Zondag 12/07/2020

Dagboek

Hoe moslims de dagen na Orlando hebben beleefd? Politoloog Fouad Gandoul getuigt

Fouad Gandoul.Beeld Tim Dirven

Hoe ervaren moslims in ons land de nasleep van de massale schietpartij in een holebiclub in Orlando? Politoloog Fouad Gandoul uit Genk hield voor De Morgen een dagboek bij. "Een blanke die begint te schieten, is geestesgestoord. Een moslim die hetzelfde doet, is een terrorist."

08:00 Lekker uitslapen is geen optie voor wie jonge kinderen heeft. Ik hunker soms naar mijn jaren op kot, toen tijd een relatief begrip en slaaptekort een onbestaand fenomeen was in mijn leven. De ramadan valt me zwaar dit jaar. Malika (37) heeft gisterenavond superlekker gekookt. De geur van vers gebakken brood, een heerlijke aspergesoep als entree, een bonte mix van hartige hapjes nadien en als afsluiter smoothies van watermeloen en aardbeien. Voor één keer mocht Assia (9) ook mee aanschuiven. Ze heeft heel de dag meegeholpen in de keuken. Jong geleerd is oud gedaan. Nu opstaan, wassen en bidden.

11:00 De tv gaat aan voor De zevende dag. Ik ben vooral benieuwd wie ze nu hebben uitgenodigd om de affaire van de vastende kinderen te bespreken. (Afgelopen week bleek dat ook erg jonge, Brusselse schoolkinderen al meevasten, red.)

Ik herinner me hoe ze ooit Nordin Taouil voor de camera plaatsten tegenover Johan Braeckman. Dat beeld blijft me kwellen. Het beeld van de moslim die op een andere planeet leeft en die van de nuchtere professor wijsbegeerte. Dogma versus wetenschap. Dat beeld was zo typerend voor de kloof die vandaag manifest aanwezig is tussen een deel van de Belgische moslimbevolking en everyone else. De evolutietheorie ontkennen omdat die zogezegd niet zou overeenkomen met de Koran is het ultieme bewijs van hoe het salafistisch wahabisme de geesten van de gelovigen in de moslimwereld vergiftigt met klinkklare onzin en hoe teksten misbruikt worden om achterhaalde gedachten en gewoonten overeind te houden.

Anderzijds komen academische bulldozers met een moslimovertuiging zoals de Jordaanse Rana Dajani nooit in beeld. Dajani is een gereputeerde professor moleculaire biologie, overtuigde moslima én voorvechter van het enige juiste antwoord op de in feite overbodige vraag of de evolutietheorie klopt. Mijn frustratie is dat de ontplooiing van de moslimgemeenschap in België tergend traag gaat en dat het surplus aan menselijke miserie - en de maatschappelijke kost die daarmee gepaard gaat - alleen maar blijft toenemen.

12:00 De meerderheid van de reacties op mijn open brief over de ramadan in De Morgen zijn positief, maar het zijn vooral de venijnige tussenkomsten die me bezighouden omdat ik weet dat ze in de praktijk zeer breed gedeeld worden door te veel mensen. Elke kritiek op bepaalde gebruiken wordt steevast gezien als een aanslag op de godsdienst zelf. Anderzijds laten sommige militante atheïsten geen enkele kans liggen om de essentialistische toer op te gaan en de moslimaanwezigheid in West-Europa in haar geheel in vraag te stellen.

Op dat soort momenten denk ik aan tante Frieda, mijn Joodse tante van wie de ouders in Auschwitz het leven hebben gelaten. Ook de Belgische Joden zagen het gevaar eerst niet aankomen. De ouders van tante Frieda brachten haar onder bij de nonnen in Gent, waar ze streng katholiek werd opgevoed. Het is op latere leeftijd dat ze haar origine herontdekte en dat ze terugkeerde naar het geloof van haar ouders. Nu houdt ze elke sabbat in ere. Geloof definieert in grote mate wie we zijn en wat we belangrijk vinden.

14:00 De kinderen hebben gesmuld van mijn spaghetti. Koken is een zenmoment. Alles moet wijken. De problemen in de wereld sluit ik van mij af met een klik op mijn smartphone. Mijn ik-moment beleef ik door te koken voor mijn gezin. Proeven gaat niet. Assia neemt die taak graag van mij over. De juiste mix van kruiden, verse tomatenpuree, kalfsgehakt en de spaghetti al dente. Geluk zit in kleine dingen.

14:30 We gaan naar mijn ouders. Zondag is altijd familiedag. Ons ma is ondertussen 64. Ze maakt de heerlijkste gebakjes voor de kinderen. Ze heeft osteoporose en kan en mag dus niet vasten. De kinderen stellen daar geen vragen bij. De zelfgemaakte chocoladetaart gaat er bij de kinderen in met heel veel goesting. De guitige blik in Amins (6) ogen werkt beter dan de pijnstillers die mijn moeder moet slikken. "Moet je de dagen inhalen, oma?", vraagt Zackaria (11). "Neen, oma moet centjes geven aan arme mensen zodat zij kunnen eten", antwoordt mijn moeder. "Moeten we dat niet altijd doen, oma?" vraagt Zackaria benieuwd. "Ja," zegt mijn moeder, "maar dat staat los van deze plicht." Zackaria begrijpt het niet goed, glimlacht en zet stilzwijgend de headset van zijn iPod op.

