Woensdag 23/06/2021

Islamitische Staat

Hoe IS de chat-app Telegram gebruikte bij een verovering

Dit zouden IS-strijders zijn, bij een pantservoertuig van het Filippijnse leger. IS-fans postten deze foto op Telegram. Beeld rv
Dit zouden IS-strijders zijn, bij een pantservoertuig van het Filippijnse leger. IS-fans postten deze foto op Telegram.Beeld rv

IS-strijders gebruikten bij de inname van de Filippijnse stad Marawi Telegram, de versleutelde chatdienst. Telegram staat onder druk om berichten te weren of door te geven aan autoriteiten.

Toen strijders van Islamitische Staat in mei verrassend de Filippijnse stad Marawi veroverden, waren ze door het dolle heen. En ze uitten dat, zoals vaker, via de bij de jihadisten populaire berichten-app Telegram.

'Hoe groot is de stad? Is hij in omvang te vergelijken met Kirkuk?', appte een buitenlandse IS-aanhanger, kennelijk bekend met de Iraakse stad Kirkuk. 'Niet zo groot', schreef een Filippijnse IS-strijder terug. 'We hebben de school in brand gestoken die was opgezet door de Amerikanen.' De buitenlandse IS'er vroeg waar de regeringsmilitairen waren gebleven. 'Ze zijn gevlucht als varkens', appte de strijder. 'Ze hebben de lijken van hun kameraden meegenomen.'

Honderden IS-strijders veroverden eind mei Marawi, de belangrijkste moslimstad van de verder voor het overgrote deel katholieke Filippijnen. Naast Filippino's waren onder de jihadisten ook extremisten uit omringende landen als Indonesië en Maleisië. En tot verrassing van velen is het Filippijnse leger er nu, twee maanden later, nog altijd niet in geslaagd om de stad volledig te heroveren.

null Beeld ANP XTRA
Beeld ANP XTRA

Totale oorlog

Volgens een recente analyse van het Institute for Policy Analysis of Conflict (Ipac), een gezaghebbende denktank in Indonesië, hadden de IS-strijders hun actie dan ook maandenlang voorbereid. Ze volgden daarbij opdrachten van de IS-leiding in Syrië en kregen tienduizenden dollars van het centrale kalifaat. Ook overlegden ze volop via de versleutelde berichtendienst Telegram. Zo spoorde de Syrische leiding de strijders in Marawi via Telegram aan om niet langer de namen te gebruiken van de milities waaruit zij voortkomen, maar alleen nog de benaming 'Islamitische Staat'.

"In het begin hadden ze volgens mij het gevoel dat Telegram heel veilig was", zegt Ipac-directeur Sidney Jones, die toegang wist te krijgen tot een deel van de chatberichten van de jihadisten. "Na een tijdje groeide de verdenking dat ze werden bespioneerd. Er ontstonden heel felle discussies, vooral tussen enkele Indonesische chat-deelnemers."

Ondanks dit soort verdenkingen gebruiken IS'ers Telegram nog steeds. Zo werden medestanders gisteren nog opgeroepen om naar Marawi te komen om te vechten, of anders aanslagen te plegen. 'De islamitische staat kan alleen worden gerealiseerd met totale oorlog', appte een IS-aanhanger, kennelijk vanuit de stad.

Extremistische chats doorspelen

Telegram is populair bij de extremisten omdat de berichten-app sterke encryptie belooft. Maar de druk op Telegram en soortgelijke diensten groeit om extremistische chats te weren of door te spelen aan de autoriteiten. Zo besloten Pavel en Nikolai Doerov, de twee Russische broers achter Telegram, vorige week al onder druk van de Indonesische regering om een aantal chat-kanalen te sluiten. Ook beloofden ze meer toezicht te houden op het Indonesische berichtenverkeer. "Wij zijn geen vrienden van terroristen", verzekerde Pavel Doerov.

Lees ook: De Russische Mark Zuckerberg heet Pavel Doerov. En hij haat autoriteiten (+)

Toch waarschuwt expert Sidney Jones dat niet te veel moet worden verwacht van dit soort maatregelen, omdat de vaak jeugdige jihadisten bedreven zijn in het gebruik van sociale media, en makkelijk overschakelen naar andere communicatiekanalen. "Als Telegram niet meer veilig is, stappen ze gewoon over op Signal, dat beter versleuteld schijnt te zijn. Of misschien op iets heel anders."

Volgens Jones wordt de rol van internet bij de terreurdreiging de laatste tijd echter wel overschat. "Radicalisering vindt vooral offline plaats, in de echte wereld. Sociale media helpen alleen maar een beetje. Je kunt er als terreurbestrijder soms wel via sociale media achterkomen dat jongeren in een bepaalde moskee radicaliseren. Maar het helpt je dan weinig om hun chatkanaal te sluiten. Je zult nog steeds naar die moskee toe moeten om uit te vinden wat daar precies gebeurt en waarom die jongeren radicaliseren."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234