Donderdag 21/11/2019

Economie

Hoe machtig wordt het Europees Monetair Fonds?

De Franse president Macron en de Duitse kanselier Merkel hebben elk een andere visie op hoe het EMF eruit moet zien. Beeld REUTERS

Tijdens de financiële crisis werd al beslist dat Europa voor zichzelf moet kunnen zorgen. Een Europees Monetair Fonds komt er, de vraag is alleen hoe machtig het wordt.

"Ik ben níét bang." Directeur Christine Lagarde van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) steekt beide wijsvingers in de lucht om haar woorden kracht bij te zetten. "Ik heb verwachtingen." Ze heeft het tijdens een persconferentie over het Europees Monetair Fonds (EMF). Het idee voor zo'n Europese IMF-variant - potentieel een concurrent, vandaar Lagardes ontkenning - bevindt zich tussen kraambed en peutertijd. Sinds kort wordt er overal over gesproken. Ook in de wandelgangen van het IMF in Washington, waar de wereldwijde financieel-economische elite de voorbije dagen bijeen was voor de traditionele jaarvergadering.

De gedachte achter zo'n Europees fonds is simpel. Tijdens de crisis lieten lidstaten zich verrassen door de plotselinge financiële nood in landen als Griekenland, Portugal en Ierland. Om beter voorbereid te zijn, zou Europa een eigen soort IMF moeten oprichten dat landen die failliet dreigen te gaan, leningen kan verstrekken, in ruil voor strenge hervormingen. Het fundament ligt er: het in 2012 opgerichte Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM).

De Duitsers zijn enthousiast. Wolfgang Schäuble, de oerconservatieve minister van Financiën, presenteerde deze maand bij wijze van afscheidscadeau trouwens al een soort blauwdruk. Ook de Europese Commissie en Frankrijk lijken bereid. Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem toont zich positief: "Het IMF heeft in de crisisjaren te veel moeten doen in Europa", zei hij. "Daar is ook kritiek op gekomen van de andere IMF-landen." Die zijn van mening dat een rijk werelddeel als Europa zijn eigen boontjes moet kunnen doppen.

Het IMF zelf zag de afgelopen jaren ook in onder meer Azië en het Midden-Oosten al regionale IMF-klonen ontstaan. Toch zegt Lagarde hier geen rebellie in te zien. De nieuwkomers helpen volgens haar het internationale financiële vangnet juist te versterken. "Maar dat vangnet heeft wel het IMF nodig in zijn centrum." Bijkomend voordeel is dat het IMF al jaren in zijn maag zit met de deelname aan de omstreden Griekse hervormingsprogramma's. Die hebben volgens de eigen onderzoeksafdeling het land alleen maar dieper in de put geholpen.

Hoewel betrokkenen benadrukken dat het plan in de kinderschoenen staat, lijkt de komst van het EMF een kwestie van tijd. Onzekerder is wat voor soort organisatie straks achter die nu al vertrouwd klinkende naam schuilgaat. En vooral: hoeveel macht zij krijgt over de nationale regeringen. Daarover blijken verschillende ideeën te heersen. Uit het voorstel van Schäuble doemt het beeld op van een typisch Duitse, economisch zeer strenge en behoudende organisatie. De Duitsers willen dat dit EMF hard optreedt als een land in betalingsproblemen raakt, en in de gaten houdt of de rest van de lidstaten zich wel houden aan de Europese begrotingsregels. Dat is nu een taak van de Europese Commissie.

Toekomstvisioen

Daartegenover staat het Franse toekomstvisioen voor de euro, met een minister van Financiën en een begroting voor de eurozone. Een ander mogelijk twistpunt is hoe zo'n EMF moet handelen als het mis gaat. Mag zij volgens een vast stramien schulden herstructureren, zodat naast de belastingbetaler ook banken en beleggers opdraaien voor de kosten? Of blijft die bail-out onderwerp van taaie onderhandelingen tussen de eurolanden?

Over die vragen zal het de komende jaren gaan, om te beginnen op de speciale Eurotop in december. De uitkomst bepaalt of Europa zijn eigen, onverbiddelijke deurwaarder krijgt à la het IMF. Of dat het EMF slechts een nieuwe afkorting blijkt voor de oude gang van zaken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234