Donderdag 20/06/2019

Hoe ik zijn verjaardag vier

Marc Didden presenteert tien Bob Dylan-pareltjes, een voorproefje van het grootse verjaardagsfeest dinsdag op Radio 1.

Hoe de bekende volkszanger Bob Dylan komende dinsdag zijn 75ste verjaardag gaat vieren, weet ik niet. Hoe ik dat zelf ga doen, weet ik daarentegen maar al te best. Ik schenk die dag mijn ruime lichaam en oude geest aan de openbare omroep en ga dan vanuit misschien wel het lelijkste gebouw van de hele wereld mooie plaatjes draaien van het feestvarken in kwestie. Daarin natuurlijk vakkundig bijgestaan door het hoogst professionele, zeer sympathieke en proper op zijn eigen zijnde personeel van Radio 1. Dat is een radiozender die samen met Klara en Studio Brussel zeer hoog in mijn top 3 van radiozenders aller tijden staat.

Mijn oorspronkelijke bedoeling was om uit mijn eigen platenkast en uit enige moeizaam verworven randapparatuur ten minste 75 songs te plukken die ik tot Dylans beste reken. Of die door andere interessante artiesten met brio gecoverd werden. Of die tot de familie behoren van het door hem zelf uitgevonden idioom dat zelfs de serieuze woordenboeken nu dylanesk noemen. Of mooie songs van anderen die de meester zelf goed genoeg vond om met zijn steeds maar onbeschrijflijker wordende stem zelf te coveren. Iets wat u alweer kunt vaststellen op zijn gisteren verschenen nieuwe lp, Fallen Angels.

Dat hij goed met andermans werk om kan, weten we al sedert Dylans eerste lp die niet geheel toevallig Bob Dylan (1962) heette en waarop behalve twee eigen songs ook en vooral zijn versies te horen zijn van twee handvollen traditionele blues- en folknummers. Op zijn mysterieuze en nooit op cd verschenen lp Dylan (1973) staat zelfs geen enkel origineel en op het vaak verguisde maar nu in eer herstelde Self Portrait (1970) wemelt het van werk van collega's als Paul Simon en Gordon Lightfoot, of van het redelijk geniale echtpaar Felice en Boudleaux Bryant, die onder meer The Everly Brothers' 'Take a Message to Mary' en 'Bye Bye Love' schreven, alsook Buddy Holly's 'Raining in My Heart'. En die er mij altijd aan doen denken dat ik, als ik ooit een zoon gehad zou hebben, ik die misschien wel Boudleaux zou hebben genoemd.

75 songs, had ik gezegd. En misschien gaat dat ook nog wel lukken, gesteld dat er op 24 mei eerstkomend geen wereldbrand uitslaat. Tijdens een generale repetitie afgelopen nacht, ten huize van mezelf, heb ik er al een stuk of tien door de hoofdtelefoon laten gieren, at random, en enkel bijgestaan door een stevige mok kamillethee.

Ik vertel hieronder bondig wat ik daarbij dacht.

Of hoe ik, om het met Remco Campert te zeggen, zijn verjaardag vierde.

All the Tired Horses

Een vreemdsoortig beest van een song. Het lijkt op een stuk soundtrack bij de generiek van een nooit gedraaide western. Ik was nog kotstudent toen ik hem voor het eerst hoorde, in 1970, en ik wist dat ik er meteen en voor altijd verliefd op zou zijn. Toch is Dylan zelf helemaal niet te horen op de song en bestaat de tekst alleen maar uit de twee zinnen "All the tired horses in the sun/ How am I supposed to get any ridin' done?"

Nooit voor verbetering vatbaar, dacht ik, tot ik drie jaar geleden op Another Self Portrait (of The Bootleg Series Vol.10) een helemaal uitgeklede en iets langere versie tegenkwam die mij nog meer begeesterde. Als God bestond, zou hij dit iedere avond zingen eer hij ging slapen.

Blind Willie McTell

Ik zal het u maar verklappen. Dit is mijn favoriete Dylan-song, ook al heb ik hem nog nooit door Bob zelf live horen zingen. Wat misschien goed is, want beter dan de versie die voorkomt op de onvolprezen box The Bootleg Series, 1-3 (2001) wordt het toch nooit meer. Dylan, die de song volmaakt zingt terwijl hij aan de piano zit en alleen wat door Mark Knopfler wordt begeleid op akoestische gitaar, gaf 'Blind Willie' oorspronkelijk weg aan The Band omdat hij er zelf niet echt iets in zag en gooide het nummer zelfs van Infidels, een wat onderschat album dat desalniettemin geweldige tracks bevat als 'Jokerman', 'Sweetheart Like You' en 'Don't Fall Apart on Me Tonight'.

Als u van het vlijtige type bent, ga dan ook eens op zoek naar het werk van de man die 'the blues' kon zingen als 'nobody', Blind Willie McTell zelve. Als het wat zoeken is naar zijn werk, troost u dan alvast met de versie van zijn 'Statesboro Blues' die door de Allman Brothers bekend gemaakt werd.

If Not for You

Als er al een verborgen meesterwerk van Bob Dylan bestaat, dan is dat zeker zijn New Morning, een plaat die zelden voorkomt op de lijstjes met beste lp's aller tijden, zelfs niet wanneer die afkomstig zijn van het rare ras der dylanologen. Toch is het een fantastische plaat, die behalve flarden jazzpoëzie ('If Dogs Run Free') en Bijbels aandoende rock ('Father of Night') ook een regelrechte hit bevat, al was die dan voor Olivia Newton-John. We hebben het over 'If Not for You', van de hand van een verliefde en daardoor lichtvoetige Dylan. Ook groots in de versies van George Harrison en Bryan Ferry.

