Zondag 27/09/2020

'Hoe meer fiscale regels, hoe beter voor superrijken'

Van SwissLeaks en LuxLeaks tot Panama Papers en Paradise Papers, elke keer komen er nieuwe maatregelen en bakken kritiek op de vorige. Wat is al gerealiseerd? En zijn we daar ook iets mee? 'Nee', zeggen experts. 'Het hele systeem moet op de schop.'

De Paradise Papers brengen in kaart hoe meer dan 120 politici, popsterren, sporters en multinationals als Apple en Nike belastingen omzeilen door constructies in belastingparadijzen. Het is de volgende episode in een reeks onthullingen van het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ). Na het lek van de Panama Papers in april vorig jaar gingen er maatregelen komen.

Op dinsdag zit minister van Financiën Van Overtveldt (N-VA) samen met zijn Europese collega's om een zwarte lijst af te kloppen van belastingparadijzen. Van Overtveldt voerde eerder ook al een doorkijkbelasting door, bijgenaamd Kaaimantaks. De Panama Papers ontmaskerden het systeem van schermvennootschappen in belastingparadijzen. De nieuwe regel moet mogelijk maken dat de Belgische fiscus daar "doorkijkt" en bekijkt wie de aandeelhouders zijn. Om hen vervolgens te belasten.

"Het probleem is dat de fiscus dan wel op de hoogte moet zijn", zegt Michel Maus, professor fiscaliteit (VUB). "Je moet het al in je personenbelasting aangeven, waardoor de Kaaimantaks voorlopig budgettair weinig oplevert."

Witwaswetgeving

Minister Van Overtveldt heeft onlangs een aantal aanpassingen doorgevoerd die de Kaaimantaks moeten versterken. De witwaswetgeving is uitgebreid. Advocaten, banken, boekhouders en notarissen hebben een meldingsplicht bij vermoedens van zwart geld en hun identificatieplicht is strenger gemaakt. Als een bank tegenover zich een vennootschap krijgt, moet de bank te weten komen welke personen achter die vennootschap zitten.

Twee weken geleden stelde de Kamercommissie Panama Papers 130 aanbevelingen voor in de strijd tegen fiscale fraude. Een belangrijke eis van de oppositie haalde het niet: de opheffing van het bankgeheim in België.

Internationaal is er nochtans wel een akkoord over de uitwisseling van bankgegevens. 89 landen zullen automatisch en jaarlijks gegevens aan de Belgische fiscus doorspelen over de financiële tegoeden van Belgen in hun land. Daar zitten landen bij zoals Luxemburg en Zwitserland die het bankgeheim altijd hoog in het vaandel droegen en notoire belastingparadijzen zoals Liechtenstein, de Kaaimaneilanden en de Britse Maagdeneilanden.

"Op internationaal vlak speelt het bankgeheim niet meer, maar een Belgische bank die een Belgische klant wil binnenhalen kan wel zwaaien met het voordeel van fiscaal bankgeheim", zegt Maus.

Voor elk achterpoortje dat de overheid sluit, opent er een nieuw. Nu extra maatregelen doorvoeren, zoals oppositiepartijen Groen, sp.a en PVDA vragen, is volgens experts niet per se een goed idee.

"De paradox is: hoe meer regels, hoe voordeliger voor de superrijken", zegt Tove Maria Ryding van Eurodad, een netwerk in Brussel dat bestaat uit 46 burgerorganisaties in 19 EU-landen. "De nieuwe regels hebben het moeilijker, maar niet onmogelijk gemaakt om belastingen te ontwijken. Toch niet voor multinationals met hun dure adviseurs."

Juridisch kunnen ze perfect in orde zijn, maar ethisch niet. Het is een weinig stichtelijk voorbeeld aan haar bevolking dat ook de Britse Queen geld naar een belastingparadijs doorsluist.

Symptoombestrijding

"Dan kun je nog zoveel juridische regels boven op de bestaande regels leggen, maar het blijft symptoombestrijding", zegt professor Maus. "Er moet een deftig debat komen over het belastingsysteem. Een systeem zonder uitzonderingen in plaats van de fiscale koterijen zou ons veel meer opleveren."

De Franse econoom Gabriel Zucman, verbonden aan Berkeley, pleit voor een wereldwijd financieel kadaster, gekoppeld aan een automatische uitwisseling van informatie en een mondiale vermogensbelasting.

"We hebben een volledig nieuw systeem nodig om multinationals te belasten", beaamt ook Tove Maria Ryding van Eurodad.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234