Donderdag 09/02/2023

PortretLieven Boeve

Hoe Lieven Boeve topman van Katholiek Onderwijs Vlaanderen werd: ‘Hij heeft zijn carrière lang op voorhand gepland’

Een hooggeplaatste bron over Lieven Boeve: ‘Eigenlijk is hij al tien jaar aan het herstructureren. Ofwel is er dan wat mis 
met je organisatie ofwel is er wat mis met jezelf.’ Beeld Geert Van de Velde
Een hooggeplaatste bron over Lieven Boeve: ‘Eigenlijk is hij al tien jaar aan het herstructureren. Ofwel is er dan wat mis met je organisatie ofwel is er wat mis met jezelf.’Beeld Geert Van de Velde

Lieven Boeve, de ‘baas’ van Katholiek Onderwijs Vlaanderen, begon afgelopen week een late kruistocht tegen de eindtermen in de eerste graad. Een omstreden beslissing, en het is niet de eerste van deze West-Vlaamse theoloog. ‘Hij is te arrogant geweest.’

Tine Peeters

Lieven Boeve (56) begon zijn carrière in ‘de katholieke vaart der volkeren’ in het West-Vlaamse Veurne, op het college. In de vroege jaren 80 was hij er leider bij de jongknapen van de KSA (Katholieke Studenten Actie). Elke KSA-bijeenkomst begon hij met een vierkantsformatie en met een gebed dat eindigde met ‘Sint-Gerolf, vriend van Jezus, bid voor ons’. Boeve dwong respect af bij de KSA-leden omdat hij opvallend efficiënt leiding gaf – zo iemand die op vijf verschillende plekken tegelijk aanwezig is en alle scenario’s lang op voorhand uitdenkt.

Hoe hij was als KSA-leider, zo is hij nu nog als ‘baas van de Guimardstraat’, zoals zijn functie in de volksmond heet. Een principieel en rechtlijnig langetermijndenker, doordrongen van de katholieke identiteit. Meteen de reden waarom hij ten strijde trok tegen de eindtermen.

Boeve vocht vorig jaar bij het Grondwettelijk Hof de eindtermen van de tweede en derde graad aan. Met succes: ze werden vernietigd. Nu richt hij zijn pijlen op de eindtermen van de eerste graad, die nochtans al drie jaar van kracht zijn.

“Lieven Boeve is een geduldig man die kan wachten tot hij aan het einde van de rit toch zijn zin krijgt,” zegt pedagoog Pedro De Bruyckere. “Ik vermoed dat hij altijd spijt had dat hij die eindtermen voor de eerste graad mee had goedgekeurd. Hij had het idee: daar heb ik te veel water bij de wijn gedaan. Deze stap moet de vrijheid van onderwijs en de autonomie van katholieke scholen groter maken. Die wil hij absoluut verdedigen.”

Boeve zelf bestrijdt dat er een grote, ideologische strijd zit achter zijn recente verzet tegen de eindtermen van de eerste graad. “Dit is vooral een praktische maatregel”, zegt hij. “De inspectie ging onze leerplannen niet langer goedkeuren, wij konden niet anders.” Wat de motivatie ook werkelijk is, Boeves laatste zet valt zeer slecht binnen de Vlaamse regering en bemoeilijkt verder de onderhandelingen over alle eindtermen.

Binnen het katholiek onderwijs krijgt hij honderd procent gelijk dat hij ‘de betutteling van de Vlaamse regering’ wil tegenhouden, maar vinden velen dat hij te laat in actie is geschoten en onverstandig te werk gaat. Boeve zou te veel vanuit zijn eigen grote gelijk vertrekken. “Hij is te arrogant geweest”, zegt een bron die de Guimardstraat door en door kent. “Hij dacht alleen: ik heb het grootste net. Hij had op een bescheidener manier medestanders bij de andere netten moeten zoeken.”

Het gemeenschapsonderwijs en het provinciaal onderwijs stapten niet mee in het protest tegen de eindtermen. Koen Pelleriaux, grote man van het gemeenschapsonderwijs (GO!), sust: “Over het nut van de eindtermen en de centrale toetsen verschillen Lieven en ik van mening, maar dat is normaal. Wij werken goed samen. Wij hadden een zeer grote eensgezindheid over corona – hij heeft het openhouden van de scholen heel fel verdedigd, ook in vergaderingen met virologen of andere medische experts.”

Managerial talks

Boeve krijgt applaus voor zijn intelligentie en professionalisme, zijn communicatie en aanpak oogsten echter veel kritiek. “Er is een groot karakterieel verschil tussen Lieven en zijn voorgangster Mieke Van Hecke”, duidt Rik Torfs, kerkjurist en voormalig KU Leuven-rector. “Zij stond bekend om haar uitstekende contacten en menselijke aanpak. Hij is een professioneel bestuurder. Hij heeft zijn carrière ook lang op voorhand gepland. Hij wou al jong bestuurlijke verantwoordelijkheid.”

