Donderdag 02/04/2020
Vlucht 253 van KLM en Northwest/Delta na de landing op het vliegveld van Detroit.

Terreur

Hoe Nederland tien jaar geleden ontsnapte aan een kerstaanslag van ‘onderbroek-terrorist’

Vlucht 253 van KLM en Northwest/Delta na de landing op het vliegveld van Detroit.Beeld Reuters

Op Eerste Kerstdag 2009 werd Nederland opgeschrikt door een (mislukte) terroristische aanslag van Al Qaeda. Het doelwit was een vlucht van Schiphol naar Detroit. De dader zou de geschiedenis ingaan als de ‘onderbroek-terrorist’. Als antwoord bestelde Schiphol bodyscans.

Was het geklungel van de dader, een 23-jarige Nigeriaan? Of was het het heldhaftige optreden van een aantal passagiers, waaronder de Nederlander Jasper Schuringa, wat erger deed voorkomen? Wat zeker is: op Eerste Kerstdag 2009 ontsnapten Nederland en de VS aan een aanslag in een passagiersvliegtuig. Het was uiteindelijk de dader zelf die de meeste verwondingen opliep.

Dat zat zo: op de ochtend van die Eerste Kerstdag landt Farouk Abdulmutallab uit Nigeria met een vlucht vanuit Lagos op Schiphol. Hij blijft ongeveer een uur op de luchthaven en stapt dan over op vlucht 253 van KLM en Northwest Airlines naar Detroit in Amerika. Twintig minuten voor de landing gaat hij naar het toilet.  Daarna loopt hij terug naar zijn stoel, 19A, en legt hij een deken over zijn benen. Niet veel later ontstaat er paniek aan boord: passagiers horen een knal en zien vlammen tussen de benen van Abdulmutallab uit komen. 

Farouk AbdulmutallabBeeld AFP

Nederlandse held

De Nederlander Jasper Schuringa, dan 32 jaar, springt boven op de Nigeriaan en probeert de brandende substantie tussen diens benen te doven. “Ik moest het vliegtuig redden", zei hij er later zelf over. Het blussen lukt uiteindelijk met flesjes water en een brandblusser. Daarna slepen passagiers Abdulmutallab naar de businessclass waar hij wordt overmeesterd. 

Als het vliegtuig veilig geland is en de politie de Nigeriaan overneemt, blijkt het om een serieus aanslagplan te zijn gegaan. Abdulmutallab had 200 gram van de hoogexplosieve stof PETN bij zich, verstopt in zijn onderkleding. Door het te injecteren met een andere stof had hij geprobeerd een ontploffing te veroorzaken die groot genoeg had kunnen zijn om een gat in de romp van het vliegtuig te slaan. Dat had voor een catastrofe kunnen zorgen. Nu bleef de schade beperkt tot drie passagiers met brandwonden, waaronder Abdulmutallab zelf. Toenmalig Nederlands waarnemend minister van Justitie Guusje ter Horst: “Het is niet overdreven om te zeggen dat de wereld aan een ramp is ontsnapt.”

Jasper Schuringa wordt geInterviewd op CNN. Beeld AFP

De Nigeriaan zelf verklaarde tegen de politie in opdracht van Al Qaeda te hebben gehandeld. Tijdens een recent verblijf in Jemen had hij zich bij de terreurgroep aangesloten. De vader van Farouk, een bekende Nigeriaanse bankier, had Amerika eerder in het jaar gewaarschuwd voor zijn geradicaliseerde zoon. Farouk belandde daarom op een lijst met verdachten, maar kwam niet op de Amerikaanse No Fly-list en kon daarom op Schiphol ongehinderd aan boord van de vlucht naar Detroit stappen.

Volgens de Nederlandse justitie was ook de beveiliging op Schiphol weinig te verwijten. De man had de explosieven zeer waarschijnlijk al vanuit Nigeria meegenomen en was in Nederland alleen in transit en dus ook niet door de paspoortcontrole gegaan.

De ‘geprepareerde’ onderbroek die Abdulmutallab gebruikte, met nog een deel van het explosief.Beeld AFP

Maar er veranderde na het incident wel iets. Ter Horst maakte dezelfde maand nog bekend dat alle passagiers naar de VS vanaf dat moment door een bodyscan moeten, dat apparaat kijkt door kleren heen waardoor een beveiliger de explosieven waarschijnlijk wel had kunnen zien. Schiphol heeft  er op dat moment al zestien staan, bij wijze van experiment. De toepassing ervan is, vanwege privacy van de reizigers, omstreden. Maar nu worden passagiers verplicht er doorheen te gaan als ze naar Amerika willen vliegen. Wie niet wil, wordt heel grondig gefouilleerd. Inmiddels zijn de bodyscan-apparaten niet meer weg te denken op Schiphol. 

Meerdere keren levenslang

In 2012 komt Abdulmutallab voor een rechtbank in de VS. Hij zegt er “trots te zijn dat hij wilde doden in de naam van God”. Zijn motief was “de tirannie van de Verenigde Staten”.  “Ik deed het om de moord op mijn moslim broeders en zusters te wreken.”

De rechtbank veroordeelde de 23-jarige tot meerdere keren levenslang, vanwege poging tot moord en terroristische samenzwering. Daarna werd hij afgevoerd naar de extra beveiligde ‘supermax’ gevangenis in Florence, Colorado. 

Abdulmutallab zit nu, 10 jaar later, nog steeds vast. Dit najaar maakten de VS bekend dat de Al Qaeda-terrorist die de explosieven aan Abdulmutallab leverde, dood is. Ibrahim al-Asiri werd vermoedelijk al twee jaar eerder uitgeschakeld bij een Amerikaanse anti-terreuractie in Jemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234