Woensdag 30/09/2020

Leonard Cohen

Hoe Leonard Cohen al die jaren de dood meenam als trouwe metgezel

Beeld Leonard Cohen

"Ik vertelde onlangs dat ik klaar ben om te sterven", sprak Leonard Cohen tijdens zijn laatste publieke optreden. "Dat was wat overdreven." Een staaltje onderkoelde humor van de Master of Gloom. Luttele weken na die woorden heeft Cohen zijn famous blue raincoat dan toch voor altijd aan de haak gehangen. We doen hem uitgeleide met een handvol wondermooie songs waarin hij de dood in de ogen keek.

Met het verstrijken van de jaren won sterfelijkheid duidelijk steeds meer terrein in de Tower of Song. Op zijn laatste twee platen alludeert Leonard Cohen zelfs zonder veel omwegen op het nakende einde. "I've got no future, I know my days are few" voorspelde hij vijf jaar voor zijn dood al.

En deze zomer schreef hij zijn oude geliefde Marianne, toen hij hoorde dat ze op haar sterfbed lag: "Ik denk dat ik je heel spoedig zal volgen. Weet dat ik zo dicht achter je aan kom dat als je je hand uitstrekt, ik denk dat je de mijne kan aanraken."

Maar ook in de voorbije decennia leek de dood al een trouwe medepassagier. De mooiste, meest elegante en ontroerende songs waarin hij de dood al dan niet rechtstreeks bij betrok, zetten we graag nog even op een rij.

'You Want It Darker' (uit: You Want It Darker 2016)

Vergéét de afgrijselijke remix van Paul Kalkbrenner. De oorspronkelijke plaatversie van 'You Want It Darker' is een wonderlijk kleinood. "I'm ready, my Lord", bromt Leonard Cohen in de vooruitgestuurde titelsong van zijn laatste plaat. Al twee maanden geleden bekroop je meteen het gevoel dat dit wel eens Cohens grafschrift zou worden, net als Blackstar dat voor David Bowie was. Een synagogenkoor valt meteen in, terwijl de bariton van de Master of Gloom subsonische laagtes gaat verkennen.

"A million candles burning for the help that never came / You want it darker"

'Leaving The Table' (uit: You Want It Darker 2016)

Voor Cohen lijkt het glashelder. Zijn laatste uur heeft nu écht wel geslagen: "I'm leaving the table, I'm out of the game", verzucht hij. Er klinkt geen wanhoop doorheen zijn stem, maar berusting. Maar hoe moeten wij nu omgaan met die lege stoel aan tafel?

'Going Home' (uit: Old Ideas 2012)

God spreekt over Leonard, bij monde van Cohen. En de Hoogste doet dat zonder al te veel mededogen. Een luie lul, die leeft in een kostuum, dàt is Leonard Cohen. A lazy bastard, living in a suit. Zowaar: ook de zelfspot van Cohen blijkt goddelijk!

Het hiernamaals lonkt voor de Canadese sterveling, maar de eeuwigheid zal pas in Cohens schoot vallen, wanneer hij alle plannen die God voor hem had tot uitvoering heeft gebracht. "He only has permission / To do my instant bidding which is to / Say what I have told him to repeat."

"Going home behind the curtain / Going home without the costume / That I wore"

'Chelsea Hotel #2' (uit: New Skin for the Old Ceremony 1974)

Gewéldige live-versie, niet het minst omdat de bindteksten van Leonard Cohen minstens zo onvergetelijk zijn als de song zelf. Die schreef hij over zijn korte liefdesrelatie met Janis Joplin. Hij beschrijft een blowjob op een onopgemaakt bed, maar eigenlijk schemert de dood eerder door dan seks.

De song werd na 1970 geschreven - het jaar waarin Joplin bezweek aan een overdosis - en klinkt eerder als een grafrede met rock-'n-rollallures. Het bleken evenwel niet meteen zijn meest galante lyrics. In de jaren 90 zou Cohen toegeven dat hij er spijt van had om Joplin zomaar te kijk te zetten in het nummer, en zich zo indiscreet uit te laten over hun affaire.

"I don't mean to suggest / That I loved you the best / I can't keep track of each fallen robin."

'Night Comes On' (uit: Various Positions 1984)

Op Various Positions duikt de Dood voor het eerst op als een belangrijke metgezel. De songs gaan over angst en verloren liefde, maar sterfelijkheid - of toch zeker eindigheid - sluipt niet zelden als een dief in de nacht binnen. Zoals in deze song, waarin de protagonist zijn overleden moeder gaat bezoeken aan het graf om raad te vragen.

"I went down to the place / Where I knew she lay waiting / Under the marble and the snow/ I said, 'Mother I'm frightened."

'The Stranger Song' (uit: 'Songs of Leonard Cohen 1967)

Over de song bestaan onnoemelijk veel verschillende theorieën van fans. Het prachtige aan de poëzie van Cohen is dat de betekenis van zijn teksten ook in je eigen leven al eens wil veranderen. Cohens "stranger" wordt opgevoerd als een personage uit het wilde Westen, maar in het licht van zijn latere teksten zou het net zo goed kunnen gaan over de Man met de Zeis.

"You tell him to come in sit down / But something makes you turn around / The door is open you can't close your shelter."

'If It Be Your Will' (uit: Various Positions 1984)

Kan niet ontbreken, deze wonderlijke classic. Een song die u vandaag ongetwijfeld met een verstild gemoed zal achterlaten. Cohen voert een gebed met een Hogere Macht, in wiens handen Cohen zijn leven legt.

"If it be your will that I speak no more / And my voice be still As it was before I will speak no more"

'Seems So Long Ago, Nancy' (Songs From a Room, 1969)

De song verhaalt de zelfmoord van een vriendin in zijn thuisstad Montreal. Met een .45 kaliber maakte Nancy een eind aan haar eenzame leven, waarin ze menselijke warmte zocht door met iedereen naar bed te gaan. Probeer het maar eens droog te houden wanneer je aan het eind van de song raakt.

"It seems so long ago / Nancy was alone / A forty five beside her head / An open telephone"

'The Captain' (uit Various Positions 1984)

Tussen het onsterfelijke 'Hallelujah' en de donkere berçeuse 'Hunter's Lullaby' vindt u deze haast oncomfortabel vrolijke 'The Captain' op Various Positions. Vergéét de edelkitch van de productie. Ook nu is de tekst weer om door een ringetje te halen.

"Angels fall to the floor / like they would if I was captain"

'Take this Waltz' (uit: I'm Your Man 1988)

Cohen ontdekte de dichter Federico García Lorca op 15-jarige leeftijd. Cohens ondoorzichtige beeldtaal vertoont nogal wat parallellen met die van Lorca. In 1988 bracht hij hem hulde met 'Take This Waltz'. Meer dan 150 uren had hij naar eigen zeggen nodig om één van Lorca's gedichten te vertalen naar deze prachtsong.

"Now in Vienna there are ten pretty women / There's a shoulder where Death comes to cry / There's a lobby with nine hundred windows / There's a tree where the doves go to die."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234