Zondag 05/04/2020

Hoe Lijst Dedecker garen spint bij de crisis in de Wetstraat en de erfenis van de jonge Verhofstadt

Let op wat ge zegt en doet. We worden opgejaagd wild

Met de regering-Leterme in de touwen heeft de Wetstraat alle redenen om bang te zijn voor verkiezingen. Lijst Dedecker (LDD) ligt op vinkenslag. Achter de brede rug van zijn boegbeeld staat een goed geoliede machine. Met de vaste wil om geen zweeppartij te blijven en beducht voor de klassieke valkuilen van eerdere politieke vrijbuiters. 'Ik ben een Verhofstadtadept. We gaan doen wat hij zei. Nu kan het.' Een inkijk in de politieke factor die vol zelfvertrouwen oprijst uit het puin van de Wetstraat. Door FILIP ROGIERS

"Politici zeggen altijd dat ze het algemeen belang dienen. Maar is dat wel zo? Achter die politici staan allerlei pressiegroepen, die alleen het eigenbelang op het oog hebben. Dat kan totaal uit de hand lopen, zeker in landen waar coalities gesloten moeten worden tussen politieke partijen."

(Guy Verhofstadt in Vrij Nederland, 17 oktober 1987)

Vijfentwintig jaar is de orkestmeester van Lijst Dedecker. Hij heet Luc Rochtus, was nooit lid van een andere partij en werkte voor de alom gerespecteerde onafhankelijke denktank Itinera. Economist van opleiding, gespecialiseerd in arbeidsmarktbeleid en overheidsefficiëntie. Een whizzkid die niet verlegen zat om een goede job toen hij solliciteerde bij LDD. Jean-Marie Dedecker zag het cv en nam prompt de telefoon. Rochtus coördineert nu de studiedienst van de partij. Zijn taak, in zijn eigen woorden: "Ik wijs de specifieke dossiers toe waar we als partij op moeten springen en volg het globale politieke werk van de partij op."

LDD schiet in de Wetstraat niet op alles wat beweegt. Ook op interne vergaderingen zetten de schamele kopstukken alle zeilen bij om de lijn 'zuiver' te houden. Geen sinecure, want LDD trekt mensen aan van alle hoeken van het politieke spectrum en, vooral, een pak voorheen politiek ongeschoolde militanten.

De brains achter LDD weten dat zulke bonte verzamelingen in het verleden de doodsteek waren voor menige nieuwe politieke beweging, zoals de Witte Beweging na de affaire-Dutroux. Ze zijn ook hyperalert om daar niet op gepakt te worden. Niet alleen de kopstukken. Lokale LDD-voorzitters mogen dan vaak 'gewone' mensen zijn, ze zijn er wel degelijk op gescreend. Er mogen geen wielen af vliegen. Populisme mag en moet, maar tot de kleinste LDD-garnaal in de Westhoek vindt dat ranzige kantjes à la Vlaams Blok/Belang niet meer van deze tijd zijn. Over asiel en migratie houdt LDD het op een 'streng maar rechtvaardig' beleid. Maar bovenal: het is ondergeschikt aan de thema's waarop LDD zich vooral wil profileren. It's the economy stupid, inderdaad. En het falende staatsapparaat. De onderbouw wordt geleverd door de aan de partij verbonden denktank Cassandra van Boudewijn Bouckaert.

De kop van LDD is een machine die doordrongen is van de principes van sales en marketing, de buik van de partij telt ook meer economisten dan advocaten. Er zijn twee stelregels voor de politieke line of conduct. Eén: mik met minimale middelen op maximaal rendement. Het moet doel treffen, pijn doen. En twee: inhoudelijk pikt LDD vooral die dossiers eruit die passen in de eigen corebusiness.

En die corebusiness is in de kern wonderwel een doorslagje van de inzichten van Guy Verhofstadt. Niet van de premier, maar van de politicus die eind de jaren tachtig tot - naar Belgische normen - revolutionaire inzichten kwam over de blokkeringen in het Belgische staatsapparaat. De calvarietocht die het establishment na 10 juni 2007 begon en die deze week tot een paroxisme kwam, bewijst in zekere zin zijn ultieme gelijk: zijn partij is erin meegesleurd. Het creëert een boulevard voor LDD, in se een spin-off van de VLD en dus van Verhofstadt zelf.

