Maandag 20/01/2020

Geweld

‘Hoe meer problemen, hoe groter de kans op geweld’: elke dag zeker 10 kinderen mishandeld

Beeld Getty Images

De politie heeft vorig jaar 3.520 meldingen van fysieke kindermishandeling binnen gezinnen gekregen. Dat zijn er net geen tien per dag, zo blijkt uit statistieken van de federale politie. Experts waarschuwen dat het werkelijke aantal nog veel hoger ligt.

Het aantal aangiftes van fysieke kindermishandeling binnen gezinnen zit al jaren in de lift. In 2012 waren het er nog 2.779, vorig jaar waren het er 3.520. Dat is een stijging met een kwart. Bij het aantal aangiftes van psychische kindermishandeling zijn de cijfers nog dramatischer. Vorig jaar kreeg de politie 810 meldingen, in 2012 waren dat er ‘maar’ 246. Dat is een stijging van 229 procent.

“Deze cijfers zijn verontrustend”, zegt Koen Dedoncker, stafmedewerker bij vzw Zijn. “Er zijn een heleboel risicofactoren die ervoor zorgen dat er intrafamiliaal geweld gepleegd wordt. Armoede, werkloosheid, wat je vroeger zelf thuis hebt meegemaakt… Hoe meer problemen, hoe groter de kans op geweld.”

Experts waarschuwen dat het werkelijke aantal van gevallen van geweld tegen kinderen binnen gezinnen nog veel hoger ligt. Uit een representatieve steekproef bij 2.000 leerlingen uit 41 Vlaamse scholen blijkt dat 31,3 procent het afgelopen jaar slachtoffer is geweest van fysiek geweld in het gezin, gaande van een ‘pedagogische tik’ tot het toebrengen van fysieke verwondingen.

Uit de bevraging van de hogeschool UC Leuven-Limburg (UCLL), die tussen oktober 2017 en maart 2018 afgenomen werd, blijkt verder dat ruim de helft (54,3 procent) van de kinderen en jongeren het slachtoffer werd van minstens één vorm van psychisch geweld. Dat kan gaan van agressief roepen tegen het kind tot dreigen het voor altijd te verlaten.

Sensibilisering

Volgens Anne Groenen, hoofd onderzoek bij UCLL, is de stijging in het aantal meldingen in de eerste plaats te wijten aan een groeiende sensibilisering. “In 2016 heeft ons land het ‘verdrag van Istanbul’ geratificeerd. Dat verdrag, dat ondertekend is door de Raad van Europa, wil geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld voorkomen en bestrijden. Zo werd een gecoördineerd beleid opgelegd. Op Vlaams niveau werden de Family Justice Centers (FJC) opgericht. Daar werken multidisciplinaire teams van politie, gerecht en hulpverlening samen om de problematiek het hoofd te bieden.”

Dat er effectief meer geweld op Vlaamse kinderen en jongeren zou worden gepleegd, wil Tim Stroobants, directeur van het Vlaams Expertisecentrum Kindermishandeling (VECK), nuanceren. “We hebben daar geen echt omvattende en betrouwbare gegevens over in Vlaanderen. We gaan ervan uit dat dit een stabiel probleem is doorheen de jaren”, zegt hij. “Dat neemt niet weg dat ook internationaal onderzoek de laatste jaren alarmerende signalen geeft. Het percentage kinderen en jongeren dat over slechte en gewelddadige situaties getuigt, ligt heel hoog. Meer burn-outs, stijgende kinderarmoede, complexere gezinsstructuren: dat zet druk.”

Onduidelijk

Het is belangrijk dat die kinderen hulp vinden, maar vaak gaat dat moeizaam. Het CLB (Centrum voor Leerlingenbegeleiding), het JAC (Jongerenadviescentrum), het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling (VK), het Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg (CGG), de hulplijn 1712… Er zijn zoveel opties om de jeugd te helpen, maar tegelijk zorgt die wildgroei aan initiatieven bij kinderen soms voor onduidelijkheid, zo blijkt uit de bevraging van de UCLL.

Kinderen en jongeren weten niet waar ze nu écht terecht kunnen. “Het is belangrijk om één duidelijk ingangspunt te hebben”, zegt Groenen. “Als een jongere met geweld wordt geconfronteerd, zou die bij wijze van spreken met één druk op de smartphone hulp moeten krijgen, zowel online als offline.”

Als kinderen dan toch de stap zetten, door bijvoorbeeld een vertrouwensleerkracht of het CLB aan te spreken, weten die niet altijd hoe daarmee om te gaan. Veerle Cielen, Limburgs referentiemagistraat voor intrafamiliaal geweld: “We merken dat er bij hulpverleners toch wat ‘handelingsverlegenheid’ rond de problematiek heerst.”

Als er effectief melding wordt gemaakt, bekijkt het parket de opties: strafrechtelijk vervolgen is niet altijd de beste weg, maar doorverwijzen naar hulpverlening gebeurt sowieso. Het zorgt er ook voor dat de veiligheid van het kind wordt gegarandeerd. Daarvoor maakt het Limburgse parket, in tegenstelling tot andere provincies, dikwijls gebruik van een tijdelijk huisverbod voor de agressor.

Cielen: “Het is beter om die even uit het huis te zetten dan de kinderen. Want vaak kunnen broers en zussen niet op dezelfde plaats terecht en dat maakt de situatie nog schrijnender. Waarom de meeste andere provincies ons voorbeeld niet volgen? Tijdelijke huisverboden brengen heel wat administratief werk met zich mee.”

Veerkrachtig

Melding of niet: de gevolgen van intrafamiliaal geweld zijn groot. “Terwijl ze thuis op hun gemak zouden moeten zijn, voelen deze kinderen zich voortdurend angstig”, zegt Koen Dedoncker van vzw Zijn.

Fysieke en mentale implicaties blijven niet uit. Tim Stroobants: “De kinderen riskeren een slechtere gezondheid, presteren slechter op school… Maar ook op lange termijn blijven ze de gevolgen met zich meedragen. Hun verleden kan jongeren belemmeren om een volwaardig leven uit te bouwen, met ziekteverzuim en gezondheidskosten tot gevolg.”

“Tegelijk zijn kinderen ook veerkrachtig. Het is niet omdat iemand iets slechts meemaakt dat die daar per se ook slecht uitkomt, maar het risico vergroot wel, zeker als er niets gebeurt. Daar moeten we als samenleving tegen optreden.”

Wie met vragen over geweld, misbruik en kindermishandeling zit, kan terecht bij de hulplijn op het gratis nummer 1712 en op 1712.be. Kinderen en jongeren kunnen anoniem chatten via nupraatikerover.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234