Maandag 24/01/2022

AchtergrondCorona

Hoe proberen andere Europese landen een nieuwe lockdown te voorkomen?

Massale vaccinatie van migrantwerkers in Moskou. Beeld Getty Images
Massale vaccinatie van migrantwerkers in Moskou.Beeld Getty Images

Oostenrijk ging maandag opnieuw in strenge lockdown om het oplopende aantal coronabesmettingen een halt toe te roepen. Ook Nederland overweegt weer strengere maatregelen. Hoe is de situatie elders in Europa?

Redactie

2G of 3G? In Polen is het nog steeds 0G

De Poolse regering staat voor een “zeer moeilijke beslissing” volgens minister van Volksgezondheid Adam Niedzielski. In het Centraal-Europese land met een vaccinatiegraad van 53 procent stijgt het aantal coronagevallen en doden rap. Dinsdag kwamen er bijna 20.000 nieuwe gevallen bij en vielen er 398 doden. Toch is de Poolse regering niet geneigd nieuwe beperkingen in te voeren naast de bestaande mondkapjesplicht in het openbaar vervoer en in binnenruimtes. Ook zijn er geen vereisten om bijvoorbeeld horeca, winkels of publieke instellingen te betreden. Als de situatie niet verbetert, komen er in december mogelijk “strenge beperkingen”. Wel overweegt de regering nu een wet waardoor werkgevers kunnen nagaan of hun personeel is gevaccineerd of getest.

Gaat de discussie in veel landen over 2G of 3G, in Polen is het 0G. Het land vaart een eigen koers ten opzichte van Centraal-Europese buurlanden Tsjechië (sinds maandag 2G) en Slowakije, dat Oostenrijk volgde met een lockdown voor ongevaccineerden.

Critici stellen dat de Poolse regeringspartij PiS vreest kiezers van zich te vervreemden en daarom terughoudend is, bijvoorbeeld met beperkingen die alleen voor ongevaccineerden gelden. Vooral in klassieke PiS-bastions in het oosten van het land is de vaccinatiegraad laag en grijpt het virus om zich heen. De regering weerspreekt de kritiek. Polen staan nu eenmaal niet te popelen om regels op te volgen, zei Niedzielski. Hij noemde dwingende maatregelen mogelijk “contraproductief” en vreest een “nog negatievere of agressievere houding”. Naast economische schade waarschuwt hij voor “ernstige sociale reacties”, verwijzend naar de protesten in Nederland en Oostenrijk. “Daar moet je rekening mee houden.”

Duitsland dreigt met gevangenisstraf voor vaccinatievervalsers

Duitsland telde dinsdag maar liefst 66.884 nieuwe coronabesmettingen. Het door het Robert Koch Instituut voor ziektebestrijding (RKI) gecommuniceerde dagcijfer is het hoogste tot nu sinds het begin van de pandemie. Binnen dezelfde 24 uur zijn ook 335 sterfgevallen geregistreerd.

Duitsland probeert uit alle macht een nieuwe lockdown te voorkomen. Het Duitse parlement besloot daarom vorige week vrijdag tot een geheel nieuw systeem om de ernst van de corona-epidemie te meten. Voortaan is niet het aantal besmettingen leidend, maar het aantal ziekenhuisopnames.

Als meer dan 3 per 100.000 inwoners in een bepaalde regio met COVID-19 in het ziekenhuis liggen, dan geldt in die regio 2G in alle openbare gelegenheden. Bij meer dan 6 opnamen geldt 2G+: ook wie gevaccineerd of genezen is, moet een geldige negatieve test kunnen laten zien. Bij meer dan 9 ziekenhuisopnamen volgen extra maatregelen, zoals contactbeperkingen.

Het systeem is onderdeel van een nieuwe Infectiebeschermingswet en werd ingevoerd met instemming van alle zestien deelstaten, die verregaande autonomie hebben in Duitsland. De Infectiebeschermingswet vervangt de tijdelijke noodsituatie die op 25 november verloopt, en de federale regering in Berlijn de bevoegdheid gaf om bedrijven te sluiten en mensen vrijheidsbeperkingen op te leggen.

Die bevoegdheid ligt nu weer bij deelstaatregeringen. Te veel macht voor Berlijn is een heikel punt in het Duitse federale systeem. De wet schrijft ook voor dat op de werkplek en in het openbaar vervoer in het hele land 3G verplicht is: wie niet gevaccineerd of (maximaal zes maanden eerder) genezen is, moet een testbewijs kunnen overleggen. Wie zich bezighoudt met het vervalsen van vaccinatiebewijzen, kan tot vijf jaar gevangenisstraf krijgen.

De wet voorziet niet in een hernieuwde lockdown of avondklok op nationaal niveau zonder instemming van de deelstaten. Er komt geen vaccinatieplicht, beloofden beleidsmakers.

