Woensdag 30/11/2022

De conclusiesDepp vs Heard

Hoe liefde ook vernietigend kan zijn: 10 levenslessen om te onthouden na Johnny Depp vs Amber Heard

Amber Heard: de rol van haar leven of welgemeende boosheid en verdriet? Beeld AFP
Amber Heard: de rol van haar leven of welgemeende boosheid en verdriet?Beeld AFP
Stef Selfslagh

De rechtszaak tussen Johnny Depp en Amber Heard is intussen afgelopen: Heard is schuldig bevonden aan smaad tegen haar ex-man en moet hem 15 miljoen dollar schadevergoeding betalen. Depp werd slechts deels schuldig bevonden aan laster en moet Heard 2 miljoen dollar schadevergoeding.

In de rechtszaak die de voormalige echtelieden Johnny Depp en Amber Heard tegen elkaar aanspanden, houden de advocaten volgende week hun slotpleidooien. Stef Selfslagh vond tussen de brokstukken van het ontspoorde celebrityhuwelijk tien levenslessen.

Voor wie de voorbije twee maanden in een van de buitenwereld losgeweekt stilteklooster in Thailand heeft doorgebracht: acteur Johnny Depp eist van zijn ex-vrouw, actrice Amber Heard, vijftig miljoen dollar wegens smaad. In een opiniestuk dat Heard schreef voor The Washington Post noemt ze zichzelf een slachtoffer van huiselijk geweld. Hoewel ze Johnny Depp in haar tekst niet één keer noemt, argumenteren de advocaten van Depp dat zijn naam tussen de regels wel degelijk te lezen is en dat het stuk van Heard zijn carrière aan diggelen heeft geslagen.

Een lezing van de feiten die Amber Heard fanatiek betwist: ze beweert dat het Depp is die zich schuldig maakt aan laster en eerroof door haar beweringen over huiselijk geweld leugenachtig te noemen. En dus splitste ze haar ex bij wijze van juridische antitankraket een schadeclaim van niet vijftig, maar honderd miljoen dollar in de maag.

De voorbije weken konden we ons dankzij de livestreams van Court TV teleporteren naar Fairfax, Virginia, waar Johnny Depp en Amber Heard er alles aan deden om elkaar voor het oog van de wereld tot ploerten te reduceren. Er werd gesneerd en gehuild, geblaft en gefoeterd, gechargeerd en gemanipuleerd. De kans dat Johnny Depp en Amber Heard gelouterd, laat staan wijzer uit hun eigen spektakelproces zullen komen, is nihil. Maar het is niet omdat de protagonisten zélf niet bereid zijn om iets uit hun relationele ellende te leren, dat wij dat niet kunnen doen. Daarom: tien dingen die we kunnen opsteken van het Depp vs Heard-proces.

1 / Hollywood-sterren maken van hun leven net zo’n puinhoop als wij

Als het geflipte huwelijk van Johnny Depp en Amber Heard ons één ding leert, is het wel dat het gras niet altijd groener is aan de overkant. Zelfs niet als die overkant zich ter hoogte van de Hollywood Hills situeert.

Geprivilegieerder dan Depp of Heard kan een mens niet zijn: ze zijn buitengewoon mooi en wit, vieren Kerstmis op de Caraïbische eilanden, kunnen zich laven aan onuitputtelijke voorraden fanliefde en beschikken over miljoenen dollars speelgeld. En toch bestaat het decor van hun huwelijk uit vernielde slaapkamers, gebroken pingpongtafels, gemolesteerde keukenkasten en met bloed geschreven boodschappen op spiegels, lampenkappen en kussenslopen.

In een sms-bericht aan een vriend schrijft Depp over Heard: ‘Let’s drown her before we burn her. I will fuck her burnt corpse afterwards to make sure she’s dead.’ Voorts trakteert hij haar op koosnaampjes als ‘worthless hooker’ en zou hij haar volgens Heard gepenetreerd hebben met een fles whisky.