Fouad Gandoul.Beeld Tim Dirven

19:00 De match van de Turken was een teleurstelling. Aan de ambiance in de Genkse Turkse cafés zal het niet gelegen hebben. Volgende keer beter.

19:45 De kinderen zijn gewassen. Nog snel de gemiste gebeden doen samen met hen. Amin kan niet stilzitten en kijkt voortdurend rond. Af en toe stampt hij tegen de schenen van zijn broer, die niet durft te reageren tijdens het gebed. Na het gebed vraagt hij mij waarom we altijd naar het oosten bidden en niet naar het westen, want dan kan hij tenminste tv kijken.

20:00 Ik maak gebruik van het bladerdeeg dat ik van ons ma kreeg, om wat hapjes voor te bereiden. Zackaria ruikt de geur tot in zijn kamer en komt naar beneden. Hij staart als een hongerige wolf naar de goudkleurige lekkernijen en vraagt of hij nog even beneden mag blijven. Natuurlijk mag dat. Proeven mag ook.

21:58 Malika is moe maar tevreden. "Zelfstandigen werken altijd", zegt ze voor ze in de sofa neervalt. Ze is verpleegster. Deels in het Genkse Ziekenhuis Oost-Limburg, deels als zelfstandige. De Marokkaanse gemeenschap heeft veel te weinig ondernemers, veel te weinig mensen die hun nek uitsteken en die jobs creëren. De Turkse gemeenschap, zeker in Genk, staat wat dat betreft lichtjaren voorop op de Marokkaanse gemeenschap.

22:30 Malika heeft niet veel gegeten en ligt half in slaap in de sofa. Ik profiteer van de me-time om de onrustwekkende berichten uit de VS op te volgen. De zoveelste schietpartij, deze keer specifiek gericht tegen holebi's in een discotheek. Het is erg, maar ik hoop stiekem dat het geen moslim is en dat IS hier niets mee te maken heeft. Die hoop blijkt ijdel. Het aantal slachtoffers stijgt met de minuut. Ik volg op Twitter de berichtgeving van The New York Times en CNN. Zondag eindigt met een zwaar gevoel.

07:00 De typische ochtendrush. Aangezien ik vast, gebruik ik mijn ontbijttijd om het nieuws te lezen via Twitter. Buitenlands nieuws lees ik het liefst in buitenlandse media. De schietpartij in Orlando staat overal in de headlines. IS profiteert van de zaak en eist de aanslag nadien op. Vreemd hoe labiele personen die moorden plegen zich gemakkelijk beroepen op IS als een soort handelsmerk.

08:00 Het nieuws staat op in de auto. Assia vraagt waarom die man zo veel mensen heeft gedood. Ik antwoord dat die man een diepe haat had tegen homo's en dat hij heel gemakkelijk een wapen kon kopen. Ze vraagt me dan of je in België ook gemakkelijk wapens kunt kopen. Ik lieg en zeg dat dat hier veel moeilijker is.

14:00 Gesprek met een ACV-lid blijft hangen in mijn geest. Mensen zijn echt bang voor aanslagen. Ik begrijp dat heel goed.

17:45 Ik moet naar huis, want Malika moet zo meteen haar avondronde gaan doen. Ik vraag aan Zackaria hoe zijn examen is geweest. Prima, zegt hij en hij spurt terug naar boven om het volgende voor te bereiden. De agenda's van de kinderen liggen op tafel, zoals altijd. Ik kijk ze na en vraag hoe hun dag was.

18:00 Ik doe mijn rituele wassing en mijn gemiste gebeden samen met Zackaria en Assia.

19:00 De kinderen eten nog snel een boterham. Dan de douche in en tandjes poetsen. Zoals altijd moet ik een verhaaltje komen lezen voor Amin.

21:00 Onze tafel is gedekt, de soep pruttelt zachtjes, alles staat klaar. Malika komt thuis. Moe maar voldaan. Ik kijk uit naar de match van vanavond. Stiekem supporter ik voor de Azzurri. Ik ben opgegroeid in Kolderbos, een wijk in Genk, tussen Sicilianen en Calabrezen.

23:00 Ik doe mijn nachtgebed en begeef mij naar mijn bed, waar ik nog even via Twitter het nieuws opvolg. Het drama in de VS, de moorden in Frankrijk, de dreiging van IS om meer aanslagen te plegen in de ramadan. Het is me allemaal te veel. Ik zet mijn smartphone uit en val snel in slaap.

08:00 Kinderen net afgezet op school. Eerste afspraak op mijn kantoor. Nazicht aangifte belastingen.