FANCLUB VAN VERHOFSTADT

Het is paradoxaal, maar wel onmiskenbaar zo dat je de grootste fans van Verhofstadt vandaag in LDD tegen het lijf loopt. Zo Eddie Box, LDD-fractiemedewerker in het Vlaams Parlement en voorzitter van LDD Tongeren. Hij behoort tot het legertje 'misnoegden', daar doet hij niet flauw over. Werkte op het kabinet van stadsgenoot Patrick Dewael en zag zijn opmars naar het burgemeesterschap gedwarsboomd door de "parachutage" van een andere, vrouwelijke kandidaat.

En ja, hij draagt in zijn hart als 'stamboomliberaal' een diepe wonde mee: "Mensen die jarenlang meedraaiden in de partij en aan een carrière bouwden, werden plotseling voorbijgestoken door mensen die uit het niets kwamen maar gerekruteerd werden op basis van hun sterallures. En er zijn de ex-VU'ers. Iedereen moest opzij."

Maar over Verhofstadt? Over 'Guy', zoals Box hem nog altijd noemt? Geen onvertogen woord. Ontgoocheling, ja. Maar tegelijk en nog altijd een bijna-idolatrie. Box: "Ik ken Guy al jaar en dag. Guy was bevlogen, hij kon ideeën lanceren als geen ander. Wat aan Guy anders is dan aan de rest van Open Vld is dat hij meer met ideologie dan met de poppetjes bezig was. Anderen in Open Vld hebben veel meer aan hun carrière gedacht dan hij."

Verhofstadts analyse groeide eind de jaren tachtig uit eigenbelang - hij werd aan de kant geduwd door de CVP-moloch en andere powers that be -, maar dat doet geen afbreuk aan de overtuiging. Ook voor Jean-Marie Dedecker was de aftrap van zijn partij een weloverwogen daad van eigenbelang: ook hij werd geroyeerd, door de VLD-powers that be. Maar ook bij hem sluit dat opportunisme een overtuiging niet uit. Nog veel minder bij die volgelingen van hem die niet kunnen worden verdacht van frustratie over misgelopen plaatsen op een VLD- of VB-lijst.

LDD-Kamerlid Rob Van de Velde liet een bloeiende salescarrière in de privé staan voor LDD. "Ik was wel lid van de VLD en volgde de politiek, maar een postje heb ik nooit geambieerd. Ik was een echte Verhofstadtadept. Ik geloofde wat die man te vertellen had. Ik vind hem trouwens een van de grootste staatsmannen die we ooit gehad hebben. Spijtig genoeg heeft hij zichzelf te veel verloochend. Hij heeft zijn gedachtegoed moeten loskoppelen van de machtsuitoefening. Hij is er niet in geslaagd om zijn ideeën door te drukken, door allerlei factoren: door de legaten in de Wetstraat - iedereen staat bij iedereen in het krijt, ons helpt ons -, en de machinaties aan de top en allerlei organisaties die daar rond hangen."

DE BELGISCHE ZIEKTE REVISITED

Verhofstadt ademde hervorming. Hij schreef het enkele jaren na zijn Burgermanifesten en de oprichting van de VLD, en twee jaar voor het premierschap, nog eens allemaal uit in zijn boek De Belgische ziekte. Het bestuur van dit land, deze staat, zit in het moeras door de omvang van het overheidsbeslag, de verwevenheid van partij- en zuilbelangen en het algemeen belang, de logheid van de gepolitiseerde administratie, het gebrek aan 'echte' volksvertegenwoordiging en dus democratie en de te hoge belasting op arbeid. Het zijn ook stuk voor stuk krijtlijnen waarbinnen LDD de ideologisch verder zeer losse verzameling van wat in haar onderbuik aan ideeën opwelt tracht te structureren.

Van malversaties in het Comité P tot Fortis: LDD speurt in zulke dossiers altijd naar dezelfde mechanismen van malgoverno, nagel waar ook Verhofstadt in zijn vroege jaren en de VLD bij de oprichting in 1993 op hamerden. Altijd is er de assumptie dat de staat iets te verbergen heeft, 'moedige' beslissingen tegenhoudt of een halfslachtig beleid voert, uit onmacht en onwil, omdat ze door allerlei belangen nooit voluit kan gaan. Altijd luidt de kritiek dat de politieke klasse te weinig doortastende beslissingen neemt om vooral de schatkist en de economie te bevrijden uit de wurggreep van het etatisme.

