Zondag 29/11/2020

InterviewSarah Van Gysegem

Hoe overleeft de jeugd nog eens een halfjaar met corona? ‘Ik heb nog nooit zoveel jongeren blij gezien op 1 september’

Sarah Van Gysegem: ‘Mijn zoon van 18 vond het fijn dat hij even geen last had van fear of missing out: er was gewoon niets wat je kon missen.’Beeld Thomas Geuens

Het coronavirus wil van geen wijken weten: als de besmettingscijfers nog harder stijgen, dreigt een nieuwe lockdown, waar werkelijk niemand naar uitkijkt. Maar hoe groot is de ravage van de eerste lockdown, of valt die best mee? We polsten bij experts naar gouden raad om de coronawinter door te komen. Vandaag: de jeugd. ‘Sexting is heel normaal bij tieners, zeker als ze elkaar langere tijd niet kunnen zien’

Sarah Van Gysegem is jongeren- en opvoedingsexpert bij de Gezinsbond en auteur van de boeken Typisch tieners en Digitaal ontmaagd. Ze is zelf mama van drie tieners: “Aanvankelijk vonden ze de coronacrisis leuk: geen school! Maar het woord coronamoeheid is er niet voor niets: het duurt veel te lang. Vooral het gemis aan sociale contacten is een probleem, al gaat het een stuk beter sinds de scholen open zijn. Ik heb nog nooit zoveel jongeren blij gezien op 1 september.”

De jeugd heeft van maart tot juni binnen gezeten, zonder school, zonder contact met vrienden. Wat doet dat met hen?

“Het is natuurlijk niet met zekerheid te zeggen, maar volgens mij hebben ze er vooral uit geleerd. Ik hoor veel jongeren zeggen dat ze nu beseffen hoe plezant hun leven vroeger was. En dat ze de school meer appreciëren (lachje). Wat we ook merken, is dat sommigen het zware puberen uitgesteld hebben: als je in je omgeving met ziekte wordt geconfronteerd, of met beelden van mensen die naar adem liggen te snakken, ga je je eigen problemen meer in het juiste perspectief zien. Maar dat zullen ze de komende maanden wellicht inhalen.”

“Het is trouwens niet alleen maar ellende. Uit onderzoek van het Kinderrechtencommissariaat blijkt dat één op de tien kinderen en jongeren zich tijdens de lockdown gelukkiger voelde, en meer dan één op de vier was rustiger. Ook het pesten nam af omdat de scholen dicht waren.”

De 18-jarigen konden hun jaar niet op een normale manier afronden, en zijn met veel beperkingen aan hun hogere studie begonnen.

“Dat klopt. Ik heb zelf een 18-jarige in huis, en hij heeft veel moeten missen: zijn eindejaarsbal, de eindejaarsreis, de 100 dagen, de afzwaaiceremonie. Maar het valt me op hoe rustig hij ermee omgaat. Ze zitten allemaal in hetzelfde schuitje, en dat creëert een gevoel van samenhorigheid, net zoals bij de volwassenen in het begin van de lockdown. En hij vond het fijn dat hij even geen last had van fear of missing out: er was gewoon niets wat je kon missen.”

“Nu stijgen de besmettingscijfers weer en zijn studenten niet op een normale manier aan het academiejaar kunnen beginnen. De UGent, UAntwerpen en UHasselt zijn gestart in code oranje, waardoor de auditoria maar voor een vijfde gevuld mogen zijn. Ook studentendopen en cantussen zijn er niet bij. Het is ontzettend jammer. Mijn studententijd was de mooiste tijd van mijn leven en uitgaan hoort erbij. Nu blijft alleen nog het studeren over. Ik verwacht niet dat studenten massaal zullen afhaken, maar hun motivatie zou een stuk lager kunnen zijn. Ik hoor wel dat de universiteiten en hogescholen hun best doen om zeker de eerstejaars geregeld naar de campus te laten komen.”

Een student zei me: ‘Ik heb weinig van de lockdown gemerkt, ik zit sowieso vaak in mijn eentje thuis te studeren.’

