Woensdag 11/12/2019

sociale media

Hoe populisten als Le Pen en Wilders bewust campagne voeren op sociale media

Marine Le Pen van het Franse FN en Geert Wilders van de Nederlandse PVV nemen samen een selfie. De politici zijn ervan overtuigd dat de echte kiesstrijd wordt gevoerd op sociale
media.
Beeld AFP

In Frankrijk blaast Marine Le Pen de tegenstand weg op sociale media, net zoals Donald Trump en Geert Wilders dat in de Verenigde Staten en Nederland doen. Zijn populistische politici en sociale media geboren voor elkaar?

1,23 miljoen likes op Facebook en nog een kleine honderdduizend volgers meer op Twitter. Marine Le Pen, de Franse presidentskandidate voor het Front National, moet je het belang van sociale media niet uitleggen. In de strijd om het Elysée heeft ze een legertje uitgebouwd dat haar eigen boodschap op sociale media in de verf moet zetten, en als het even kan ook de tegenstanders zwartmaakt. Daarmee doet ze het op sociale media stukken beter dan haar voornaamste concurrenten Emmanuel Macron (183.000 Facebook-likes en 524.000 Twitter-volgers) en François Fillon (287.000 Facebook-likes en 434.000 Twitter-volgers).

Le Pen en het FN zijn ervan overtuigd dat de strijd voor het presidentschap voor een belangrijk deel op sociale media gewonnen zal worden. Donald Trump in de Verenigde Staten en de brexit-campagne in het Verenigd Koninkrijk toonden immers al hoe krachtig een doordachte sociale mediacampagne kan zijn, en dus zet Marine Le Pen daar ook hard op in. Net zoals Geert Wilders in Nederland: debatten weigert hij aan de lopende band, maar ondertussen blijft hij het debat beheersen dankzij zijn tweets.

Le Pen, Trump, Wilders: hoe komt het toch dat het vooral rechtse politici de online campagne zo goed en sterk beheersen? Obama mag dan nog altijd een pak meer volgers hebben dan Trump, die laatste weet het internet wel beter te bespelen. Zijn Trump en co. er gewoon beter in, of gebruiken ze het vooral meer in de strijd om zieltjes en stemmen?

De belangrijkste verklaring is volgens politicoloog Nicolas Bouteca (UGent) toch dat ze de sociale media meer gebruiken. "Deze politici verzetten zich tegen de traditionele media die volgens hen tot het establishment behoren en niet te vertrouwen zijn. Daarom gebruiken ze die alternatieve media om de traditionele media te omzeilen."

Zie Trump, die om de paar tweets een krant of journalist hekelt. Zie ook Wilders, die het gisteren nog had over 'zieke NRC-geesten' nadat de krant had geschreven dat hij het veiligheidslek in zijn team misbruikte. Maar zie ook N-VA, die het gehad heeft met de meeste klassieke media. Die partij heeft in Vlaanderen evengoed het meeste Twitter- en Facebook-fans.

Straffe taal

Al kan het succes niet alleen door het intensieve gebruik verklaard worden. Het Britse magazine The Economist lanceerde eerder al de term 'extreme tweeting', nadat het tot de vaststelling was gekomen dat politici aan de extremen van het politieke spectrum het op Twitter stukken beter deden dan politici uit het centrum. "Sociale media belonen straffe taal, geen subtiliteiten", concludeerde het blad. "Dat voordeel hebben de populisten inderdaad: ze moeten niet genuanceerd zijn in 140 tekens, of ze willen het zelfs niet zijn", zegt politicoloog Bouteca. Je kan er zelfs al eens liegen en foute cijfers gebruiken: na de eerste retweet is je verhaal gezet. De achterban ligt niet wakker van een factcheck die een uur later verschijnt.

Politici à la Wilders en Trump mogen dan een viscerale afkeer hebben van de klassieke media, ze weten dat ze met hun sociale media de klassieke media makkelijk kunnen bespelen. 140 tekens op Twitter is genoeg om de agenda te zetten. "Eén tweetje. 180 tekens en een oude nepfoto uit 2009. EenVandaag. RTLNieuws. NOS Journaal. Nieuwsuur. RTL Late Night. Jinek. #ilovetwitter", tweette Wilders begin februari, nadat hij een getrukeerde foto van Alexander Pechtold had gebruikt en alle media een dag lang over die ene tweet berichtten.

Zelfversterkend

Zo krijg je een zelfversterkend effect, zegt Michaël Opgenhaffen, professor nieuwe media en journalistiek (KU Leuven, Campus Antwerpen). "Vroeger moesten politici echt iets nieuws brengen om het nieuws te halen, nu is een welgemikte en opvallende tweet 's ochtends vroeg al voldoende." En dat is in het voordeel van politici als Trump of Wilders. "Zij kunnen iets extremer zijn op sociale media en zijn minder genuanceerd in hun stellingen."

Ook bij de N-VA zie je dat, waar politici als Theo Francken geregeld 'nieuws' maken met wat ze op Twitter schrijven. Media zouden daar toch even moeten bij stilstaan, meent Opgenhaffen. "Als een politicus je belt en één zinnetje zegt, maak je daar toch ook niet direct een artikel over? Je vraagt uitleg, wil extra informatie. Maar één zinnetje op Twitter is wel genoeg voor een artikel, terwijl dat medium maar een fractie van de bevolking bereikt. Het zou een goede oefening zijn voor de media om zich iets minder snel te laten vangen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234