Dinsdag 12/11/2019

Kernwapens

Hoe Israël al jaren het atoomprogramma van Iran dwarsboomt

Israëlisch premier Netanyahu. Beeld AP

Na de aankondiging van Amerikaans president Trump, dat de VS zich terugtrekken uit de Iran-deal, zegt Iraans president Rohani klaar te staan om het atoomprogramma te hervatten. Koren op de molen van Israël, dat het programma al jaren saboteert door spionage, ontvoeringen en aanslagen.

Zeker nu Iraanse troepen vaste voet aan de grond hebben gekregen in Syrië dankzij hun steun aan het bewind van president Bashar al-Assad, jaagt het idee van een Iraanse atoomparaplu Israël de stuipen op het lijf. Als Iran niet meer bang hoeft te zijn voor een Israëlische kernaanval waartegen het niets kan uitrichten, krijgt het veel meer ruimte voor zijn militaire operaties in de regio.

Met sabotageacties probeerde Israël het Iraanse kernprogramma te verstoren. Maar ook na het nucleaire akkoord uit 2015, waarbij Iran zijn verrijkingsprogramma staakte, hield Israël zijn twijfels. Vanaf dat moment verlegde de Israëlische campagne zich naar het diplomatieke terrein.

Stuxnet

Op initiatief van Meir Dagan, destijds de chef van de Israëlische geheime dienst Mossad, begon Israël in 2007 een sabotageprogramma om Irans pogingen om kernwapens te ontwikkelen te dwarsbomen. Het meest geslaagde onderdeel was de Stuxnet-aanval op de Iraanse kerninstallatie in Natanz, een kwaadaardig computervirus waardoor de installatie lange tijd werd ontregeld.

Minister-president Netanyahu tijdens een persconferentie in Tel Aviv, Israël op 30 april 2018. Beeld EPA

Het computervirus werd door Amerikaanse en Israëlische specialisten ontworpen. Voordat agenten van de Mossad het virus in 2009 loslieten op de Iraanse ultracentrifuges waarmee uranium werd verrijkt om kernwapens te maken, zouden Amerikaanse en Israëlische experts het hebben uitgetest in de Dimona-kerncentrale.

De sabotageactie werd een doorslaand succes. Het virus nestelde zich in het besturingssysteem van de centrale en liet de centrifuges afwisselend sneller draaien of zelfs helemaal stoppen, zonder dat de Iraanse technici er greep op kregen. Vermoedelijk heeft de Stuxnet-aanval het kernwapenprogramma met enkele jaren vertraagd.

Kerngeleerden

Dagans Mossad zat vermoedelijk ook achter een reeks aanslagen op sleutelfiguren uit het Iraanse nucleaire programma, onder wie zeker vier kerngeleerden. Twee werden opgeblazen met kleefbommen die aan hun auto waren geplakt. Andere kerngeleerden werden doodgeschoten of verdwenen tijdens een buitenlandse reis, mogelijk ontvoerd door de Mossad of de Amerikaanse CIA.

Daarnaast werden ook enkele commandanten van de Iraanse Republikeinse Garde uit de weg geruimd die bij het kernwapenprogramma betrokken waren. Zo werd de ‘vader’ van het Iraanse raketprogramma, generaal Hassan Moqaddam, in 2011 uitgeschakeld bij een mysterieuze explosie op een raketbasis buiten Teheran. Het laatste slachtoffer was Mojtaba Ahmadi, het hoofd van Irans cyberoorlog-eenheid. Hij werd in 2013 op straat doodgeschoten door een schutter op een motorfiets. In 2015 zou Iran een aanslag op een kerngeleerde hebben verijdeld. Aan de reeks aanslagen kwam voor zover bekend in dat jaar een einde, na het nucleaire akkoord dat de zes mogendheden met Teheran bereikten.

Israël stond in 2010, 2011 en 2012 volgens de voormalige minister van Defensie Ehud Barak dan weer een paar keer op het punt een vernietigende aanval uit te voeren op de Iraanse kerninstallaties, zoals Israël in 2007 deed op een in aanbouw zijnde kerncentrale in Syrië. Maar het kabinet zag er op het laatste moment toch van af, nadat de militaire top had gewaarschuwd dat het een veel te complexe operatie zou worden.

Waarschuwing bij VN

Iran is nog maar een kleine stapje verwijderd van het produceren van een kernbom, waarschuwde premier Netanyahu de wereld in 2012 in een toespraak tot de Algemene Vergadering van de VN. Maar zijn tekening van een bom met een brandende lont eraan, waarop hij vlak onder het ontstekingsmechanisme een rode lijn trok, lokte zelfs in Israël spottende reacties uit. Netanyahu’s optreden overtuigde de VS en andere landen er wel van dat er een diplomatieke oplossing nodig was om militair ingrijpen door Israël te voorkomen.

Israëlisch premier Benjamin Netanyahu presenteert geheime Iraanse documenten die volgens hem bewijzen dat Iran stiekem verder werkt aan nucleaire wapens. Beeld AP

Iets meer dan een week geleden gaf Netanyahu voor de Israëlische televisie een presentatie waaruit moest blijken dat Iran altijd heeft gelogen over zijn kernwapenprogramma. Hij presenteerde een indrukwekkende hoeveelheid ordners met geheime documenten over het Iraanse nucleaire programma waarop de Mossad de hand had weten te leggen. Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland waren niet onder de indruk. Volgens hen was het alleen maar een argument om Iran in de gaten te houden en dus aan het akkoord vast te houden. Maar president Trump zag de presentatie als een bewijs dat hij ‘100 procent’ gelijk had: Iran houdt zich niet aan het akkoord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234