Het zijn slogans die appelleren aan een niet altijd even gezond Volksempfinden, maar opvallend is dat LDD ze heel gericht weet te onderbouwen. Ingewijden bevestigen dat de partij gevoed wordt vanuit de magistratuur, ambtenarij, politie en justitie. Deze strategie van 'oppositie van binnen uit maar achter de schermen' zou volgens diezelfde ingewijden ook hebben meegespeeld in de voor de regering onwelgevallige wending van het Fortisdossier. Overal zitten, toch volgens LDD-bronnen, Rudi Aernoudtfiguren die de buik vol hebben van wat zij noemen de verwevenheid van staats- en partijbelangen.

"De eerste fase, de lancering van de partij, hebben we stilaan achter de rug", licht een LDD-kopstuk de curve van het succes toe. "In die fase trokken we de believers aan en mensen met een grote zucht naar vernieuwing. Maar intussen zitten we in een tweede fase, de groei. Er stappen mensen op ons af uit een bredere doelgroep. Mensen die zich eerst wat afwachtend hebben opgesteld. We krijgen nu toegang tot mensen van wie we vroeger zelfs niet durven te denken dat ze ooit sympathie voor ons konden koesteren. Om ze niet in de problemen te brengen, kan ik er niet vrijuit over praten. Het gaat om mensen op cruciale functies, die vandaag hun nek uitsteken door met dossiers naar ons toe te komen. Wij zijn een beetje het geweten aan het worden van zowel de administratie, het gerecht als de politie. Er is een groeiend besef dat het verkeerd handelen van de overheid niet meer getolereerd wordt in die kringen. Het gaat dan niet per se over corruptie, wel over manoeuvres en blokkeringsmechanismen."

TWEESTROMENLAND

Zo ver is Verhofstadt, die ook een appel deed op moegestreden Don Quichotten in het overheidsapparaat, nooit geraakt. Overigens zijn er nog wel meer gelijkenisssen tussen LDD en het vroege Verhofstadtverhaal. Niet alleen de inhoud, ook de strategische opties én de felle tegenreactie van de opponenten, van de machthebbers maar ook van de linkse al dan niet buitenparlementaire oppositie. Verhofstadt kreeg het verwijt aan antipolitiek te doen, een populist te zijn die, zeker als het over migranten ging, maar net iets gepolijster was dan het Vlaams Blok. Ook Verhofstadt had een hoog pariagehalte.

Ook in hun target op langere termijn vertonen Dedecker en Verhofstadt meer gelijkenissen dan ze zelf zouden willen toegeven. Hoger doel achter de ambitie om de eerstvolgende verkiezingen te winnen is een structurele herschikking van de Wetstraat. Verhofstadt koesterde korte tijd de droom van een Forza Flandria. De term raakte opnieuw in zwang door het VB, dat onder het mom van een bundeling van de rechtse krachten uit het cordon hoopte te breken. En die in dat verhaal niet veel meer mensen meekregen dan enkele halfbakken en/of verdwaalde ondernemers, zoals Freddy Van Gaever en Bruno Valkeniers, of een dissidente VLD'er zoals Hugo Coveliers. Het liep spaak op amateurisme, ranzigheid en revanchisme.

Ook LDD heeft een herschikking van de Wetstraat op het oog, maar dan ernstiger en dus, voor de gevestigde partijen, bedreigender. Rob Van de Velde: "Ik geloof heilig in een tweepartijenstelsel waarbij je in staat bent om fundamentele keuzes te maken. Door de veelkleurige coalities die we nu kennen, is dat niet meer mogelijk. Vlaanderen stemt voor 60 à 65 procent in hoofdzaak rechts, toch in sociaaleconomisch opzicht. Toch slaagt die 65 procent er niet in om een sterk beleid neer te zetten."

"LDD kan het breekijzer zijn om die veranderende ideologische situatie om te zetten in een politieke realiteit. Karl Marx zei dat elke ideologie haar eindpunt vindt in haar realisatie. Ik geloof dat het socialisme vandaag in grote mate haar punt gemaakt heeft. Idem dito voor de christendemocratie. Ook het pure liberalisme heeft zijn tijd gehad; kijk naar wat er gebeurd is in de bancaire crisis. Nu moeten we een stap verder kunnen zetten. Ik geloof dat LDD het in zijn mars heeft om de factor te worden van die al lang sluimerende, maar nog altijd niet doorgebroken herschikking van het politieke landschap."

