Maandag 19/04/2021

AchtergrondDieren

Hoe meer we dieren als mensen zien, hoe meer euro’s we aan hen spenderen

Alicia Motmans en haar hond Ash, beter bekend als ‘Ash the German Shepherd’ op Instagram. Beeld Tim Dirven
Alicia Motmans en haar hond Ash, beter bekend als ‘Ash the German Shepherd’ op Instagram.Beeld Tim Dirven

De Belgische huisdiereneconomie deed het nog nooit zo goed. Hoe meer we dieren als mensen zien, hoe meer euro’s we aan hen spenderen. Dat hebben influencers, klassieke bedrijven en start-ups goed begrepen. ‘Huisdieren vervullen enkele basale behoeftes die we nu missen.’

“En toen waren we met drie.” Wie tegenwoordig zo’n kaartje in de bus krijgt, kijkt maar beter uit. Is er een menselijke zuigeling bijgekomen? Of gaat het om een mopshondpuppy? Of misschien een naaktkatkitten? Wat het ook is: kosten noch moeite worden gespaard om de nieuweling bij kennissen, vrienden en familie te introduceren.

Geboortekaartjes, (k)raambezoeken en coronaproof puppyborrels; het hoort er tegenwoordig allemaal bij. Gekke nonkels op familiefeesten zouden durven te beweren dat zo’n kitten of pup de ideale voorbereiding is op het echte werk. Elke drie uur opstaan om het hondje buiten een plasje te laten doen zodat het visgraatparket niet verzuurt, zou je inderdaad als een gepaste test kunnen zien. De Belgische huisdierenmarkt boert er alleszins goed bij: die groeide de afgelopen drie jaar met 20 procent.

Wie sommige koppels op Instagram bezig ziet met hond of kat, hoopt dat het nooit tot een breuk of scheiding komt. Het zou niet verbazen mocht in de scheidingsakte vermeld staan welke voeding het huisdier moet eten. En dat dagelijks drie wandelingen van minstens twintig minuten het minimum zijn. Anders houdt het co-eigenaarschap – of beter: co-ouderschap – op. Om maar te zeggen: onze liefde voor dieren is onvoorwaardelijk.

Als iemand weet hoe die liefde de voorbije jaren is gegroeid, is het wel de Nederlandse emeritus professor Marie-José Enders (Open Universiteit Heerlen). Zij bestudeert al decennia de relatie tussen mens en dier. “Een relatie is er altijd geweest, maar de betekenis van die relatie is de voorbije jaren enorm veranderd. Laten we honden als voorbeeld nemen. Die dienden vroeger om het erf te beschermen. Ze werden aan de ketting gelegd, kregen de restjes van aan tafel en voor de rest moesten ze het maar bekijken.”

Wie zeker geen tafelrestjes krijgt is Ash, de Duitse herder van 2,5 jaar van Alicia Motmans (22). Ash is een zorgenkindje. Onlangs werd er slokdarmverlamming vastgesteld. Met andere woorden: Ash krijgt haar eten niet doorgeslikt. Ze geeft het weer over. Dus bouwde Alicia een hondenstoel die veel weg heeft van een kinderstoel. Daarin kan de Duitse herder rechtop zitten om te eten. Op die manier helpt de zwaartekracht haar eten te zakken. “Ash eten geven duurt een uur”, vertelt Alicia. “En dat moet op vaste tijdstippen: om vijf uur ’s ochtends en om vijf uur ’s avonds.

Alicia’s oma begrijpt niet dat haar kleindochter zoveel voor haar viervoeter over heeft. “‘Kun je haar niet gewoon eten geven? Dan gaat het misschien over’, zegt ze dan. Maar die slokdarmverlamming gaat niet over. Als ik niet oplet, loopt Ash hierdoor een longontsteking op. En dat komt ze niet te boven.”

Facetimen met Duitse herder

Het verschil in visie tussen Alicia en haar oma op het begrip hondenleven is waar Enders op doelt. Vandaag zouden we onze grootouders zelfs dierenmishandelaars noemen. Een hond is geen gebruiksvoorwerp meer dat bezittingen bewaakt en beschermt, het is een persoonlijkheid die een centrale plek in het gezin opeist. Of beter: toegemeten krijgt. Waarom zetten we huisdieren tegenwoordig op een piëdestal?

