Zaterdag 05/12/2020

Stakingsrecht

Hoe 'ja' tegen Mathilde 'nee' was tegen treinstaking

Filip en Mathilde trouwen, zo uniek dat de staking op hun huwelijksdag gebroken kon worden.Beeld © BELGA

Kan de NMBS de krachttoer van 4 december 1999 de komende zes zaterdagen herhalen? De spoorwegen konden toen een staking breken door een portie koninklijke romantiek en 400.000 treintickets.

Het was de kleine spoorbond OVS die toentertijd met een staking dreigde op de huwelijksdag van prins Filip en zijn Mathilde. Op de koop toe had de NMBS voor die dag 400.000 tickets afgeleverd zodat de fans van het koningshuis gratis naar Brussel konden afzakken. Spoorbaas Etienne Schouppe, later staatssecretaris van Mobiliteit voor CD&V, zette toen de grote middelen in. Hij stuurde in alle gerechtelijke arrondissementen op hetzelfde ogenblik advocaten met een eenzijdig verzoekschrift naar de rechtbanken van eerste aanleg. Daarin vroeg hij de staking van 4 december 1999 te verbieden.

De rechter gaf de NMBS gelijk in alle Vlaamse arrondissementen, in Brussel en in een deel van de Waalse. De rechters onder de taalgrens die Schouppes verzoekschrift afwezen, werden bovendien buitenspel gezet omdat de rechtbank in Luik een uitspraak deed voor het hele land. Die Luikse rechter besliste zelfs dat de NMBS in heel België deurwaarders mocht inzetten om treinbestuurders op te vorderen en te dreigen met dwangsommen tot -toen nog- 100.000 frank of 2.500 euro.

Wanverhouding

"Het was de eerste keer in de geschiedenis dat zo'n grootscheepse operatie werd opgezet om een staking te breken", herinnert Schouppe zich. "Voor de spoorwegen was het ook riskant. Als de NMBS naar de rechtbank was gestapt en ongelijk had gekregen, dan was dat een grote psychologische overwinning geweest voor de vakbonden. De directie had er dan echt wel gelegen. Mijn opvolgers hebben het dan ook nooit meer aangedurfd."

Schouppe was zeker van zijn stuk omdat het om een uitzonderlijke gebeurtenis ging. "Een prinselijk huwelijk komt nu eenmaal maar zelden voor. Er was hier ook een duidelijke wanverhouding tussen de nadelen voor de duizenden reizigers en de voordelen voor de stakers." In juridische vaktermen gaat het om 'rechtsmisbruik': een recht dat niet uitgeoefend wordt zoals 'een voorzichtig en bedachtzaam mens dat zou doen'.

Geen herhaling

De juridische zet van Schouppe raakte pas in januari bekend, na het huwelijk. Te elfder ure besliste de OVS niet te staken, Schouppe hoefde de deurwaarders dus nooit op pad te sturen. Spoorbaas Jo Cornu zou vandaag veel minder kans maken dan Schouppe in 1999. "Hij zal niet terechtkunnen bij de rechtbank. De staking is onverantwoord, maar of de rechter ze zal verbieden, is twijfelachtig."

Voor de zes resterende zaterdagen staan er immers geen evenementen met nationale allures gepland en zijn er geen tickets uitgereikt. Tussen de OVS en het Autonoom Syndicaat voor Treinbestuurders (ASTB) van nu zijn er wel gelijkenissen. De ASTB is gebouwd op de restanten van de OVS.

De pogingen van minister Jacqueline Galant (MR) om de marathon te breken haalden voorlopig niets uit. Eind dit jaar komt ze met een wetsontwerp voor de gegarandeerde dienstverlening. "Wij zoeken naar oplossingen zodat niet-erkende vakbonden de sporen niet meer kunnen blokkeren", zegt de minister. "Er liggen enkele pistes op tafel." Bij N-VA wijzen ze erop dat de NMBS daarop niet hoeft te wachten. "Het bedrijf kan ook zelf een initiatief nemen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234