De 'Forza Flandria' die LDD voorstaat, heeft meer gemeen met de droom die ook Verhofstadt kortstondig koesterde in het begin van de jaren negentig dan met wat sommigen in het VB er later van maakten. Al dan niet door een eigen actief wervingsbeleid rekenen of hopen ze op een verdere erosie van CD&V, Open Vld en VB en uiteindelijk op breuken in die partijen, waarbij - lapidair gesteld - de niet-ACW'ers, de niet-links-liberalen en de ethisch en cultureel niet-extreem rechtsen zullen samenvloeien. LDD ziet zich in zijn stoutste dromen als een voorhoede van die dijkbreuk. De partij zal haar naam na de verkiezingen zeker ook veranderen. Alleen de pragmatische salesgeest van de dedeckerianen deed de partij bij de oprichting naar de brandname Lijst Dedecker grijpen.

Met peilingen die LDD 16 procent of zelfs meer geven, en zonder een herhaling van de tactiek die op het extreem rechtse Vlaams Blok werd toegepast (een federaal minister zei vorige week: "We weten niet wat de verkiezingen gaan geven, maar één ding is zeker: niemand zal zo gek zijn om een cordon sanitaire rond Dedecker te leggen"), schatten LDD'ers de kans dat ze verder geraken in hun streven dan Verhofstadt in de jaren negentig hoog in.

"Een groot verschil met het vroege Verhofstadtverhaal is de tijdgeest", meent Van de Velde. "Verhofstadts inzichten werden in de vroege jaren negentig nog niet door de bevolking gedragen. Zijn verhaal was op dat moment nog elitair. Hij heeft het van boven af proberen door te drukken, terwijl wij het nu meer vanuit de buik van de bevolking aan het doen zijn. Meer dan vroeger is daar het einde van de klassieke ideologieën echt doorgedrongen. We zijn allemaal kameleonburgers geworden. Ik ben in de week liberaal, in het weekend groen en aan de toog socialistisch."

"Nog een groot verschil is dat ook de Wetstraat vandaag rijper is voor de omwenteling waar Verhofstadt op hoopte. Begin de jaren negentig zat het establishment nog stevig in zijn zetel, vandaag staat het op losse schroeven. De bankcrisis bewijst dat. (Dit gesprek werd afgenomen voor het uitbreken van de crisis nu woensdag, FR.) En een derde verschil is dat LDD geen legaten heeft. We zijn aan geen enkele groep of stand in deze samenleving schatplichtig. Verhofstadt kwam hoe dan ook uit een staatspartij, de PVV."

Zetten de dragende LDD-politici zich af tegen de 'staatspartijen', dan doen ze dat ook tegenover voorbeelden van vroegere en huidige zweeppartijen, a fortiori het VB. LDD wil deelnemen aan het beleid. Van de Velde: "Dedecker beseft maar al te goed dat we niet verstrikt mogen geraken in een halfslachtig verhaal zoals Verhofstadt overkwam toen hij eenmaal aan de macht kwam. We gaan tijdens de komende campagne wel duidelijk maken wat onze breekpunten zijn. Maar dat je niet alles kunt doen, weet het kleinste kind."

LDD probeert de troepen ook op interne vergaderingen mentaal voor te bereiden op de bocht naar realpolitik. "Mochten de peilingen uitkomen", zo hield ex-Open Vld-Kamerlid Stef Goris het partijbestuur van de provincie Vlaams-Brabant vorige week voor, "dan staan we voor een gigantische taak. Het wordt niet makkelijk, want dan moeten we een uitstekende studiedienst hebben, goede medewerkers en ander toppersoneel. Wij zijn een beleidspartij. We staan klaar om te besturen. We zitten niet in de oppositie om er te blijven."

Ook over potentiële coalitiepartners wordt al nagedacht. LDD stelt geen exclusieven en is principieel tegen het cordon. Maar voor iedereen in de brede partijtop is het duidelijk dat dat ofwel met CD&V en/of - horresco referens - Open Vld zal zijn. Zeker niet met de linkse partijen, sp.a of Groen!. En evenmin met het VB.

"De kans is klein dat we met het VB zullen samenwerken", zegt ook Isabelle Van Laethem, voorzitter van Jong Gezond Verstand, de LDD-jongerenpartij. Ook zij was in een vorig leven kabinetsmedewerker van Patrick Dewael, begon daar naar eigen zeggen te twijfelen over "hoe liberaal de VLD nog was" en ging vervolgens werken voor de Federatie van de Kamers van Koophandel. Na verkiezingen ziet ze Open Vld en LDD vooralsnog weer op de een of andere manier samenvloeien. "Het belangrijkste is dat we liberale programmapunten kunnen verwezenlijken. De Open Vld zal wellicht niet staan te springen om met ons in zee te gaan. Ze zullen voelen dat ze de liberale kiezer niet meer achter zich hebben. Maar het is onvermijdelijk dat we de liberale krachten zullen verenigen. Ondanks het feit dat de Open Vld in het verleden fouten heeft gemaakt. Wij kunnen de factor zijn om die fouten recht te zetten. Ik merk nu toch al hoe de Open Vld door onze partij het been stijver begint te houden."

O ja. Er is nog een factor in de film van de Verhofstadtjaren waar LDD beducht voor moet zijn: hybris. LDD 16 procent? Hou de troepen dan maar eens af van het dromen. Een federale minister pronostikeerde vorige week LDD zelfs op 18 procent. In 1995 won Verhofstadt de verkiezingen, maar omdat het resultaat onder het steile resultaat van de peilingen bleef, verloor hij politiek.

Ludieke actie

"Zo, dat is nu de laatste keer dat we het hier vanavond over de VLD zullen hebben."

"Maar van Patricia Ceyssens moet mij toch nog van het hart..."

"We laten het hier bij. Goed. Volgend punt op de agenda."

"En die Vincent Van Quickenborne!"

"Kunnen we..."

"De VLD weet dat ze fout bezig zijn. Ze wéten het! Ze zijn al tien jaar hun kiezers aan het verraden. In het parlement draaien ze beschaamd hun hoofd weg."

Vilvoorde, De Met, donderdagavond 11 december. De vergadering van het provinciale partijbestuur van Lijst Dedecker Vlaams-Brabant is anderhalf uur aan de gang en Peter Reekmans vindt het welletjes met die fixatie op de partij die nog altijd hét monopolie op het Vlaams liberalisme claimt. Maar ook Reekmans zelf kan het niet laten: schieten op de partij waarvan hij in een vorig leven de jongerenbeweging heeft geleid. Dat was een kortstondige passage, want de nogal grof gebekte en ongecomplexeerd rechtse Reekmans viel niet in de smaak bij de partijtop. Alleen Herman De Croo nam het (even) voor de jonge rekel op.

"We mogen niet overkomen als een bende gefrustreerden. We hebben een positief verhaal. We leveren niet alleen kritiek, maar ook een alternatief." Het moet er die avond in Vilvoorde af en toe worden ingeprent, en niet alleen ten behoeve van ondergetekende, die de vergadering integraal bijwoonde. "Wij hebben niets te verbergen."

Zijn de trekkers van LDD al half ingesteld op beleidsdeelname en dus toppolitiek, aan de basis moeten er tussen nu en de verkiezingen nog heel wat kronkels worden rechtgetrokken en al dan niet verkeerde verwachtingen weggemasseerd. Dat heb je in zo'n bont gezelschap van mensen die voor het eerst in hun leven aan politiek doen. En die geloven dat het echt kan, vrijuit ideeën spuien zonder politieke agenda. Ze geloven ook dat basisdemocratie je écht tot in het hart van de Wetstraat kan brengen.

Dat mogen ze ook allemaal geloven, maar het wordt door mensen die de klappen van de zweep kennen - in casu daar in Vilvoorde Reekmans en Stef Goris - subtiel bijgestuurd. Het Doel mag niet uit het oog worden verloren, de Lijn moet zuiver blijven, de Actie zeer doelgericht.