“Elke mens heeft een aantal basale behoeften”, zegt Enders, “en dieren kunnen die behoeften invullen.” Mensen zorgen graag voor iets of iemand, stelt ze. “We hebben het eigenlijk wel graag als iemand wat afhankelijk is van ons. Dan voelen we ons gewaardeerd.” Dieren kunnen ook helpen met emotionele of lichamelijke behoeften. “Een van de leukste momenten van de avond is als de hond spontaan een kopje komt geven of de kat beslist om tegen je aan te kruipen.”

Bovendien komen die voordelen volgens Enders met relatief weinig nadelen: “Huisdieren hebben weinig tot geen commentaar op je doen en laten. Dat is met mensen toch wel anders.”

Sommige mensen gaan dan ook erg ver in hun zoektocht naar vriendschap met een dier. “Heel af en toe doet Ash een FaceTime-gesprek met een koppel uit de Verenigde Staten”, zegt Alicia. “Die mensen moeten zich erg eenzaam voelen.” Ze wilden 10 euro betalen om 10 minuten met Ash te mogen videobellen. Maar Alicia kreeg het niet over haar hart om dat geld aan te nemen. “Ze roepen dan haar naam. En af en toe kijkt Ash op. Het maakt hen dolgelukkig. Ze beschouwen Ash als een vriend. Hoe raar ik het ook vind, wie ben ik om hen dat geluk te ontnemen?”

Viagra voor honden

Het mag niet verbazen dat we ook onze portemonnee vaker opentrekken om het onze levensgezellen zo comfortabel mogelijk te maken. De Belg is bereid om steeds meer aan zijn huisdier uit te geven. In de laatste drie jaar is de huisdierenmarkt, food en non-food samengeteld, met 20 procent gegroeid. Tegen 2025 verwacht de grootste retailer in het segment in ons land, Tom&Co, een marktwaarde van 1 miljard euro.

Bij die groeiende markt horen ook nieuwe fenomenen, denk maar aan dierlijke influencers. Zo is Ash nu een ster, of – om het in vaktermen te zeggen – een ‘petfluencer’. Alicia doet er alles om het leven van haar hond zo normaal mogelijk te laten verlopen. Dat verhaal deelt ze op Instagram met 55.000 volgers, waaronder dus het Amerikaanse koppel dat wel eens met Ash videobelt. “Ik wilde eigenlijk gewoon een soort dagboek maken, waar ik elke dag een foto plaats om op terug te kijken.”

Het sterrendom maakt de zorg voor Ash betaalbaar. Zo wordt de voeding van de Duitse scheper door een bekend Belgisch merk gesponsord. “Als ik het zelf moet betalen, kost me dat 270 euro per maand.” Om haar maag open te houden, slikt Ash viagra. Dat kost 150 euro per maand. En dan is er ook nog de geitenmelk die haar slokdarm helpt: 40 euro per maand. “En dan hebben we het nog niet over speeltjes en snacks.”

Mode-industrie

Wie dierenspeeltjes en -snacks zegt, moet bij Guy Toremans zijn. Hij is CEO van Flamingo Pet Products uit Geel. Zijn bedrijf levert toebehoren voor honden, katten, kippen, vissen en knaagdieren aan winkels in 55 landen. Elk jaar brengt Flamingo maar liefst 1.200 nieuwe producten op de markt. Van poepzakjes over kattenspeeltjes en aquariums tot borstels voor allerlei vachten.

Waar Toremans enkele jaren geleden dacht dat hij in de huisdierenindustrie stapte, heeft hij vandaag meer het gevoel dat hij in de modesector werkt. “Baasjes van huisdieren hechten steeds meer belang aan trends”, zegt hij. Vroeger waren een halsband en een mand om in te slapen voldoende, nu moet alles bij het interieur of bij het seizoen passen.

Wie de trends bepaalt? Dat kan van overal komen. Op dit moment kan hij de vraag naar pluchen hondenmanden in de vorm van een donut nauwelijks bijhouden. “Die manden bestaan al jaren, maar nu heeft een influencer dat model misschien extra aandacht gegeven op sociale media of heeft een retailer of fabrikant misschien extra ingezet op onlinemarketing. Het is ongelofelijk.”

