Maandag 24/06/2019

De dag van

Hoe ontketende de 'Stomme van Portici' ook alweer de Belgische revolutie?

Gustaaf Wappers' beroemde en breedvoerig getitelde schilderij 'De episode van de septemberdagen 1830 op het stadhuisplein te Brussel' beeldt de Belgische revolutie af. Beeld rv

Elke dag wordt er wel iets gevierd. Of het nu Dag van de Klant, het Pluimvee of het Palindroom is. De Morgen beantwoordt daarover deze zomervakantie elke dag een goede vraag. Vandaag: dag van De stomme van Portici.

Een muziekvraag. We zoeken een Franse opera in vijf bedrijven, gecomponeerd door Daniel François Esprit en gebaseerd op een libretto van August Eugène Scribe. Het stuk wordt beschouwd als de eerste grote Franse grand opéra en ging in première in de Opera van Parijs in 1828. Nee? Een ultieme tip dan: de Belgische revolutie. Precies: De stomme van Portici.

De bewuste opera wordt steevast in één adem genoemd met 'onze' revolutie. Die begon namelijk tijdens een opvoering van die opera in de Brusselse Muntschouwburg, op 25 augustus 1830. Die vertoning bleek zo inspirerend dat er rellen uitbraken, gericht aan koning Willem I. Dat leidde uiteindelijk tot de Belgische onafhankelijkheid. Maar hoe komt het eigenlijk dat net De stomme van Portici het vuur aan de lont stak?

Amour sacré de la patrie

Een eerste deel van de verklaring ligt bij het thema van de opera. Het stuk gaat namelijk over de Napolitaanse opstand tegen de Spaanse bezetter in 1647. Hoewel die toen ook al bijna 200 jaar oud was, maakte het de harten warm. Al tijdens het eerste bedrijf was er onrust in de Munt. Halfweg de tweede akte ontplofte het pas echt. Dat gebeurde pas toen twee hoofdpersonages, de rebellenleider Masaniello en zijn medestrijder Pietro, in het tweede bedrijf een duet aanhieven: 'Amour sacré de la patrie'. Vrij vertaald: een heilige liefde voor het vaderland. Dat bezorgde de overvolle zaal een extra boost van patriottisme.

Die revolutie wordt vaak als spontaan omschreven, al is het veel waarschijnlijker dat het geheel was georkestreerd. In het publiek bevonden zich namelijk verschillende Franse bannelingen, die graag meededen. In de straten en cafés rond de Munt waren al heel wat mensen samengekomen. Ook zij sloten met plezier aan.

Vreemd verjaardagsfeestje

Uiteraard spelen ook de omstandigheden mee. In die tijd was België een relatief arme regio, al langer ontevreden over 'haar' koning Willem I van Oranje-Nassau. Eind augustus van dat jaar vierde die zijn verjaardag. Dat werd gevierd met drie dagen durende festiviteiten. Om het volk ter wille te zijn, werd dat feest afgesloten met een opvoering van De stomme van Portici, een opera die eerder al verboden werd vanwege de mogelijk opruiende inhoud.

Toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Ghislain de la Coste verwachtte toen al 'erg geestdriftige uitbarstingen', maar vreesde geen gevaar. Hij zette het licht op groen. Vanuit het standpunt van de overheerser, bleek dat niet de juiste beslissing. De opruiende opera bezorgde Willem I allesbehalve een gelukkige verjaardag.

Een écht gelukkige verjaardag werd het niet voor Willem I van Oranje-Naussau. Beeld rv
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden