder een documentarist, terwijl Lore conceptueel te werk gaat. Nu, in eerste instantie zag ik in het klooster de mogelijkheid om 'iets anders' te fotograferen. Iets dat neigt naar de romantiek. Tijdens mijn vorige projecten probeerde ik vooral het voorbeeld van de grote docufotografen te volgen, zoals Martin Parr, en belandde ik op beurzen en drukke manifestaties." Iphygenia Dubois verwijst naar haar vorige boek Really Not Real. Daarin voel je de ironische fotograaf die à la Martin Parr of Jimmy Kets met het volkse vertier spot. "Maar ik voelde me in die wereld niet volledig thuis. Ook op vlak van stijl kwam ik niet overeen met de conventies van de reportagefotografie: een beeld bestaande uit drie plannen (voor-, midden en achterplan), aandacht voor horizontale lijnen en liefst iets onscherps op de voorgrond. (lacht)"

In het klooster werd Dubois verplicht om na te denken over ieder beeld. Er was immers tijd genoeg om ieder object tot in het oneindige te blijven fotograferen totdat het goed zou zitten. Zo ontwikkelde ze een eigen geladen en gestileerde vorm van documentaire. Sobere kleurvlakken en weloverwogen lijnen domineren de zeer serene, haast grafische beelden, waarbij sommige foto's flirten met de stijl van jonge Magnumfotografe Bieke Depoorter. De foto van het bed tegen de oranje muur oogt erg 'Depoorter'. De sfeer druipt van Dubois' beelden af. De toeschouwer ervaart een fotografe die vooral in het hoekje gedreven zit; er zitten opmerkelijk veel hoeken in het boek.

Korrel

De geladenheid van Dubois' werk kan ongetwijfeld toegeschreven worden aan de invloed van Lore Horré. Haar foto's tonen geen klooster maar zwaar melancholische, abstracte indrukken gehuld in duisternis. "Mijn foto's zijn haast altijd onscherp", vertelt ze. "Die onscherpte komt voort uit de infrarood-rolfilm die ik gebruik. Die film vraagt gewoon om onscherpte."

Terwijl Dubois' docubeelden iets gemakkelijker lezen, moet je voor het werk van Horré een andere kijk ontwikkelen. Het gaat minder om het onderwerp achter de ruis en meer om de ruis zelf. De korrel en de textuur van het beeld treden op de voorgrond. De toeschouwer moet leren kijken naar die textuur, naar de flinterdunne lijnen en overwogen vlekken.

Twee stijlen, twee boeken. Magnolia bestaat immers uit twee delen waarin het werk van de fotografen gescheiden wordt. Wel zijn de boeken bijzonder complementair en kleven ze thematisch aan elkaar als tweecomponentenlijm.

Magnolia handelt over angst. De kale kamers van Dubois zijn vooral verticaal getrokken, alsof er een 'hogere hand' gesuggereerd wordt die kan toeslaan naar wens. De ruimtes zijn op die manier ook fotografisch vernauwd en benauwend. De beelden geven geen overzicht, want dat impliceert veiligheid - denk aan de vele prooidieren in de natuur die een zeer horizontaal gezichtsveld hebben.

Angst treedt nog meer naar voren in de beelden van Lore Horré. De foto van haar eigen borst bijvoorbeeld toont een mes dat zij bij zich hield. Andere beelden lijken volledig doordrongen te zijn van schimmen.

Dubois: "We waren effectief ook bang in het begin. De eerste keer dat wij 's nachts buiten rondliepen, vluchtten wij binnen de vijf minuten terug naar binnen." Gaandeweg viel die angst weg, maar de foto's werden er niet minder duister op. "Heel wat beelden hadden ook op een vrolijke manier getrokken kunnen worden", zegt Iphygenia Dubois, "maar we kozen bewust voor de donkerte."

Waarom die donkerte? "Hoe saai is het om iets vrolijks te zien?", reageert Lore Horré feller dan zij zelf zou willen. Ze verontschuldigt zich haast met een lachje. "Vrolijkheid komt oppervlakkig over en lijkt steeds zo onrealistisch. Ik kan echt gefrustreerd geraken door vrolijke beelden. Nee, grauwheid is veel interessanter." Blije selfies zijn niet haar ding? Ze grijnst. "Ik vind angst niet negatief. Het is een normale emotie. Iets wat ik dagelijks ervaar. Misschien dat ik daarom geluk zo wantrouw."

Magnolia is te koop in een beperkte oplage van dertig stuks (80 euro). Mailen naar lore@horre.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234