Vrijdag 15/10/2021

Chronologie

Hoe Oosterweel uitgroeide tot het Brokkenparcours van de Antwerpse Mobiliteit

Het Sportpaleis, waar de ring in een tunnel moet verdwijnen. Beeld BELGA
Het Sportpaleis, waar de ring in een tunnel moet verdwijnen.Beeld BELGA

Al jarenlang debatteert Antwerpen en bij uitbreiding Vlaanderen over de "dringende oplossing van de Antwerpse mobiliteitsknoop". De Vlaamse regering keurt op vrijdag 15 december 2000 het zogenaamde Masterplan Antwerpen goed met als sluitstuk de Oosterweelverbinding, dat die knoop moet ontwarren. Deadline: 2008. Kostprijs: 590 miljoen euro. Ondertussen zijn we 14 jaar verder, steekt er nog geen spade in de grond voor Oosterweel en is de geschatte kostprijs opgelopen tot minstens 3,25 miljard euro.

Om te weten hoe de geschiedschrijvers er over enkele decennia over zullen oordelen, moeten we nog even afwachten, maar feit is dat het hele Oosterweeldossier genoeg stof bevat voor een politieke thriller in tien bedrijven. De 14 jaar waarin er nu al over Oosterweel wordt gediscussieerd en gedebatteerd liggen bezaaid met even plechtige als verbroken beloftes, dwingende deadlines, miljoenen euro's aan studies, politieke bochten en bommen, een referendum, ... Voor wie er zich ooit aan wil wagen: een overzicht.

7 april 2000
Op de Staten Generaal van de Antwerpse Mobiliteit maakt gouverneur Camille Paulus bekend hoe de Antwerpse mobiliteitsknoop ontward moet worden: er komt tegen 2005 een noordelijke tak van de R1, de ring rond Antwerpen bij, met een tunnel onder de Schelde en een brug over het Eilandje die zal aansluiten op de ring: de Oosterweelverbinding. De plannen kosten 22 miljard Belgische frank, omgerekend ongeveer 550 miljoen euro, onder andere te betalen door een tolheffing. Iedereen is vol lof, tegengeluiden zijn er bijna niet te horen.

15 december 2000
De Vlaamse regering keurt de het Masterplan Antwerpen goed. Dat omvat alle maatregelen die de Antwerpse mobiliteitsknoop moeten ontwarren, zoals een verlenging van de tramlijnen, een heraanleg van de Singel van de Leien, vrije tram- en busbanen, en tot slot de Oosterweelverbinding. Die omvat een brug en een tunnel onder de Schelde, de Oosterweeltunnel. Om alle projecten flexibel te kunnen beheren, richt de regering het vehikel BAM op, de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel. De realisatie wordt niet langer in 2005, maar in 2008. Ook de verwachte kosten lopen op tot 590 miljoen euro.

26 oktober 2001
Een nieuwe Staten-Generaal legt de deadline voor de Oosterweelverbinding op 2009. De kosten worden geraamd op 950 miljoen euro. In de daaropvolgende maanden en jaren komt er steeds meer protest tegen de plannen. Onder andere de gemeente Zwijndrecht vreest zwaar getroffen te worden en lanceert een aantal alternatieve pistes.

9 juli 2004
De BAM start met de openbare aanbestedingsprocedure voor de werken aan de Oosterweelverbinding. Eind december worden vier consortia geselecteerd (onder andere Noriant).

16 september 2005
De Vlaamse regering beslist de Oosterweelverbinding te bouwen via de brug, die de naam Lange Wapper krijgt, gecombineerd met een tunnel. De actiegroep stRaten-generaal, die niet wil weten van de Lange Wapperbrug, komt met een alternatief tracé met een tunnel. Het noordelijker gelegen tracé moet meer verkeer weghouden van de stad. Maar dat alternatief wordt door de Vlaamse regering en de BAM als onhaalbaar beschouwd.

16 juni 2006
Het Gewestelijke Ruimtelijk Uitvoeringsplan wordt goedgekeurd, Noriant mag de Oosterweelverbinding bouwen. De geschatte prijs is ondertussen opgelopen tot 2,5 miljard euro.

undefined

De Lange Wapper-brug. Beeld BELGA
De Lange Wapper-brug.Beeld BELGA

27 juni 2008
Na steeds luider klinkend protest beslist de Vlaamse regering om toch een onderzoek te laten uitvoeren naar mogelijke alternatieven voor de Oosterweelverbinding. In de raad van bestuur van de BAM worden drie leden vervangen om zo het vertrouwen in het vehikel opnieuw op te krikken.

4 maart 2009
De resultaten van de alternatievenstudie worden bekendgemaakt. Alle tracés zijn haalbaar, geen enkel is rendabel aan de huidige voorwaarden. Het BAM-tracé is goedkoper dan de variant van stRaten-Generaal, dat echter qua duurzaamheid veel beter scort. Minister van Mobiliteit Dirk Van Mechelen (Open Vld) concludeert echter meteen dat BAM het beste alternatief is, maar wordt teruggefloten door de rest van de Vlaamse regering.