In de liefdesverklaringen van Heard aan het adres van Depp vallen dan weer de woorden ‘washed up piece of shit’, ‘fat, old man’, ‘pussy’ en ‘coward’. Ook zou ze blikken lakverdunner in zijn gezicht gekeild hebben en hem met behulp van een aan scherven geslagen fles wodka een stukje van zijn rechtermiddelvinger afhandig gemaakt hebben.

Johnny Depp in de rechtbank in Fairfax, Virginia. Wat vaststaat, is dat zowel hij als Amber Heard als verliezers uit deze rechtszaak zullen komen. Beeld REUTERS
Johnny Depp in de rechtbank in Fairfax, Virginia. Wat vaststaat, is dat zowel hij als Amber Heard als verliezers uit deze rechtszaak zullen komen.Beeld REUTERS

Om maar te zeggen: ook de levens van uitermate welgestelde en welgevormde mensen kunnen gierend uit de hand lopen. Tijdens een interview op het Britse TalkTV zei de Amerikaanse journaliste Megyn Kelly: “Emptiness can not be filled by fame or unlimited spending.” Denk daaraan wanneer u nog eens in de verleiding komt om te denken dat al uw problemen zouden verdampen als u maar het lichaam van Margot Robbie, het charisma van Idris Elba of de bankrekening van Robert Downey Jr. had.

2 / De grens tussen dader en slachtoffer kan schimmig zijn

Tijdens het proces werden verschillende geluidsopnames afgespeeld waarop ruzies tussen Johnny Depp en Amber Heard te horen zijn. In een van die opnames zegt Heard: “Tell them, Johnny. Tell the world that I, Johnny Depp, a man, am a victim of domestic abuse too. See how many people side with you.”

Ook Laurel Anderson, de relatietherapeute die Depp en Heard een tijdlang bezochten, sprak in haar getuigenis over ‘wederzijds misbruik’. Het lijkt er dus op dat het geweld ten huize Depp-Heard van beide kanten kwam. En dat ook deze rechtszaak aantoont dat huiselijk geweld niet het monopolie is van de man.

Gerechtspsychologe Dawn Hughes, ingehuurd door team Heard, gebruikte tijdens haar getuigenis voortdurend de voornaamwoorden ‘she’ en ‘her’ wanneer ze het over slachtoffers van huiselijk geweld had. Voor de advocaten van Johnny Depp een reden om haar een gendergelijke tik om de oren te geven. Maar meer nog dan een genderkwestie is deze zaak een aanleiding om ons te bezinnen over onze stereotiepe denkbeelden over daders en slachtoffers. Slachtoffers, zo blijkt, kunnen ook daders zijn. En omgekeerd.

In het Amerikaanse tijdschrift Entertainment Weekly zegt relatietherapeute Darcy Sterling: “Ons verstand vindt het prettiger wanneer één persoon duidelijk het slachtoffer is en de andere persoon onmiskenbaar de dader. Maar relaties bestaan uit mensen. En mensen zijn ingewikkeld. Als ik in mijn 27 jaar als therapeute iets heb geleerd, is het wel dat in de overgrote meerderheid van problematische relaties beide partners voor problemen zorgen.”

Precies hetzelfde, maar dan een tikje mooier, algemener en ironischer geformuleerd, schreef Ilja Leonard Pfeijffer vorig weekend in De Standaard: “Na vierenvijftig jaar nadenken is de diepe wijsheid in mij gerijpt dat alle dingen twee kanten hebben.” Voel u dus vooral geen pannenkoek wanneer u erop staat om in gesprekken met vrienden, familieleden en volslagen onbekenden de twee kanten van amoureuze aangelegenheden te belichten: het getuigt niet van slapheid, maar van wijsheid.