“Dat was toch niet voor iedereen zo. Al in april toonde een studie van de UGent aan dat veel studenten zich eenzaam en angstig voelden. Dat is normaal: als volwassene heb je meestal een relatie of een netwerk waarop je kunt terugvallen, maar studenten zijn dat nog aan het opbouwen.”

Volgens een onderzoek van Febelfin is de helft van de jongeren in financiële problemen gekomen.

“Ze kregen minder zakgeld en hun weekend- en vakantiejobs vielen weg. Voor de jongeren die zelf hun studie of kot moeten betalen, is dat rampzalig. En voor wie werkte om telkens het nieuwste of hipste te kunnen kopen, is het wellicht een lesje in financiële geletterdheid geweest. Ze merkten dat ze ook zonder dat nieuwe paar sneakers of de nieuwste iPhone gelukkig kunnen zijn. Of ze hebben kunnen sparen, want uitgaan was onmogelijk.”

Tieners konden ook maandenlang hun liefjes niet zien. Kwam sexting vaker voor?

“Er is geen onderzoek naar gedaan, maar ik ben zeker van wel. Sexting is voor jongeren een vorm van seksualiteit. Door het lekken van de beelden van BV's heeft het een negatieve bijklank gekregen: 'Zie je nu wat er kan gebeuren!' Maar eigenlijk is het heel normaal, zeker als tieners elkaar niet kunnen zien, zoals tijdens de lockdown. Ouders hoeven zich geen zorgen te maken. Nog een keer de regels herhalen kan uiteraard nooit kwaad: laat je nooit ergens toe dwingen, maak jezelf onherkenbaar en kies een neutrale achtergrond. En privébeelden verder verspreiden is uiteraard not done.”

De kans is groot dat we nog enkele coronagolven zullen meemaken, al dan niet met regionale lockdowns. Kan de jeugd dat aan?

“Kinderen en jongeren zijn veerkrachtiger dan je denkt. Tijdens de eerste lockdown zijn ze over het hoofd gezien. Alle aandacht ging naar de economie, en als het al over jongeren ging, was het alleen in verband met onderwijs. Maar daar hebben we uit geleerd. Als er nog golven komen en we meer aandacht hebben voor hun sociale en mentale welzijn, zullen ze het wel doorkomen. Deze periode zullen ze ook nooit vergeten. Misschien zelfs in positieve zin: dat gevoel van samenhorigheid en al die creatieve initiatieven hadden ze anders wellicht nooit meegemaakt.”

Kunnen ouders iets doen om hun kinderen te blijven motiveren om de maatregelen te respecteren?

“De jongste kinderen moet je duidelijke informatie geven. Ze begrijpen niet alles en kunnen daardoor angstig worden. Ik vind 'Karrewiet' een aanrader: op de website van Ketnet kun je alle afleveringen, ook die van tijdens de lockdown, herbekijken. Bij jongeren en studenten komt nieuws vaak binnen via sociale media. Dat is een goednieuwsshow: ze zitten een hele week in hun bubbel, maar dat ene uurtje waarop ze een terrasje doen met vrienden, zetten ze op Instagram. Waardoor andere jongeren denken: zij mogen wél naar buiten. Als ouder kun je dat doorprikken: 'Je hebt dat hier thuis toch ook gezien, we hadden zes dagen ruzie, maar de foto van die ene dag dat we samen gingen fietsen, heb ik online gezet.‘”

“Wat ook belangrijk blijft, is luisteren. Vraag door: wat was vandaag het leukste moment, wat was het moeilijkste? Zeg gerust dat het jou af en toe ook te veel wordt. Ik heb deze week nog lopen vloeken dat ik het helemaal heb gehad met die Zoomvergaderingen. Jouw frustraties uiten kan hen over de streep trekken om zelf ook hun gevoelens te delen. Studenten die veel online les hebben, kun je helpen te plannen. Breng wat structuur in hun leven, laat hen op lesvrije dagen bijvoorbeeld niet tot na de middag in bed liggen. Ik zeg vaak: als ouder ben je de bewaker van de sleur en de saaiheid.”

© HUMO

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234