Woensdag 05/08/2020

Gezondheid

Hoe krijg je propere lucht op school? Niet door onder een viaduct te bouwen

Het viaduct van Vilvoorde. Beeld BELGA

Een klaslokaal met uitzicht op het viaduct. Terwijl propere lucht in de buurt van scholen hoog op de agenda staat, overweegt Vilvoorde om op zo’n plaats te bouwen. Kan een luchtzuiveringssysteem soelaas bieden? "Het zijn dure technologische lapmiddelen."

Een nieuwe basisschool voor 250 leerlingen. In Vilvoorde gaat de spade over niet al te lange tijd in de grond. Een van de locaties die op tafel ligt, is nabij het viaduct. Zowel de oppositie als experts uiten kritiek. De gemeten concentraties fijn stof en stikstofdioxide liggen er hoger dan elders. Anders gesteld: de kinderen zullen er behoorlijk verontreinigde lucht inademen. Het voornemen wekt verbazing op, zeker nu Vlaanderen al enkele maanden een breed debat voert over de luchtkwaliteit rond scholen.

De Brusselse gemeenteraad riep begin deze week de gewestelijke en federale autoriteiten nog op om in te grijpen. Ze vragen maatregelen om het aantal auto’s in de stad te verminderen en overwegen om de maximumsnelheid in de buurt van scholen te verlagen naar 20 kilometer per uur. Ook moeten scholen moderne verwarmings- en ventilatie-installaties krijgen. Vilvoorde overweegt, net als Antwerpen, eveneens om zulke luchtverversingssystemen te laten installeren.

Scholen en gemeentebesturen vragen propere lucht. Volgens deskundigen moet Vlaanderen ingrijpende maatregelen nemen.Beeld Greenpeace

Maar hebben zulke ingrepen zin? Zorgen ze er überhaupt voor dat de kinderen minder fijnstof of stikstofdioxide binnenkrijgen? “Het is natuurlijk niet verstandig om vandaag nog in de buurt van het Vilvoordse viaduct scholen te bouwen”, zegt milieu-epidemioloog Tim Nawrot (UHasselt). “Er bestaat weliswaar goede zuiveringsapparatuur, die vandaag wordt gebruikt in operatiekwartieren, maar eigenlijk spreken we dan over dure technologische lapmiddelen. Je neemt hooguit de pieken of de bijkomende verontreiniging weg.”

Beperkt

Nawrot staat aan de wieg van de huidige discussie. Samen met andere onderzoekers toonde hij in het VRT-programma Pano aan dat in de urine van Brusselse scholieren meer roetdeeltjes voorkomen dan bij kinderen uit Opwijk. Vlak voordien had Greenpeace al gemeld dat de luchtkwaliteit in zes op de tien Belgische scholen zorgwekkend tot slecht is, vooral bij drukke verkeersassen en in de steden. “Er wordt te veel op de scholen gefocust, hoe begrijpelijk dat ook is. Wij hebben gemeten waar stadskinderen aan worden blootgesteld. Zij krijgen niet alleen in de buurt van de school te maken met luchtverontreiniging. Maar die perceptie is wel ontstaan.”

Sommige goedbedoelde maatregelen zijn daarom te beperkt van aard. Zo kondigde het Antwerpse stadsbestuur enkele weken geleden aan geen vergunningen meer te geven aan scholen of kinderdagverblijven in zones met een hoge luchtverontreiniging. Ook uitbreidingen worden kritischer tegen het licht gehouden.

Rekeningrijden

Zulke ingrepen hebben natuurlijk weinig effect op de bestaande scholen. Volgens zowel Nawrot als verkeersdeskundige Dirk Lauwers (UGent) moet Vlaanderen grotere knopen doorhakken en bijvoorbeeld het rekeningrijden introduceren. “We moeten het verkeer terugdringen en de uitstoot door de industrie en de landbouw tegen het licht houden”, zegt Nawrot. “Ammoniak afkomstig van intensieve veeteelt, om maar een element te noemen, zorgt voor veel verontreiniging. Hebben we in Vlaanderen wel zo’n geconcentreerde veestapel nodig?”

Het voorbeeld van Amsterdam, waar scholen minstens 300 meter van een drukke weg moeten liggen, verdient volgens de deskundigen wel navolging. Maar het is niet eenvoudig om de wegen langs scholen volledig verkeersvrij te maken. “Autoluwe binnensteden, zoals in Gent of Mechelen, hebben effect, maar er rijden nog altijd meer auto’s rond dan in de Scandinavische of Nederlandse steden. In Stockholm moeten inwoners en bezoekers betalen om het stedelijk gebied binnen te rijden. Niet alleen is het verkeer er met 20 procent gedaald, het aantal astmagevallen bij kinderen is zelfs met zo’n 50 procent afgenomen. Zulke dalingen moeten wij ook proberen te realiseren.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234