Woensdag 21/04/2021

Duitsland

Hoe rechts wordt het AfD zonder "gematigde" Frauke Petry aan het roer?

Frauke Petry. Beeld REUTERS
Frauke Petry.Beeld REUTERS

De Duitse politica Frauke Petry ziet af van het lijsttrekkerschap van de AfD. Dat heeft de vrouw die al twee jaar het gezicht is van de Duitse rechtspopulisten vandaag bekendgemaakt, drie dagen voor het partijcongres. Als reden noemt ze de interne strijd over de koers die al maanden in de partijtop woedt. Hoe rechts wordt de AfD? Die vraag staat ter discussie.

Die strijd leidde de afgelopen maanden tot een daling in de peilingen en bracht Frauke Petry als vertegenwoordiger van de "gematigde AfD" in een isolement.

Toch kwam de 20 minuten durende videoboodschap van de hoogzwangere politica als een verrassing. Duitse media gingen ervan uit dat Petry, ondanks de interne twisten, de beste kaarten had om de partij naar de verkiezingen van 24 september te voeren.

Dat ze nu zelf een stap terugdoet, doet vermoeden dat de chaos achter de schermen groot is - en het laat zien hoe groot de druk is om nog verder naar rechts af te buigen. "Al sinds 2015 heeft de partij geen eensgezinde strategie", zei Petry verbitterd.

Oppositioneel-rechts of realpolitiek

Twee weken geleden gooide Petry zelf olie op het vuur met het voorstel de leden op het congres in Keulen te laten kiezen welke weg de partij vanaf nu bewandelt: 'oppositioneel-rechts' of 'realpolitiek'.

Petry en haar man, Europarlementariër en lijsttrekker in Noordrijn-Westfalen, willen dat de AfD een "conservatief burgerlijke" partij is die "overal in de Bondsrepubliek dubbele cijfers" kan halen. Ze streven "op middellange termijn" naar de mogelijkheid van deelname aan een regeringscoalitie.

Geert Wilders (L) en Frauke Petry. Beeld Getty Images
Geert Wilders (L) en Frauke Petry.Beeld Getty Images

Ze wil dat de AfD "op eigen benen staat" en niet alleen maar andere partijen tracht te beïnvloeden "zoals de PVV doet met Rutte", zei ze in haar videoboodschap.

Die koers vinden veel leden en potentiële kiezers veel te gematigd, vooral die in de voormalig Oost-Duitse deelstaten. Zij beschouwen samenwerking met "het partijenkartel", zoals AfD-politici de gevestigde politieke orde aanduidt, als verraad.

Tegenstanders

Een van de grote twistpunten in de partijtop is de omgang met Björn Höcke, de politicus die in februari opzien baarde met een rede die deed denken aan toespraken uit de nazitijd, vanwege de vele ultranationalistische en racistische uitspraken. Höcke noemde daarin het Holocaustmonument in het hart van Berlijn een monument van schande.

Het was op aandringen van Petry dat de partijtop besloot een procedure aan te spannen om Höcke uit de AfD te zetten. Maar Höcke heeft veel aanhangers in de AfD, meer dan Petry waarschijnlijk. Dat weten de andere leden van de dertienkoppige partijtop ook. En de meeste van hen willen Höcke dan ook houden, al zegt niet iedereen dat hardop.

Vorige week schreef Der Spiegel over een geheime bijeenkomst door Petry's tegenstanders, belegd door Armin-Paul Hampel. Daarbij zou Alexander Gauland aanwezig zijn geweest, de man die door velen wordt gezien als de leider van de rechtse stroming in de partijtop. Gauland heeft meerdere malen duidelijk verklaard tegen de uitsluiting van Höcke te zijn. Maar ook Höcke zelf was aanwezig.

Handoek in de ring

Misschien was de genadeklap wel het blog dat Michael Klonovsky, voormalig mediastrateeg van de partij, naar buiten bracht over Petry, maar vooral over haar echtgenoot. Hij noemt Pretzell daarin onder andere een ziekelijke complotdenker. En ook AfD-oprichter Konrad Adam schopte dit weekend in een ingezonden artikel in de Frankfurter Allgemeine Zeitung tegen zijn voormalige partij.

Met de AfD kan het nu, vijf maanden voor de verkiezingen, twee kanten op. Het is mogelijk dat de partij zich vastloopt in een moeras van interne conflicten om het leiderschap en daardoor nog meer potentiële kiezers verliest en slechts nipt in het parlement komt.

Het kan ook zo zijn dat de beslissing van Petry leidt tot nieuwe, nog rechtsere, eensgezindheid in het bestuur. Ook in dat geval bestaat voor de AfD het gevaar dat het zichzelf marginaliseert, door zich te vervreemden van de meer gematigde kiezers.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234