Zondag 22/05/2022

Hoe ouder hoe zotter van Harry Potter

Het mondiale succes van de Harry Potter-boeken en -films steunt voor een belangrijk deel op de interesse die ook volwassen lezers voor de leerling-tovenaar aan de dag leggen. Een stuk nostalgie naar een voorbije jeugd zal bij deze verrassende categorie fans zeker meespelen, maar slimme uitgevers doen ook hun duit in het zakje door 'kid lit' of kinderliteratuur steeds vaker naar voren te schuiven als 'ook geschikt voor oudere lezers'. Het jeugdboekengenre als een nieuw cross-oververschijnsel: waar zal dit eindigen?

Londen

The Independent

Boyd Tonkin

Joanne Rowling, schrijfster van de Potter-reeks, is momenteel naar schatting zo'n 220 miljoen pond waard. Van de vier boeken zijn tot in totaal al zo'n 140 miljoen exemplaren over de toonbank gegaan. Die cijfers hadden nooit zo exorbitant hoog kunnen zijn als de avonturen van het bebrilde jongetje alleen kinderen hadden aangesproken. Het mag duidelijk zijn dat Rowling met haar boeken een hele nieuwe trend op gang heeft gebracht in het uitgeefbedrijf: voor wat op het eerste gezicht jeugdliteratuur lijkt, bestaat ook een reusachtige, volwassen markt.

De escapades van Hary Potter waren in het begin al cultleesvoer voor volwassenen. Zodra bleek dat de tovenaarsleerling een heel leger van fans had die de stemgerechtigde leeftijd al waren gepasseerd, haastte uitgever Bloomsbury zich om de boeken opnieuw uit te geven met smaakvolle 'volwassen' covers. Achteraf gezien had de uitgever zich al die moeite kunnen besparen: in menig Engels treinstel dromen 's ochtends meer pendelaars weg in Potter-boeken met bontgekleurde kindercovers dan in hun vaste ochtendkrant.

De classicus-professor David Harvey, de man die er mede voor zorgde dat de Universiteit van Exeter, waar Rowling gestudeerd heeft, de schrijfster een eredoctoraat schonk, oogstte zeker geen hoongelach toen hij een gehoor ooit toesprak met de woorden: "Ik ben 61 jaar en ik geniet evenveel van Harry Potter als al die duizenden en duizenden kinderen." Wat later was het al helemaal niet meer 'intellectueel fout' als je een hartstochtelijk lezer van kinderboeken was, toen Philip Pullman met zijn - goed, wel wat moeilijkere - trilogie His Dark Materials veel 'volwassen' succes oogstte. De auteur won er zelfs een Whitbread Book Award mee.

Zo zijn er nog tal van voorbeelden te noemen. De door de recente films opgefokte verkoopcijfers van Tolkiens The Lord of the Rings-boekenserie worden zonder moeite geëvenaard door het met elke tweejaarlijkse aflevering nog groeiende succes van de Discworld-fantasieën van Terry Pratchett, waar moeders van veertig even weg van zijn als hun puisterige kinderen. Het mag dan ook niet verwonderen dat de boekhandels momenteel overspoeld worden door een nieuwe golf van 'kid lit'-romans, die evenzeer mikken op succes bij volwassenen als bij het jonge leesvolkje.

Betekent die rage, die we misschien 'cross-overfictie' moeten noemen, dat de lucht zwanger is van een wat gênant aandoende heimwee naar een verloren jeugd. Of moeten we gewoon blij zijn dat nog maar eens blijkt dat goede kinderboeken tegelijk een spannend verhaal kunnen vertellen en 'grote ideeën' en een tijdloze wijsheid kunnen herbergen? Hoe het ook zij, meer dan één uitgever heeft besloten een commerciële pas op de plaats te maken op het kruispunt waarvan zij hopen dat jong en oud er elkaar zullen treffen.

Geen enkel boek is deze herfst met meer bombarie aangekondigd dan Across the Nightingale Floor. Dit middeleeuwse Japanse speurdersverhaal is onder het pseudoniem Lian Hearn geschreven door de in Australië wonende kinderboekenschrijver Gillian Rubinstein. Het verhaal is aan de Britse uitgeverij Macmillan verkocht voor 189.000 euro. Daarbovenop kwam de onvermijdelijke megadeal voor een uitgave op filmdoek voor 1.575.000 euro.

Dit eerste deel van een trilogie breekt door het bloederige geweld en de seksuele openhartigheid met de doorsnee-'kid lit'. Across the Nightingale Floor doorbreekt ook de Europese hegemonie als bakermat van 'cross-overfictie'. Voorvader van dit genre is The Lord of the Rings.

Deze week is Summerland, het 'kit lit'-boek van Michael Chabon uitgekomen en ook de Chileense bestsellerauteur Isabel Allende heeft zich aan het genre gewaagd met City of the Beasts. De Potter-industrie ziet zich in de boekwinkels dus alvast geconfronteerd met nieuwe en stevige concurrentie, voortgebracht door het eigen succes. Toch heeft de pasgetrouwde JK Rowling besloten een poosje te genieten van haar privé-leven in plaats van op een draf haar vijfde boek uit te brengen, Harry Potter and the Order of the Phoenix. Dat moet over een paar weken evenwel klaar zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234