Maskerverplichting op de kerstmarkt van Frankfurt. Beeld EPA
Maskerverplichting op de kerstmarkt van Frankfurt.Beeld EPA

Vertrouwen op hoge vaccinatiedijk is Spanje te riskant

Ze vaccineren zich suf, en toch zijn de Spanjaarden niet helemaal gerust op een kalme kerst met het coronavirus. Met 80 procent van de totale bevolking volledig gevaccineerd – 89 procent als je kinderen van twaalf jaar en jonger niet meetelt – bouwde Spanje een flinke dijk op voor een toekomstige coronagolf, maar de besmettingen stijgen. In absolute cijfers is die groei nog niet zorgwekkend, het reproductiegetal – ruim boven de één – is dat wel.

Het zet meerdere landsregio’s aan tot de invoering van een coronatoegangsbewijs. Zo eist Galicië de code bij de ingang van nachtclubs en in de herbergen waar pelgrims op weg naar bedevaartsoord Santiago de Compostela hun voeten laten rusten. Ook op de feesteilanden Mallorca en Ibiza en in Catalonië is het toegangsbewijs nodig in het nachtleven. Meer regio’s overwegen de invoering van de QR-code, die ook te krijgen is met een negatief testbewijs: 3G-beleid, dus.

In buurland Portugal, dat met een vaccinatiegraad van 88 procent wereldwijd tot jaloezie stemt, klimt het aantal besmettingen nog sneller. De Portugezen durven evenmin te vertrouwen op hun stevige coronapantser en overwegen onder meer de herinvoering van de mondkapjesplicht op straat. Een coronatoegangsbewijs is in de horeca en bij grote evenementen al verplicht.

Rusland worstelt met wantrouwen van bevolking

President Poetin doet verwoede pogingen om de Russen te overtuigen van de noodzaak tot vaccinatie. Hij zei op de staatstelevisie dat hij afgelopen weekend een boosterprik heeft gekregen met Spoetnik V, het vaderlandse vaccin dat de meeste Russen nog altijd vermijden.

Al een maand lang overlijden er elke dag meer dan duizend Russen aan het coronavirus. En dat zijn nog maar de officiële cijfers. Het werkelijke dodental ligt in Rusland ruim drie keer hoger volgens statistici. Zij wijzen op oversterftecijfers waaruit blijkt dat er tijdens de pandemie 753.000 mensen meer overleden zijn dan werd verwacht zonder virusuitbraak.

Poetins aanmoedigingen hebben vooralsnog weinig indruk gemaakt op de Russen, die een rotsvast wantrouwen koesteren tegen hun regering. Ondanks grote beschikbaarheid van het Spoetnikvaccin, heeft maar 37 procent van de bevolking zich laten vaccineren.

De autoriteiten zetten de Russen onder steeds grotere druk om het vaccin toch te nemen. Maandag voerde Tatarstan als eerste provincie een openbaarvervoerverbod in voor ongevaccineerden. In provinciehoofdstad Kazan werden tijdens de ochtendspits duizend mensen uit bussen en metrotreinen gezet. Het Russische parlement wil dat ongevaccineerden in het hele land de toegang wordt ontzegd tot openbaar vervoer, horeca en niet-essentiële winkels. Maar ook voor zulke verboden hebben Russen iets bedacht: uit een gelekte database bleek vorige maand dat alleen in de provincie Moskou al meer dan een half miljoen illegale vaccinatiebewijzen zijn verkocht.

Het Rode Plein in Moskou. Beeld EPA
Het Rode Plein in Moskou.Beeld EPA

Groot-Brittannië liet virus bewust rondgaan, dankzij hoge vaccinatiegraad met succes

“Ik zie donkere wolken samenkomen boven delen van continentaal Europa.” Met die churchilliaanse woorden reageerde de Britse premier onlangs op de coronasituatie elders in Europa. Vooralsnog staat Groot-Brittannië er beter voor en Britse wetenschappers verwachten niet dat de Europese golf het eiland zal overspoelen. In het voorjaar beweerde de Chief Medical Officer Chris Whitty dat het snel uitgevoerde vaccinatieprogramma ertoe zal leiden dat zijn landgenoten kunnen leven met het coronavirus, net zoals ze dat doen met de gewone griep. Dat blijkt uit de cijfers. Sinds begin juli schommelt het aantal dagelijkse besmettingen tussen de 30 en 55.000.