Met andere woorden: producenten hebben meer dan ooit begrepen dat mensen hun dieren truien, jassen, sjaals en hoedjes aandoen. En nu we in restaurants geen geld voor onszelf kunnen uitgeven, spenderen we het aan ons huisdier. Automatisch waterfonteintje? Een camera die met het internet verbonden is om het reilen en zeilen van je kat of hond in de living te volgen? Of gewoon een activity tracker die de stappen van je viervoeter telt? Het kan allemaal. En we kopen het allemaal.

Lange konijnentanden

In 1968 wist Mijnheer De Uil in De Fabeltjeskrant al dat dieren precies als mensen zijn. “En dat is maar net zo”, zegt Guy Werquin, dierenarts en ontwikkelaar van dierenvoeding bij Versele-Laga. “Mensen zijn beter op de hoogte van de vetten, eiwitten en vitamines die in de voeding van hun dieren zitten dan van wat ze zelf eten.”

Er is voeding te vinden dat elk euvel moet oplossen: van diabetes over nierfalen tot brokjes die de tanden schoon houden. “Net zoals in de voedingsindustrie zie je tegenwoordig allerlei tendenzen passeren”, zegt Werquin. “Er zijn mensen die zweren bij biologisch, anderen houden het op graanvrij.”

Louis Chalabi (rechts) is mede-oprichter van Edgard & Cooper, dat zich in de markt zet als lekker én milieuvriendelijk dierenvoer. Beeld RV
Louis Chalabi (rechts) is mede-oprichter van Edgard & Cooper, dat zich in de markt zet als lekker én milieuvriendelijk dierenvoer.Beeld RV

Het mag niet verbazen dat steeds meer start-ups hun kans wagen om een graantje mee te pikken op die groeiende, competitieve markt. Edgard & Cooper, Just Russel, Dog Chef en BuddyBites zijn allemaal bedrijven die elk op hun manier gezondere, meer evenwichtige voeding beloven voor uw huisdier.

“Zelfs bij knaagdieren zien we die verregaande humanisering opzetten”, zegt Werquin. Vroeger maakte Versele-Laga voeders voor zogenaamde vleeskonijnen. “Die moesten in een maand of drie, vier snel groeien om dan geslacht te worden.” Tegenwoordig verkoopt het voederbedrijf ook korrels voor gezelschapskonijnen. En dat vergt heel wat onderzoek. “Tanden van konijnen blijven groeien, in een tempo van een centimeter per maand.” Niet ideaal. Noch voor het konijn zelf, noch voor tapijten en zetels in de woonkamer. In de natuur is dat nodig. Die dieren verorberen een heel vezelrijke voeding die tandslijtage veroorzaakt. Veel klassieke industriële konijnenvoeders bevatten echter onvoldoende vezels waardoor tanden niet afslijten en te lang worden. Werquin noemt zulke fenomenen een beschavingsziekte. “In dit geval hebben we veel meer lange vezels toegevoegd aan de voeding. Op die manier moeten de knaagdieren veel langer knagen, waardoor hun tanden afslijten.”

Zonder kleren

Wie zich verdiept in de huidige relatie tussen mens en huisdier, wordt vroeg of laat overvallen door enige droefheid. Het lijkt wel alsof onze toegenomen liefde voor en het vermenselijken van die huisdieren vertrekt vanuit gemis. Gemis dat we zelf niet meer kunnen opvullen. “Het is niet verwonderlijk dat mensen tegenwoordig een puppy in huis nemen”, zegt emeritus professor Enders, “die hondjes zijn ideaal om het isolement te doorbreken. Ze leggen makkelijk contact, ze zijn actief en ze zorgen voor plezierige momenten.”

Volgens Enders hoeft dat niet dramatisch te zijn. Integendeel. Zij deed onderzoek naar het effect van huisdieren op de gezondheid van zeventigers en tachtigers. “Daaruit bleek niet alleen dat die mensen fitter bleven, maar ook dat ze in een netwerk betrokken blijven. Het feit dat er tegenwoordig verjaardagsfeesten voor katten en massa-evenementen voor honden worden georganiseerd, is volgens Enders ook daarom helemaal niet zo slecht. “Het brengt mensen opnieuw samen.”

Al heeft ze wel een boodschap aan alle baasjes: “Laat een dier een dier blijven. Organiseer gerust een borrel voor de komst van een pup, maar wat je ook doet: trek hem nooit kleren aan.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234