Zondag 16/05/2021

AchtergrondVaccintwijfel

Hoe overtuig je mensen om een prik te laten zetten? ‘Door eventuele nadelen te benoemen, heb je net meer effect’

null Beeld Bob Van Mol
Beeld Bob Van Mol

Geef ook mogelijke twijfel over vaccinatie een plaats in de overheidscommunicatie. Het vergroot de kans om mensen te overtuigen net wel een prik te laten zetten, blijkt uit onderzoek van de UAntwerpen.

Terwijl de vaccinatiebereidheid bij de oudste bevolkingsgroepen in Vlaanderen doet duizelen, komt nu de echte uitdaging. Bij de groep jonger dan 50 is de vaccinatietwijfel een stuk groter. Israël, dat weliswaar een erg jonge bevolking heeft, strandde ondanks erg hoge cijfers bij de 65-plussers uiteindelijk op een vaccinatiegraad rond de 60 procent.

Communicatiewetenschappers Karolien Poels en Simone Krouwer (UAntwerpen) deden onderzoek naar hoe de vaccinatiebereidheid verder opgekrikt kan worden. Als raadgevers van het coronacommissariaat formuleerden ze daarover een advies. “Informatie is er genoeg”, zegt Krouwer. “Het gaat in de eerste plaats om vertrouwen.”

Dat vertrouwen bouw je niet op door eenzijdig informatie te verstrekken, en enkel de voordelen van het vaccin te benadrukken, bleek uit een recente bevraging die ze uitvoerden. Wanneer ze hun testpubliek van vaccintwijfelaars in de communicatie ook bezorgdheden (en de antwoorden daarop) voorlegden, waren de resultaten duidelijk beter. Mensen achten de boodschap meer betrouwbaar en bruikbaar. Ze worden net gerustgesteld.

Mensen twijfelen nog om verschillende redenen, blijkt uit de survey. Zo hebben ze nog vragen over de werkzaamheid van het vaccin. Heeft het wel zin als er straks andere varianten opduiken? Ook aarzelen ze nog vanwege mogelijke bijwerkingen op lange termijn. Daarnaast zijn er nog veel praktische bezwaren, zoals een geplande vakantie die in het gedrang zou kunnen komen. “Het is wat contra-intuïtief, maar door eventuele nadelen te benoemen, heb je net meer effect”, zegt Krouwer. “Zelfs al heb je geen sluitend antwoord.”

Eerstelijnszorgers

De echte antivaxers zijn sowieso moeilijk te overtuigen, daarom dat de onderzoekers focussen op de groep twijfelaars. “Wanneer die in één richting worden geduwd, gaan die zich vaker verzetten en zelf tegenargumenten verzinnen”, zegt Krouwer. Het goede nieuws: de groep twijfelaars wordt steeds beperkter. Van de 1.000 Vlamingen die de studie invulden, gaven er 172 aan dat ze nog met vragen zaten.

De onderzoekers raden aan om die strategie ook te gebruiken in de directe communicatie van de overheid. “En niet enkel op de website voor wie actief op zoek gaat naar info”, zegt Poels. “Niet iedereen geraakt daar.” Daarnaast kunnen huisdokters en apothekers een centrale rol spelen. “Zelfs mensen die een groot wantrouwen hebben tegenover de overheid, blijven geloven in die eerstelijnszorgers.”

Een vaccinatiepaspoort is niet noodzakelijk een goed idee om mensen te overtuigen, zeggen de onderzoekers. “De eerste stap is altijd vertrouwen”, zegt Poels. “Als dat er niet is, gaan mensen zich niet laten prikken.” Zo’n paspoort komt ook neer op een indirecte verplichting, geven ze aan. Zonder vaccin (of negatieve coronatest) worden mensen mogelijk uitgesloten van een concert, een vliegreis of andere activiteiten. “Vaak hebben twijfelaars al kritiek op de coronamaatregelen”, zegt Krouwer. “Dit soort lichte dwang kan hen alleen maar verder doen afkeren.”

Of deze strategie de lagere vaccinatiebereidheid in Brussel kan doen keren? Daar raken ze bij de 65-plussers momenteel maar net boven de 70 procent. Het onderzoek gebeurde enkel in Vlaanderen, maar de resultaten zijn breder toepasbaar, geven de onderzoekers aan. “Het is een van de elementen die een verschil kunnen maken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234