Dat gaat dan onder meer zo. David, ex-VB'er, stelt voor dat de partij "een ludieke actie" zou houden in de rand, tegen de drie francofone burgemeesters. Reekmans kucht. "David, de vergadering is vrij van gedachten natuurlijk en ik hoor het je graag zeggen: we moeten actie voeren. Ik ben een actiebeest hè, de eerste om op de barricade te staan. Maar gun de vendelzwaaiers van het VB en N-VA wat hen nog rest, laat het vlaggenvertoon maar aan hen over. Jean-Marie en ik hebben mee gereden in de Gordel, maar we hebben afgesproken om geen T-shirts van LDD te dragen. Mensen liggen er niet wakker van."

Er volgen andere interventies, maar Reekmans meandert altijd netjes terug naar Doel. En dat is: mikken op wat begrepen en gevoeld wordt door de brede bevolking, niet in de fuik van de nichepolitiek blijven zitten. Dus zet LDD bijvoorbeeld de aanval in op wat het de "sinterklaaspolitiek van de Vlaamse ministers" noemt. "Die zullen tussen nu en de verkiezingen allerlei cadeautjes beginnen uit te delen, campagne voeren met belastinggeld. Een snelbus hier, een sporthal of een jeugdhuis daar, zoveel plaatsen in de kinderopvang ginder."

Populisme, zei u? Die handschoen keert LDD graag om. Dertig euro korting op een toch al dalende energiefactuur, deel van het relanceplan van Yves Leterme, dat noemen ze daar populisme. Nog meer zout op bekende slakken, zoals de irritatie van 'de' mensen over vrijheidsbeperking en 'domme' regels. Lege busbanen naast auto's in de file? "We gaan dat wetenschappelijk bewijzen door het te filmen", hersenwaait iemand in het gezelschap. "Die busbanen zijn zo goed als leeg, afhankelijk van het uur van de dag waarop je gaat filmen."

Of neem nu de kinderopvang. Die moet er toch vooral zijn voor de hardwerkende Vlaming, niet? "Er komen extra plaatsen voor bepaalde doelgroepen", zegt de LDD'er in het gezelschap die een werkgroep ter zake voorzit. "Voor werklozen! Misschien mis ik een stuk verstand, maar ik vraag me af wat kinderen van werklozen in de kinderopvang moeten gaan doen, tenzij als de ouders moeten gaan solliciteren."

Het sociaal profitariaat? Weg ermee! Klare taal. LDD legt zijn oor heel erg te luisteren bij de middenstand en schuimt verder zeer intensief alle groepen af waar ze 'gezond verstand' vermoeden. Van Benidorm tot de Bondgenotenlaan in Leuven. Ze doen het met een verbetenheid die politici met jaren bestuurservaring doorgaans investeren in de kunst van het compromis zoeken. Reden waarom die gevestigde partijen ook echt bang zijn voor LDD. Het is, zoals bij elke zweeppartij, oneerlijke concurrentie voor hele of halve bestuurspartijen.

Maar zijn de anderen bang voor LDD, het omgekeerde is ook waar. Dat zullen de dedeckerianen niet publiekelijk toegeven, maar intern hangt het wel boven de rangen, van hoog tot laag. Goris en Reekmans maakten in Vilvoorde vorige week hun eigen SWOT-analyse. Bij de T van threats hoorde een flinke waslijst. Er is de eigen hybris, zoals gezegd. En er is de schrik voor de andere kant van het succes. Reekmans: "LDD was een kiesvereniging, en is uitgegroeid tot een modern, gezond bedrijfje. We zijn onderbemand. Er zijn groeipijnen."

Ook is er de valkuil die voor elke 'wij zijn anders'-partij dreigt: de opeenstapeling van onrealistisch hoge verwachtingen. Dat geldt voor het programma, maar ook voor carrières. Zestien procent creëert onvermijdelijk een pak dagdromen over postjes. Een partij die alle andere partijen postjespakkerij verwijt, moet zelf op eieren lopen als er lijsten dienen te worden samengesteld. En dat moment nadert.

"Er heerst her en der wat zenuwachtigheid over de lijstvorming", hield Reekmans zijn gehoor in Vilvoorde voor. "Dat is voor niets nodig. Wie ervoor werkt, zal worden beloond. Het is sowieso te vroeg, want er zijn nog mensen onderweg naar onze partij. We zullen de juiste m/v beoordelen in dit provinciaal bestuur. Al zeg ik er wel bij dat de eerste drie plaatsen definitief zullen worden vastgelegd door het nationaal partijbestuur."

