Dinsdag 24/11/2020

ReconstructieLockdown

Hoe kwamen ‘de maatregelen van de laatste kans’ tot stand? Een reconstructie

Premier Alexander De Croo op de persconferentie van het Overlegcomité.Beeld BELGA

Nu de tweede coronagolf het zorgsysteem tot aan de rand van de afgrond duwt, trekt het Overlegcomité alsnog hard aan de noodrem. Een lockdown van zes weken moet de schade zo veel mogelijk beperken.

België gaat opnieuw in lockdown. Er is geen andere keus, zo benadrukte premier Alexander De Croo (Open Vld) op een persconferentie. “Ik ben er mij absoluut van bewust dat dit bijzonder, bijzonder verregaande maatregelen zijn. Laat het duidelijk zijn: dit zijn de maatregelen van de laatste kans. Als we deze curve snel willen doen dalen, dan ligt het vandaag in onze handen.”

Ook minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a) benadrukte de urgentie van de situatie. België staat voor een ongeziene gezondheidsramp. “In dit tempo komt er een moment waarop de deuren van de afdelingen intensieve zorg dichtgaan voor eender welke andere patiënt.” De verwachting is dat tegen 10 november 2.800 mensen een vorm van intensieve zorg nodig hebben. Dat betekent dat we de uiterste grenzen van ons zorgsysteem zullen overschrijden. De nieuwe maatregelen komen te laat om dat te verhinderen.

Scholen

De vraag die vrijdag door het Overlegcomité beantwoord moest worden, was niet of er een lockdown moest komen, maar wel hoe streng die zou worden. Een advies van Celeval had donderdag al onderstreept dat “de meest strenge noodmaatregelen” noodzakelijk waren.

In tegenstelling tot vorige week was iedereen het eens dat er flink verstrengd moest worden. Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) ging toen nog zwaar aan de rem hangen – in de veronderstelling dat Vlaanderen de situatie nog onder controle had – waarna Wallonië, Brussel en uiteindelijk ook Vlaanderen hun eigen extra regels uitwerkten. Een kakofonie die niet voor herhaling vatbaar was. Iedereen rond de tafel kende de laatste besmettingscijfers en besefte hoe ernstig de situatie wel was. Het land moest op slot.

Het heftigste debat ging over het openhouden van de scholen. Sciensano kwam vrijdag met nieuwe rapporten waaruit moest blijken dat het virus wel degelijk volop circuleert in de schoolomgeving. Het is nog onduidelijk of de besmettingen zich vooral voordoen in de klas, net na schooltijd of in de schoolbus, maar er viel niet meer aan te ontkomen dat de scholen een factor van betekenis zijn. 

Voor het Overlegcomité hadden de onderwijsministers al een akkoord bereikt dat de herfstvakantie verlengd zou worden en dat scholen zelf konden beslissen of ze op afstandsonderwijs zouden overschakelen. Maar de nieuwe cijfers zetten dat akkoord op losse schroeven. Vooral de Franstaligen rond de tafel, gesteund door minister Vandenbroucke, vonden dat de risico’s op school forser beperkt moesten worden. Uiteindelijk werd besloten dat de tweede en derde graad van het middelbaar onderwijs halftijds vanop afstand les zullen moeten volgen. 

Dit tot grote frustratie van Vlaams onderwijsminister Ben Weyts (N-VA), die weliswaar niet zelf aan tafel zat. Weyts had zondag al, ondanks eerder beloftes, moeten toegeven dat de herfstvakantie verlengd werd, nu kwamen er nog eens twee extra dagen bij. Daarbovenop werd hij voor een voldongen feit gesteld dat er weer afstandsonderwijs werd ingevoerd. Weyts stak zijn onvrede naderhand niet onder stoelen of banken. “Ik maak mij grote zorgen over de impact die dit zal hebben op de meest kwetsbare jongeren”, klonk het in een persbericht. 

Een belangrijk bijkomend argument om de scholen volledig open te houden tot en met het tweede middelbaar was economisch van aard. Als kinderen jonger dan 14 jaar thuis moeten zitten, heeft dat een serieuze impact op het bedrijfsleven: heel wat ouders kunnen niet of minder werken als ze tegelijkertijd voor hun kinderen moeten zorgen. Een les uit de eerste lockdown in maart. Vanaf het derde middelbaar kunnen jongeren meer hun plan trekken.

Virologen

Over de sluiting van de niet-essentiële winkels – wellicht de zwaarste maatregel op economisch vlak – werd relatief snel een consensus gevonden. De verschillende beleidsniveaus waren het erover eens dat de sluiting van die winkels een noodzakelijk kwaad was om de bevolking zoveel mogelijk ‘in haar kot’ te houden. 

De virologen uit de expertengroep Celeval hadden hier donderdag al tussen de lijnen op aangedrongen bij de politiek. Om het verlies van de duizenden niet-essentiële winkels in ons land enigszins te beperken, werd op voorstel van Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) overeengekomen om supermarkten te verplichten hun aanbod te beperken. Zo mogen ze geen speelgoed verkopen in de aanloop naar de feestdagen. Op de persconferentie na het Overlegcomité vroeg Jambon de bevolking om de middenstand bij te staan via online bestellingen en afhalingen: “Dat is een kleine moeite.”

Uiteindelijk volgde het Overlegcomité deze keer de virologen over nagenoeg de hele lijn. De enige uitzondering hierop is de toelating voor niet-essentiële verplaatsingen. Celeval vroeg om op zijn minst te werken met een bewegingsperimeter rond de eigen woning (5 of 10 kilometer). Het Overlegcomité schonk iedereen totale vrijheid binnen de landsgrenzen. Omdat zowat alles gesloten is en het sociaal leven stilvalt, zullen er sowieso veel minder verplaatsingen zijn, zo luidde de redenering aan tafel. Bovendien leek het een onmogelijke klus voor de politie om elke wandelaar of iedereen die zijn eenzame oma gaat bezoeken te controleren.

Het onvermijdelijke besluit, voor de start van een nieuwe, tweede lockdown? “Er is maar één weg uit. Uit elkaars buurt blijven om later terug samen te zijn”, aldus Vandenbroucke.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234