Zondag 25/07/2021

Hoe moet het verder met onze elektriciteitsproductie nu Doel 3 en Tihange 2 nooit meer zullen heropstarten?

null Beeld rv
Beeld rv

Tim Vermeir is advocaat bij Blixt, een kantoor gespecialiseerd in energie- en klimaatrecht, en vrijwillig wetenschappelijk medewerker van de KU Leuven.

Doel 3 en Tihange 2 zullen nooit meer heropstarten. Intussen schaft de Vlaamse regering en stoemelings de subsidiemogelijkheid voor grote biomassa- of biogascentrales af. Steenkoolcentrales lijken voor een aantal partijen volstrekt uit den boze. Aardgascentrales zijn onrendabel voor de producenten. Het is onduidelijk waarheen we gaan met onze elektriciteitsproductie. De maatregelen die nu halsoverkop genomen worden voor het veiligstellen van de bevoorradingszekerheid zorgen immers niet voor een langetermijnoplossing.

Een aantal technologieën om elektriciteit op te wekken zijn vanuit ecologisch en veiligheidsstandpunt minder aanvaardbaar. Kernenergie lijkt mooi, zolang er niets misloopt. Dat heeft het verleden ons al meermaals geleerd. Kernenergie wordt ook zwaar gesubsidieerd, omdat de aansprakelijkheid van de producenten bij ongevallen zeer beperkt is. Het is daarom terecht dat potentieel onveilige centrales, zoals Doel 3 en Tihange 2, worden stilgelegd. De kans dat die ooit terug heropstarten is bijna onbestaande, wat de bevoegde staatssecretaris gisteren bevestigde.

Ook ten aanzien van klimaatonvriendelijke steenkoolcentrales kan men veel ecologische bedenkingen hebben. Ze zijn wel aanzienlijk goedkoper dan centrales op basis van aardgas, omdat, ondanks de veel hogere emissies van schadelijke stoffen, de steenkoolproducenten binnen het Europese emissiehandelssysteem hiervoor niet gestraft worden. Dat zorgt voor een groot economisch nadeel voor aardgascentrales. Hogere gasprijzen, bijvoorbeeld, door geopolitieke conflicten, versterken dit.

Biomassacentrales, nog niet zo lang geleden ingehaald als de schone technologie die voor de basisvoorziening in elektriciteit zou kunnen instaan, is door de houtverwerkende industrie en de milieubeweging intussen in de ban geslagen. Het is wrang te moeten vaststellen dat de politiek hen hierin onmiddellijk volgt, hoewel zij nog maar twee jaar geleden aan investeerders in een biomassacentrale in Gent de noodzakelijke garantie op steun gaven. Intussen ligt die centrale stil en schrijven de eigenaars hun investeringen versneld af. Recent maakte de Vlaamse regering, en stoemelings, elke mogelijke nieuwe investering in biomassa onmogelijk, omdat er geen steun meer wordt verleend.

Inzetten op onderzoek

Hoe moet het dan verder met onze elektriciteitsproductie?

Met elektriciteit uit wind of zon alleen zullen we het voorlopig niet rooien. Nochtans hebben groene technologieën veel potentieel. Mislukkingen zoals Electrawinds moeten we dan durven aanvaarden. Tegelijk moeten we inzetten op onderzoek en ontwikkeling. De investeringen die hieruit volgen, moeten we doen, zoals in slimme netten en elektriciteitsopslag. Daarmee kunnen we het potentieel aan hernieuwbare energie overdag ook 's avonds en 's nachts gebruiken. Verstandig decentraal produceren en afnemen hangt daarmee samen, desnoods met het verplicht uitschakelen van zonnepanelen bij te veel stroom of wasmachines doen opstarten wanneer dat globaal het beste uitkomt. We zullen een beetje vrijheid moeten opgeven om een stabiele markt te kunnen behouden.

De onderbouw van de productiemarkt moet ook behouden blijven. Dat betekent dat we wel zullen moeten investeren in nieuwe of verbeterde aardgascentrales. Dat kan voorlopig enkel via een hogere elektriciteitsprijs of via subsidies. Rond die economische logica kan men niet heen. Maar misschien kunnen intussen wel de uitwassen van de vroegere subsidiepolitiek aangepakt worden. Investeringen die afgeschreven zijn, hoeven helemaal geen steun meer. Het was nooit de bedoeling om in de plaats van steun voor energieproductie een deel van de bevolking en de ondernemingen nog jarenlang financiële cadeaus te blijven geven. Het gemak waarmee de politiek grote investeringen in biomassa op de schop zet, moet zij ook maar aan de dag leggen als het gaat over andere investeringen.

Een globale toekomstgerichte en gedurfde visie is noodzakelijk. Die visie wordt echter bemoeilijkt door de ondoordachte manier waarop in ons land de bevoegdheden inzake energie versnipperd zijn. De zesde staatshervorming maakt dat kluwen alleen nog maar erger en is dus een enorme gemiste kans.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234