3 / Begrip is een noodzakelijke voorwaarde voor vergeving

In het inmiddels vermolmde jaar 2015 vertrouwde advocate Christine Mussche mijn bandopnemer een aantal levensbeschouwelijke overtuigingen toe. Ze had het onder meer over haar geloof in de genezende kracht van rechtszaken. “Slachtoffers moeten erkenning krijgen voor het leed dat hun is aangedaan en daders voor het traject dat aan hun daad is voorafgegaan. Als dat gebeurt kan een proces − hoe vreemd dat ook mag klinken − een intens mooie, helende gebeurtenis zijn. Want dan voelen zowel slachtoffer als dader zich na afloop beter en kunnen ze enigszins gelouterd verder.”

In dit geval zouden Depp en Heard al dan niet met vochtige ogen moeten erkennen dat ze elkaar bijna de verdoemenis in gekoeioneerd hebben, maar dat hun gedrag minstens gedeeltelijk te verklaren is door hun eigen gewelddadige verleden: Depp werd als kind door zijn moeder geslagen, Heard door haar vader. Als ze elkaar zouden kunnen zien als mensen die getackeld zijn door het leven, die achter hun prachtige voorgevel demonen huisvesten, zou er begrip en wie weet zelfs vergeving kunnen ontkiemen.

Maar helaas: in Depp vs Heard wordt noch naar de waarheid noch naar mededogen gezocht. De inzet van het proces is: de liefde van het grote publiek terugwinnen. En dus verschansen beide partijen zich achter hun eigen gelijk en proberen ze elkaar, de ene pr-granaat na de andere afvurend, maximale schade toe te brengen. Het resultaat is dat Depp noch Heard als winnaar de rechtszaal zal verlaten. Dat ze niet naar hun penthouses zullen terugkeren als bevrijde mensen, maar als door en door gehavende zielen.

4 / Haat is uit de hand gelopen liefde

Een mens zou het zwelgend in alle cunt- en coward-retoriek nog vergeten, maar Johnny Depp en Amber Heard hebben elkaar fenomenaal graag gezien. Tijdens een van hun opgenomen gesprekken zegt Heard: “You could have anyone you want. I could have anyone I want. But I love you. I love your brain. I love your heart. I love being with you.”

En toch, zoals Oscar Wilde ons al in 1898 liet weten in The Ballad of Reading Gaol: ‘Each man kills the thing he loves.’ (Waarbij het Engelse ‘man’ niet staat voor het Nederlandse ‘man’, maar voor ‘persoon’.) Poëzieliefhebbers discussiëren al meer dan een eeuw over wat Wilde met zijn beroemde dichtregel precies bedoelde. Maar de mooiste en misschien ook wel meest aannemelijke verklaring is degene die ene Michael Masiello geeft op kennisplatform quora.com: mensen kunnen elkaar verliezen door té hevig van elkaar te houden.

De Johnny Depp-fans voor de ingang van de rechtbank hebben er vertrouwen in dat hun held gaat winnen. Beeld Photo News
De Johnny Depp-fans voor de ingang van de rechtbank hebben er vertrouwen in dat hun held gaat winnen.Beeld Photo News

Als we verliefd zijn, geven we de persoon die onze hartstocht opwekt buitensporig veel aandacht. We leggen hem likkebaardend onder ons vergrootglas en consumeren hem met overdonderende gretigheid. Alleen maar om na een tijd verbijsterd te moeten vaststellen dat de mens die we hemelse kwaliteiten hadden toegedicht aardser − zeg maar: banaler − is dan we onszelf hadden toegelaten om op te merken. Dat het door ons hart tot godenkind gepromoveerde wezen gewoon menschliches, allzumenschliches is.

Zou het kunnen dat de liefde die Johnny Depp en Amber Heard voor elkaar voelden van de zelfvernietigende soort was? Dat ze elkaar zó hartstochtelijk ontrafeld en ontraadseld hebben dat er van de oorspronkelijke betovering geen sprankje meer overbleef? Indien ja, is dat dieptreurig. Maar ook troostrijk. Want dan is de haat die ze vandaag voor elkaar voelen een geval van uit de hand gelopen liefde. En dat is voor uw en vooral míjn mensbeeld toch een opstekertje.