Vanaf het begin was het idee om infecties “vrij te laten”, omdat verder onderdrukken in de loop van het najaar zou leiden tot een scherpe piek . Mondkapjes hoeven alleen nog vrijwillig te worden gedragen, haast nergens wordt gevraagd naar een coronapas en afstand houden hoeft niet meer. In Wales, Schotland en Noord-Ierland is overigens wel een vaccinatiebewijs nodig voor massale evenementen. Het aantal ziekenhuisopnamen en sterfgevallen is onder controle. Zes procent van de mensen in het ziekenhuis heeft corona onder de leden. Er is oversterfte, maar die heeft vooral te maken met andere doodsoorzaken.

Dat de link tussen infecties en ziekenhuisopnamen goeddeels verdwenen is, heeft te maken met twee dingen. Relatief veel kinderen zijn aangestoken door het virus en meer dan tien miljoen vijftigplussers hebben inmiddels een derde prik gehad. Wie in de eerste prikrondes AstraZeneca heeft gehad, krijgt nu bewust Pfizer. Het hoge aantal besmettingen van de afgelopen vijf maanden heeft bijgedragen aan groepsimmuniteit, die nu dik boven de 90 procent ligt. Er leven zorgen over de situatie in de ziekenhuizen de aankomende winter, temeer omdat een gebrek aan personeel in de sociale zorg kan leiden tot filevorming met betrekking tot het aantal bedden. Dat personeelstekort is ironisch genoeg toegenomen. Duizenden verpleegkundigen zijn ontslagen omdat ze weigerden zich te laten vaccineren.

Griekenland voert 2G-beleid in voor restaurants, bioscopen en musea

“Dit is een pandemie van ongevaccineerden”, verklaarde de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis vorige week. Griekenland heeft met 62 procent een vaccinatiegraad die aanzienlijk onder het EU-gemiddelde ligt en merkt daarvan de gevolgen. Niet alleen de besmettingsaantallen breken records, maar ook de ic-opnames en sterfgevallen liepen de afgelopen weken flink op.

In Griekenland leeft groot wantrouwen tegenover de overheid, die de achterblijvende vaccinatiegraad verklaart. Extreemrechtse en extreemlinkse groeperingen verzetten zich de afgelopen maanden tegen het coronabeleid via demonstraties in de grote steden, waar duizenden mensen op afkwamen. Ook de orthodox-christelijke kerk, die onder Griekse ouderen nog altijd veel gezag geniet, draagt bij aan het antivax-sentiment.

In een poging de vaccinatiegraad toch verder op te krikken, voert de regering nu strenge maatregelen in. Zo moeten zestigplussers een boosterprik halen om hun coronatoegangsbewijs geldig te houden. Voor wie nog geen derde dosis gehad heeft, verliest het bewijs zeven maanden na de ingangsdatum geldigheid.

En dat is niet zonder gevolgen, want voor minimaal de komende maand voert Griekenland een 2G-beleid in de meeste openbare gebouwen. Voortaan geeft dus alleen genezing of volledige vaccinatie recht op toegang tot bioscopen, restaurants, musea en sportscholen. Een negatieve test is nog wel voldoende om naar de kerk te mogen, stelde Mitsotakis gerust.

Athene. Beeld AP
Athene.Beeld AP

Frankrijk vertrouwt op vaccinatiesucces om vijfde golf zonder extra restricties te doorstaan

“Er is absoluut geen nieuwe lockdown voorzien”, bezwoer de Franse regeringswoordvoerder Gabriel Attal afgelopen week. Hoewel ook in Frankrijk het virus weer aan een flinke opmars bezig is, wijst de regering voorlopig aanvullende maatregelen als een avondklok, lockdown of sluiting van bepaalde gelegenheden van de hand. Ook is met de vakbonden en werkgevers overeengekomen dat volledig thuiswerken moet worden voorkomen. De verwachting is dat Frankrijk de vijfde golf zonder extra restricties kan doorstaan dankzij de hoge vaccinatiegraad. Ruim 75 procent van de Fransen is intussen volledig gevaccineerd.

Als een van de eerste landen in Europa voerde Frankrijk in juli het gebruik van een gezondheidspas in, bedoeld om mensen aan te sporen zich te laten vaccineren – al blijft ook een negatief testbewijs geaccepteerd. Het succes van die pas, zo zei president Emmanuel Macron afgelopen vrijdag, maakt een lockdown voor ongevaccineerden in Frankrijk onnodig. De nadruk blijft liggen op het naleven van basisregels als handen wassen en goed ventileren, en op vaccinatie als ultieme bescherming. Macron riep de Fransen op “ambassadeurs voor vaccinatie” te zijn en hem te helpen “degenen die terughoudend zijn te overtuigen”. Voor 65-plussers geldt vanaf 15 december een verplichte herhaalprik om de gezondheidspas geldig te houden. Ruim 5 miljoen mensen hebben intussen al zo’n booster gekregen. Vanaf december kunnen ook 50-plussers een herhaaldosis krijgen, al geldt voor hen geen verplichting.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234