09:00 WhatsApp-berichten over veroordelingen van de aanslag blijven komen. Reacties zijn interessant. We komen meer te weten over wie de aanslag pleegde. Straf dat diezelfde dag een andere aanslag op een gayparade is voorkomen. Waarom wordt die dader een lone wolf genoemd en geen terrorist? Misschien omdat hij geen moslim is? Wat is het verschil met Dylann Roof, de jongeman die in Charleston vorig jaar medeburgers neerschoot omdat ze zwart waren en die hoopte een etnische oorlog uit te lokken? Terrorisme is het gebruik van geweld om een politiek doel te bereiken. Het valt op dat elke moord gepleegd door een moslim gemakshalve als terrorisme wordt gelabeld, en de moorden gepleegd door blanke mannen door het prisma van mentale stoornissen worden bekeken. Was dat bij ons niet anders met de moord op Mohamed Achrak? (jonge islamleraar die in 2002 vermoord werd in Borgerhout door zijn Vlaamse buurman. Kort daarna verklaarde burgemeester Leona Detiège dat het om een geestesgestoorde ging, en dat er zeker geen racistische motieven speelden. Vervolgens braken er rellen uit op de Turnhoutsebaan, waar onder andere de AEL van Abou Jahjah bij betrokken was, red.)

Beeld Tim Dirven

12:30 Tijdens de pauze lees ik op Twitter dat de dag van de aanslag meer dan twintig andere schietpartijen met dodelijke slachtoffers hebben plaatsgevonden in de VS. Ook de VS kennen zeloten die aanhangers zijn van de National Rifle Association.

13:30 Wekelijkse zitdag begint. Reeks afspraken met vragen over loopbaan of arbeidsrecht. Af en toe krijg ik de vraag van leden wat ik vind van de aanslag in Orlando. Wat kun je hier anders op antwoorden dan 'verschrikkelijk'. Net zoals elke moord in de rest van de wereld.

20:00 Einde van de zitdag. Eindelijk naar huis. Krijg net een bericht dat de iftar (de maaltijd die moslims gedurende de vasten direct na zonsondergang nemen, red.) van zaterdag bijna compleet is. Voor de eerste keer een iftar voor Vlaamse en Brusselse hoogopgeleide moslims met de voorzitter van The Concordia Forum, een Britse denktank, als keynote speaker. De lijst van genodigden is indrukwekkend. Jammer dat de media niet het talent binnen de moslimgemeenschap in beeld brengen. Het zou het beeld van de gemeenschap aardig kunnen verbeteren. Succesvolle ondernemers die toevallig moslim zijn - jawel, ze bestaan.

21:00 Ik volg een debat op YouTube met Edwy Plenel, hoofdredacteur van de Franse nieuwssite Médiapart, over laïciteit. Debat in België is te zeer gericht op promoten van atheïstische moraal ten koste van religie. Plenel bevestigt het bestaan van dezelfde tendens in Frankrijk.

Geen interessante matchen vandaag, dus lezen we in afwachting van de iftar een boek.

22:00 Dat de schietpartij in Orlando aanleiding zou geven tot een heropflakkering van het debat over godsdiensten en holebi's, was voorspelbaar. Benieuwd hoe dat in Vlaanderen zal lopen.

08:00 Kinderen afzetten op school. Assia wil graag wat langer in de naschoolse opvang blijven. Zal wel moeten. Malika is pas klaar om 16 uur. Eerste afspraak is er al. Even geduld.

10:00 Krijg bericht van een vriend in Washington dat Trump zich in de voet schiet binnen zijn partij met uitspraken over moslims. Vuil electoraal spel gaat voort. Ik volg het proces op de voet.

14:00 Ik verneem dat rabbijn Aaron Malinski en imam Brahim Laytouss vanavond in De afspraak hun mening over holebi's komen toelichten. Dat wordt interessant. Vuurwerk gegarandeerd. Als ze tenminste openlijk hun mening durven te zeggen.

17:00 Belastingzitdag voor leden in Opglabbeek. Thank God voor Tax-on-web.

20:00 Gedaan. Snel naar huis. Onderweg gauw naar de Turkse bakker voor wat gebakjes en vers brood. De winkel is bomvol. Iedereen doet nog snel lastminute-inkopen. De ramadan is big business voor wie er voor open staat. Dat heeft de Albert Heijn ook begrepen.

22:00 Ik herbekijk De afspraak. Jawadde, zoveel bochten nemen om live op tv toch maar niet te moeten zeggen dat je homoseksualiteit niet oké vindt. Was dan niet gekomen, denk ik. Is homoseksualiteit een probleem binnen de godsdiensten? Zonder meer. Mgr. Léonard deelt trouwens de visie van de imam en de rabbijn. Het debat leek meer op een tribunal de conscience dan op een open gesprek. Wedden dat de gazetten morgen hier vol van staan?

23:00 Nachtgebed, tanden poetsen, slapen.

07:00 De kinderen zijn al op. Malika heeft de boterhammen al gesmeerd voor ze de baan op ging.

07:30 Fris gedoucht, snel mijn gebed doen terwijl de kinderen ontbijten.

08:00 Here we go again. Het wordt een lange dag.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234