5 / We hoeven onze idolen niet te idealiseren

Op 2 mei ontsloeg Amber Heard het pr-team dat tijdens het proces over haar reputatie moest waken. Ze werd naar verluidt niet goed van de negatieve krantenkoppen die dag na dag over haar verschenen. Het geeft aan dat deze rechtszaak bovenal een populariteitsstrijd is. Een gevecht tussen twee pr-bureaus die maar één opdracht hebben: het besmeurde imago van hun cliënt saneren.

Juda Engelmayer van Herald PR, een New Yorks publicrelationsbedrijf, zegt in The Guardian dat Johnny Depp met plezier voor de rechtbank van de publieke opinie wilde verschijnen. “Na het opiniestuk van Amber Heard in The Washington Post, wilde Depp een podium waarop hij ook zijn kant van het verhaal kon vertellen. Dat podium werd de rechtszaal van Fairfax County. En hij gebruikt het ten volle: hij maakte van zijn getuigenis een entertainende vertoning waarmee hij heel wat toeschouwers − ook vrouwen − aan zijn kant heeft gekregen. De uitspraak van de jury is voor hem bijna bijkomstig. Wat hij écht wil, is de wereld laten zien dat hij nog steeds in staat is om harten te veroveren en het grote publiek te begeesteren.”

Anders gezegd: de échte jury zit niet in de rechtszaal, maar op TikTok. En bestaat niet uit gelote burgers, maar uit fans die zich maar wat graag laten mobiliseren om hun liefde voor hun idool te belijden. Of zoals een Johnny Depp-fan in een Jack Sparrow-kostuum het verwoordde: “We want to support our captain. If he’s going down with the ship, we’re going down with him.”

De fans van Johnny Depp en Amber Heard bepalen in belangrijke mate wie uiteindelijk de public vote zal krijgen. Ze distilleren elke dag tendentieuze videoclips uit de procesbeelden en sturen ze vervolgens de wereld in, vergezeld van titels als ‘Amber Heard’s failing plan to ruin Johhny Depp’ en hashtags als #AmberHeardIsAPsychopath.

Het bewijst nog maar eens dat onvoorwaardelijke fanliefde − of het nu voor een voetbalclub, een acteur of een professor kerkelijk recht is − een bedenkelijk concept is waaraan u zich beter niet laat vangen. Er is geen wet die u verplicht om blind te zijn voor de systeemfouten in uw idool. Bewondering en teleurstelling kunnen elkaar indien nodig perfect afwisselen.

6 / Gevoelens zijn geen feiten

Filosofe Alicja Gescinska schreef het in deze krant al eerder: we leven in een age of feeling. Onze maatstaf om te bepalen wat goed of kwaad is, is niet langer religie, en evenmin de rede, maar wel onze emoties.

Gevoelens, zo lijken we met z’n allen te hebben besloten, zijn boven alle verdenking verheven. Zoals de Griekse god Harpocrates stilzwijgen als een onfeilbaar middel tot het verwerven van geluk aanbeval, zo beschouwen wij onze emoties als een onfeilbare vertolking van de waarheid. We voelen iets, en omdat we het voelen, is het waar.

Het Depp vs Heard-proces illustreert hoe dwingend onze emoties geworden zijn. ‘Ik geloof Amber Heard niet’, schreef iemand op sociale media. ‘Haar getuigenis voelt niet authentiek aan.’ ‘She’s definitely a graduate from the Pinocchio school of acting’, vertolkte iemand anders zijn op niets anders dan ‘een gevoel’ gebaseerde mening over de getuigenis van Heard.