"Op dit ogenblik", voegde Goris daar aan toe, "is er niemand, ook ik niet, die kandidaat is op een lijst. Zeker is enkel dat we allemaal in de plakploeg zitten." Maar het luistert nauw. Dat bleek ook uit Reekmans' eigen nervositeit toen het ontwerp ter tafel kwam van een flyer ter aankondiging van een middenstandsactie, met daarop drie koppen, waaronder de zijne. "Leid daar niets uit af over de verkiezingen. Dat er nu deze drie smoelen op staan, is enkel omdat wij gedrieën middenstanders zijn en onze actie is nu eenmaal op die groep gericht. Bij andere thema's zullen we andere gezichten naar voor brengen. Laat ons dus niet beginnen van 'waarom die wel en die niet?'."

DE TERUGKEER VAN DE GROTE ROERGANGER

Maar de grootste T van allemaal voor LDD is de te verwachten terugslag van de politieke tegenstanders. Die zal groot zijn. Van dat besef moesten de troepen daar in Vilvoorde bovenal doordrongen raken.

"Ze gaan ons willen pakken", donderpreekte Stef Goris. "Wij zijn de partij die ze moeten kloppen. Hou u klaar voor wat op ons af komt. Er komt een kritisch boek over Jean-Marie Dedecker (van journalist Raf Sauvillier, FR). Ik zie nog niemand een kritisch boek schrijven over Johan Vande Lanotte of Guy Verhofstadt. Wees gewaarschuwd. Let op wat ge zegt en doet. We worden opgejaagd wild."

En de ultieme nachtmerrie van LDD luistert naar de naam... Guy Verhofstadt. "Wat is de strategie van de VLD?", zei Reekmans. "De terugkeer van de grote roerganger voorbereiden." Goris deed er een schepje bovenop: "De kopstukken van de andere partijen liggen op de loer om ons de genadeslag toe te brengen. En daarvoor hebben ze één schaakstuk: de redder des vaderlands. Ik ben er zeker van dat niet alleen de VLD, maar ook de andere partijen zullen zeggen: 'Guy, kom terug, gij kunt LDD afblokken.' Hou u er klaar voor."

Reekmans, zich terdege bewust van onze aanwezigheid, tracht te temperen. "Bwah, ons er klaar voor houden..." Waarop ook Goris zich snel probeert te herstellen: "We hebben er geen schrik van, hè. Hij heeft bewezen hoe het niet moet."

Of waarom het voor LDD ook kan eindigen waar het begon. Bij de man die de Burgermanifesten schreef. Het mag ironisch heten dat Verhofstadt straks wel eens niet alleen de ultieme reddingsboei van zijn eigen partij zou kunnen worden, maar van het hele establishment.

n Vergadering van de lokale LDD in Vilvoorde, met 'kopstukken' Peter Reekmans (links van de spreker) en Stef Goris (rechts van de spreker): 'We mogen niet overkomen als een bende gefrustreerden. We hebben een positief verhaal. We leveren niet alleen kritiek, maar ook een alternatief.'

LDD-Kamerlid Rob Van de Velde:

Verhofstadts inzichten werden in de vroege jaren negentig nog niet gedragen door de bevolking. Nu is het einde van de klassieke ideologieën daar echt doorgedrongen. We zijn allemaal kameleonburgers geworden: liberaal in de week, groen in het weekend en socialistisch aan de toog

Een vooraanstaand LDD-lid:

Mensen op cruciale functies steken vandaag hun nek uit door met dossiers naar ons toe te komen. Wij zijn een beetje het geweten aan het worden van zowel de administratie, het gerecht als de politie

Eddie Box, LDD-voorzitter Tongeren:

Ik ken Verhofstadt al vele jaren. Guy was bevlogen, kon ideeën lanceren als geen ander. Wat Guy anders maakte dan de rest van Open Vld was dat hij meer met ideologie dan met poppetjes bezig was. Anderen in Open Vld hebben veel meer aan hun carrière gedacht dan hij

Isabelle Van Laethem, voorzitter LDD-jongeren:

Open Vld voelt dat het de liberale kiezer niet meer achter zich heeft. Toch is het onvermijdelijk dat we de liberale krachten zullen verenigen. Wij kunnen de factor zijn om de fouten van Open Vld recht te zetten. Ik merk nu al hoe de partij door ons het been stijver begint te houden

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234