Bij Boeves aanstelling in de Guimardstraat spelen allerlei machtsverhoudingen binnen het katholieke net mee. Al sinds jaar en dag woedt er een onderhuidse concurrentiestrijd tussen de scholen van de verschillende congregaties (zoals de Broeders van Liefde, de salesianen en de jezuïeten) en de scholen van de bisdommen. De directeur-generaal lijkt ook machtiger dan hij is. Hij zit geprangd tussen zijn raad van bestuur boven zich en duizenden schooldirecteurs onder zich. “Eigenlijk is de Guimardstraat een reus op lemen voeten”, zegt Torfs. “Ze levert diensten aan katholieke scholen. Dan kun je niet top-down je mening doordrukken.”

De aanstelling van een directeur-generaal verloopt ook behoorlijk mysterieus. Er komt nog net geen witte rook en een equivalent van ‘habemus papam’ aan te pas. Voor deze functie kun je niet solliciteren, je wordt ervoor gevraagd door de bisschoppen. In 2013 zoemen er drie namen rond om Mieke Van Hecke, de eerste vrouw en de eerste leek aan het hoofd van het katholiek onderwijs, op te volgen: Steven Vanackere, Paul Yperman en Lieven Boeve.

null Beeld Penelope Deltour
Beeld Penelope Deltour

Vanackere had in maart van dat jaar ontslag genomen als minister van Financiën. Een uitweg uit de politiek was welgekomen voor de cd&v’er. Yperman, de kandidaat van Mieke Van Hecke, leidde de koepel van de jezuïetencolleges en was adviseur van de socialistische onderwijsminister Pascal Smet (nu Vooruit).

Boeve komt niet van de schoolvloer, maar uit de academische wereld. Hij was toen decaan theologie aan de KU Leuven. André Oosterlinck, superrector van de KU Leuven, en Rik Torfs, rector van dezelfde universiteit, lobbyden destijds voor hem. Boeve: “De eerste keer dat Rik mij vroeg, op een treinrit tussen Parijs en Brussel, hoorde ik het in Keulen donderen. Ik was een full-blown academicus. Ik had voor mezelf nooit aan die functie gedacht.”

Toch wordt uiteindelijk de theoloog uitverkoren. Als decaan theologie ijverde Boeve fel voor het behoud van de katholieke K van de KU Leuven, wat de bisschoppen wellicht charmeerde.

Kwaad bloed

Boeve gaat meteen voluit: hij herstructureert de Guimardstraat grondig – het moet en zal een moderne organisatie worden – wat veel kwaad bloed zet bij de werknemers. “Eigenlijk is hij al tien jaar aan het herstructureren”, zegt een hooggeplaatste bron. “Ofwel is er dan wat mis met je organisatie, ofwel is er wat mis met jezelf.”

Vele vertrouwelingen van zijn voorgangster stappen in die dagen op. Ze vinden hem te dirigistisch en te centralistisch. “Hij ontpopte zich als machtsmens, gereserveerd en afstandelijk”, zegt een ingewijde. Boeve: “Niet iedereen was gelukkig met die veranderingen, dat klopt, maar er moest wat gebeuren. De structuur liep tegen haar grenzen aan.”

Uiteindelijk krijgt hij een kritische evaluatie van de bisschoppen met meerdere werkpunten. “Men heeft me gevraagd meer op verbinding in te zetten en ik heb dat gedaan”, erkent hij. “Na de structuurverandering was er behoefte aan een cultuurverandering, zodat iedereen zich thuis zou voelen in de organisatie.”

Zijn tweede herstructurering verloopt vlotter. Hij kan ook niet anders: hij moet de pedagogische dienstverlening terugschroeven omdat de overheid erop bespaart. Boeve: “Die hervorming vind ik veel erger. Dit gaat over de kwaliteit van het onderwijs.”

Zelf is Boeve trots op het concept van ‘de katholieke dialoogschool’, dat hij in 2016 lanceerde. De katholieken zijn in de minderheid, stelde hij vast, maar door de dialoog met andere religies kun je je eigen identiteit scherpstellen. Binnen de katholieke koepel vinden meerdere mensen het concept te laat en te achterhaald omdat er steeds minder echte gelovigen zijn – ook binnen het lerarenkorps.

Binnen de politiek is N-VA een virulent tegenstander van de dialoogscholen. De Vlaams-nationalisten vinden dat de Guimardstraat de ziel van het katholiek onderwijs zo versjachert en gewoon haar marktaandeel wil behouden door andersgelovige leerlingen aan te trekken. Het is een van de vele punten waarop de grootste regeringspartij en de grootste onderwijskoepel totaal anders denken.

Grote vraag is hoelang Boeve nog directeur-generaal blijft. In 2024 loopt zijn detachering van de KU Leuven in principe af. Hij heeft zijn alma mater nooit helemaal losgelaten en geeft er nog elke woensdag les. Zelf maakt hij graag het grapje dat hij vroeger dacht dat het er onder theologen hard aan toe ging, maar dat hij nu beseft – nu hij de discussies tussen pedagogen en onderwijswetenschappers heeft meegemaakt – dat het in zijn faculteit net rustig was. “Ik ga nog voltijds terug naar de universiteit”, zegt hij. “Wanneer? Die vraag is niet aan de orde. Maar ik doe dit niet tot mijn 67ste.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234