Met andere woorden: ‘Flikker toch op met je bewijsstukken. Ik zal zelf wel uitmaken wie hier de waarheid spreekt en wie niet. Mijn gevoel bedriegt mij nooit.’ Maar het is niet omdat Amber Heard op de getuigenbank in Fairfax County nog slechter acteert dan Paris Hilton in One Night in Paris dat ze de waarheid niet spreekt. Je kunt zó hard je best doen om de wereld van je verhaal te overtuigen dat je toon en lichaamstaal Comedy Capers-achtige proporties aannemen. Maar dat wil nog niet zeggen dat je relaas ook gelogen is.

Ook de media laten in hun berichtgeving over Depp vs Heard na om te wijzen op het verschil tussen feiten en sentimenten. ‘Amber Heard krijgt publieke opinie tegen’, kopten zowat alle kranten tijdens de eerste weken van het proces. Die titel was niet gelogen, maar wel gevaarlijk. Hij gaf subjectieve gevoelens over schuld en onschuld de allures van een objectieve werkelijkheid. Hij promoveerde een primitieve onderbuikreactie tot een belangrijk nieuwsfeit. En dat is verraderlijk. Want dan denken mensen in de beste ‘waar rook is, is vuur’-traditie: ‘Als iedereen zich massaal tegen Heard keert, móét ze wel aan het liegen zijn.’ En zo muteert wat begon als een gevoel gaandeweg tot een vaststaand gegeven.

7 / Hoe minder we over de levens van beroemdheden weten, hoe beter

In een interview met The Guardian drukte communicatieadviseur Evan Nierman − souffleur van CEO’s en presidentskandidaten − zijn verwondering uit over het feit dat Amber Heard ooit haar opiniestuk schreef en dat Johnny Depp vervolgens besloot om haar aan te klagen. “Beiden verbergen meer lijken in de kast dan het gemiddelde spookhuis. Je zou denken dat dat hen tot enige terughoudendheid zou aanzetten. Niet dus.”

Rechter Penney Azcarate overlegt met enkele van de advocaten. Beeld AP
Rechter Penney Azcarate overlegt met enkele van de advocaten.Beeld AP

Volgens Nierman is het Depp vs Heard-proces een waarschuwing voor andere beroemdheden. “Als je in opiniestukken of interviews over je persoonlijke leven praat, loop je het risico dat je vroeg of laat en plein public gênante privéaangelegenheden zult moeten bespreken.”

Zoals Johnny Depp dus, die moest bevestigen dat hij zijn bodyguard wel degelijk een sms-bericht had gestuurd met de woorden ‘I’ll smack the ugly cunt around before I let her in’. Of zoals Amber Heard, die aan de jury moest uitleggen dat de uitwerpselen die Johnny Depp na een ruzie op zijn bed had gevonden niet uit háár poeper waren gekomen, maar uit die van Boo, hun yorkshireterriër, die nota bene darmproblemen had gekregen omdat ze de marijuana van Johnny Depp had aangezien voor de ­tonijnpaté van Whiskas.

Lang verhaal kort: discretie gaat in celebrityhuishoudens een glorieuze comeback maken. Is dat erg? Integendeel. Hoe minder we over de levens van beroemdheden weten, hoe beter. Kunnen we onze aandacht eindelijk weer toespitsen op de verschillen tussen het confederalisme en het separatisme. Of op de maandelijkse doorbraak in het dossier van de Bende van Nijvel.

8 / Lichaamstaalexperts zijn te mijden

Elk nieuwsverhaal heeft zijn experts. Tijdens de coronacrisis kon je geen laptop openklappen zonder een viroloog te zien opdoemen, tijdens het Depp vs Heard-proces ontkom je met geen mogelijkheid aan lichaamstaalexperts. Alleen zijn de laatsten in wetenschappelijk opzicht een paar tikjes minder geloofwaardig dan de eersten.