Antwerps burgemeester Patrick Janssens maakt zijn befaamde bocht en komt terug op zijn laconieke uitspraak "walk and don't look back" die hij deed bij het steeds groter wordende protest tegen de Lange Wapperbrug. Janssens keert de brug nu zijn rug toe en gaat voor de tunnel.

18 oktober 2009
In een volksraadpleging stemt 60 procent van de opgedaagde Antwerpenaren het BAM-tracé met de Lange Wapperbrug weg. Het Antwerpse stadsbestuur geeft dan ook een negatief advies aan de Vlaamse regering.

30 maart 2010
Een compromis à la belge: het BAM-tracé blijft behouden, maar de verguisde Lange Wapperbrug verdwijnt onder de grond, tenzij voor de zomer zou blijken dat de tunnel technisch onmogelijk of duurder zou zijn dan de brug. Daardoor moet er wel een nieuwe Gewestelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan opgemaakt worden. De Antwerpse Open Vld stapt uit de meerderheid in het Antwerpse stadsbestuur uit onvrede met de beslissing, maar komt daar later op terug.

22 september 2010
De beslissing valt: er komt een tunnel, waarvan de meerkost in vergelijking met de brug door de haven en de stad Antwerpen wordt betaald. De prijs is ondertussen opgelopen tot 3,05 miljard euro. Ook de aanleg van de ondergrondse A102 (van de E313 naar de E19 in het noorden) en de ondertunneling van de R11 (van de E313 naar de E19 in het zuiden) wordt beslist. Er wordt gestart met een plan-milieueffectenrapport (plan-MER), waarin in totaal zeven alternatieven worden onderzocht naast het BAM-tracé.

De Antwerpse burgemeester Patrick Janssens brengt zijn stem uit. Beeld BELGA
De Antwerpse burgemeester Patrick Janssens brengt zijn stem uit.Beeld BELGA
null Beeld BELGA
Beeld BELGA

14 februari 2014
Het geduld van de Vlaamse regering en het nieuwe Antwerpse stadsbestuur onder leiding van Bart De Wever (N-VA) is al een tijdje op. Nog voor de verkiezingen moet er een beslissing vallen. Nadat op 5 februari het plan-MER wordt opgeleverd, waarin de Oosterweelverbinding het beste scoort qua mobiliteit, maar het alternatieve Meccano-tracé het over het algemeen beter doet qua leefbaarheid, beslist de Vlaamse regering op 14 februari in een Valentijnsakkoord om toch het Oosterweeltracé te weerhouden.

Toch is al meteen duidelijk dat de files in Antwerpen zullen blijven. "Zelfs de meest performante scenario's leveren een situatie op met trajecttijden die slechts vergelijkbaar zijn met de bestaande toestand", zo schrijft het milieueffectenrapport. Het enige voordeel: zonder Oosterweelverbinding zouden we in de toekomst nog veel langer stilstaan.

null Beeld rv
Beeld rv


3 april 2014

Groen-parlementslid Björn Rzoska mag na lang aandringen en onder strikte geheimhouding een financieel rapport van de BAM inkijken. Hij mag geen kopies nemen en moet de meest cruciale passages met de hand overschrijven. Toch doorbreekt Rzoska zijn geheimhoudingsplicht en onthult hij dat de alternatieven voor de Oosterweelverbinding een pak goedkoper zijn dan aangekondigd.

4 april 2014
De Vlaamse regering keurt het Gewestelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan voor de Oosterweelverbinding goed.

24 april 2014
De Oosterweelverbinding blijkt ineens 1,7 miljard euro duurder te zijn dan voorzien in het Valentijnsakkoord: van 3,2 naar 4,91 miljard euro. Dat onthult Björn Rzoska (Groen), die daarmee bewust een geheimhoudingsplicht van de Vlaamse overheid doorbreekt.

14 mei 2014
Opnieuw gebrekkige communicatie van de BAM. Groen-voorzitter Wouter Van Besien stelt dat het BAM-tracé op een bepaald punt op de Ring 29 rijstroken zal tellen. In een eerste reactie ontkent de BAM dat er sprake is van zoveel rijstroken. Hoeveel er dan wel komen, is niet meteen duidelijk. Later op de dag beweert BAM-directeur Jan Van Rensbergen op een persconferentie dat het gaat om maximaal 18 rijstroken.

12 september 2014
De Europese statistische dienst aanvaardt de financiële constructie voor de Oosterweelverbinding niet. De Vlaamse regering moet de kostprijs van 3,25 miljard euro opnemen in haar begroting.

Bjorn Rzoska. Beeld PHOTO_NEWS
Bjorn Rzoska.Beeld PHOTO_NEWS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234