Denise Dechamps van The Body Language Academy vond het verdacht dat het gezicht van Amber Heard weinig emotie vertoonde wanneer ze vertelde dat ze door haar man geslagen werd. Ook noemde ze het veelzeggend dat Johnny Depp tijdens het bekijken van de video waarin hij zijn keukenkasten een pak slaag geeft naar een zakdoek greep. “Er waren geen tranen te zien. Dan vraag ik me toch af of die zakdoek niet strategisch was.”

Strategisch of niet: zakdoeken doen me denken aan de Vlaamse groothandel die zich aanprijst met de slogan ‘Uw partner in textielhygiëne’. Ooit trek ik een blauw pak en bruine schoenen aan, loop ik in gestrekte pas en met uitgestoken hand op een bedrijfsleider toe en zeg ik hem: ‘Ik ben uw partner in textielhygiëne.’ Liever dát dan te moeten zeggen: ‘Ik ben uw lichaamstaalexpert.’

9 / Alcoholisme kan een keuze zijn

Tijdens het proces werd verschillende keren een video getoond waarin een woedende Johnny Depp zich in de keuken een glas wijn inschenkt. Een van de advocaten van Amber Heard vroeg Depp of hij dronken was op het moment dat de video werd opgenomen. “U schonk zichzelf een megaglas rode wijn in, correct?” “Een megaglas?”, antwoordde Depp. “Ik schonk mezelf een groot glas wijn in. Ik achtte dat noodzakelijk.”

Met andere woorden: alcoholisme kan een keuze zijn. “Ik heb mijn besluit om alcoholist te worden niet lichtzinnig genomen, edelachtbare. Een mens kan beter beneveld dan gekneveld door het leven gaan. Maar dat neemt niet weg dat het alcoholmisbruik dat mij door mijn ex wordt aangewreven, net zoals de aanhoudende regenval in Zuid-Afrika en de tegenvallende kwartaalcijfers van Philips, volledig háár schuld is, laat dat duidelijk zijn.”

10 / Laten we blijven lachen

De meest in het oog springende Amber Heard-advocaat heet Ben Rottenborn, een naam die het beeld oproept van een menselijke rottweiler die, obscure procedureregels en vergeten precedenten snauwend, de tegenpartij aan flarden scheurt.

Heard-advocaat Ben Rottenborn speelt een hoofdrol in het drama. Beeld ANP / EPA
Heard-advocaat Ben Rottenborn speelt een hoofdrol in het drama.Beeld ANP / EPA

Op een gegeven moment vroeg Ben Rottenborn aan Johnny Depp: “Een van de mensen met wie u regelmatig drugs gebruikt, is Marilyn Manson, niet?” Rottenborn dacht wellicht dat hij door Depp te koppelen aan Marilyn Manson, de Amerikaanse zanger die verdacht wordt van het mishandelen en misbruiken van meerdere vrouwen, de jury tot guilty by association-gedachten zou kunnen verleiden: ‘Als die Depp na de werkuren met een vermoedelijke smeerlap als Manson op de lappen gaat, zal hij zelf wel geen haar beter zijn.’

Maar Johnny Depp liet zich door de vraag van Rottenborn niet uit zijn lood slaan. “We gebruikten samen weleens alcohol en cocaine”, gaf hij toe. Om te vervolgen met: “Ik heb Marilyn Manson ooit een pil gegeven. Opdat hij zou stoppen met praten.” Gegniffel in de rechtszaal, gelach in de Amerikaanse huiskamers. Voor Ben Rottenborn zat er weinig anders op dan ‘no more questions, your honour’ mompelend terug in zijn mand te kruipen.

De moraal van het Manson-verhaal? Ook al bevind je je in een deels zelf veroorzaakt relationeel inferno: blijf lachen. Zoals Gunter Lamoot ooit zei: “De lach is het water dat je aan het plantje geeft om het levend te houden.” Dat geldt ook − en misschien vooral − voor de plantjes in de rechtbank van Fairfax County.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234