If You Gotta Go, Go Now

IJzersterke stroomstoot van een song, die oorspronkelijk alleen in Nederland (en in bepaalde delen van België) op single werd uitgebracht, zonder enig succes overigens. Dylan spaarde de song alweer op en liet 'm later in een lichtjes gewijzigde versie verschijnen op een bootleg. Maar de formidabele eerste bezetting van Manfred Mann (met de werkelijk verbazend goede leadzanger Paul Jones) maakte er al in 1965 een opzwepende hit van.

Kenners zijn ook altijd blij verwonderd met de Franse versie die het Britse folkensemble Fairport Convention ervan maakte, 'Si tu dois partir'. Het werd hun enige grote hit. De Fairports zijn overigens Dylan-interpreten par excellence. Probeer hun versie eens van 'I'll Keep It with Mine' en vooral die van 'Down in the Flood", vanop het een beetje zeldzame Fairport Live Convention.

Lenny Bruce

Iemand zou eens een boek moeten schrijven over Dylans helden. Dat zijn soms gangsters, soms boksers. Soms activisten. Of blueszangers. Hij was ook nooit spaarzaam met lof over pioniers als Hank Williams, Little Richard, Elvis Presley, Johnny Cash of Frank Sinatra. Over collega's als Randy Newman of Warren Zevon. Over Karen Dalton en Joan Baez. Maar hoe fijn hij kan bewonderen, blijkt ook uit deze 'Lenny Bruce', een liefdevolle ode aan de controversiële stand-upcomedian die ook buitengewoon bedreven was in het zichzelf in nesten werken.

Bruce was niet onomstreden, maar Dylan maakt van zijn song toch een onvervalste apologie. Of wat dacht u van een strofe als: "Maybe he had some problems/ maybe some things that he couldn't work out/ But he sure was funny and he sure told the truth/ and he knew what he was talkin' about" om verder te gaan met "Never robbed any churches/ Nor cut off any babies' heads" en af te sluiten met het pakkende "Lenny Bruce was bad/ He was the brother that you never had."

Rita May

Soms heeft Bob Dylan een song te veel. Zie 'Blind Willie McTell' hierboven. En zie deze 'Rita May', dat hij samen met theaterman Jacques Levy schreef en oorspronkelijk bedoeld had voor Desire, de plaat die na The Basement Tapes natuurlijk de echte opvolger was van zijn bovenste beste plaat Blood on the Tracks. Uiteindelijk kwam de song op de B-kant van een zeldzame single terecht of op de achtenswaardige verzamelaar Masterpieces. Maar 'Rita May' is ook een zeer aangename voetnoot in het grote rock-'n-rollboek, vanwege een roekeloze versie die Jerry Lee Lewis er eind jaren 70 van maakte.

Dylan zelf heeft de song maar één keer live gebracht, wat jammer is, want de song is behalve krachtig ook grappig. De ik-figuur is er duidelijk verliefd op een vrouw die hij niet aankan, maar hij gaat toch zijn gang ondanks dat "All my friends have told me/ If I hang around you/ That I'll go blind".

Oorlogsgeleerden

Of Dylan ook in het Nederlands kan werken, heb ik weleens gehoord op een congres met als thema 'Of Dylan ook in het Nederlands kan werken'. Nu, Boudewijn de Groot en Lennaert Nijgh hebben dat al vele jaren geleden bewezen met de pakkende versie van 'The Times They Are a Changing' die ze 'Er komen andere tijden' noemden.

En de heren Wannes Van de Velde en Roland Van Campenhout bewijzen dat op hun Nomaden van de muziek (2000) nog eens uitvoerig. Ze brengen er een succulente en door Wannes vlot vertaalde versie van 'Masters of War', die 'Oorlogsgeleerden' heet en helaas actueler is dan ooit. Als Dylan deze lezing zou kennen en ook nog een woordje Nederlands begreep, zou hij hier zeker blij mee zijn. Net zoals hij niet ongevoelig zou blijven voor Kris De Bruynes 'Voor Anita', dat een fijne bewerking is van 'To Ramona', het wonderlijke liefdeslied uit Dylans vierde meesterwerk Another Side of Bob Dylan.

To Ramona

Laat datzelfde 'To Ramona' nu ook, samen met 'Blind Willie McTell', een van mijn teerst geliefde Bob-songs zijn. Ik heb diverse kroppen in mijn keel ter beschikking voor wanneer ik naar het origineel luister, of naar de liveversie uit Sheffield (1965), of naar die van vier jaar later op het Isle of Wight (en loepzuiver te horen op Another Self Portrait).

Maar ik kan niet wegsteken dat ik helemaal week word wanneer de onvoorstelbaar voorzichtige en secure interpretatie die ex-Animals-pianist Alan Price en zijn piano ervan gaven op diens lp A Price on His Head. Misschien wel de beste Dylan-cover die ik ken.

Tweeter and the Monkey Man

De Traveling Wilburys waren eerder dan een groep een op toeval gestoeld gelegenheidsproject, om niet te zeggen de hobbyclub, van een aantal sleutelfiguren uit de rockgeschiedenis zoals George Harrison, Roy Orbison en Bob Dylan, een wizard als Jeff Lynne en de fel door Dylan en The Byrds beïnvloede superstar Tom Petty. Ze zijn verantwoordelijk voor twee zeer onderhoudende albums die, om het moeilijk te maken, The Traveling Wilburys Vol. 1 en The Traveling Wilburys Vol.2 heten. Op deel 1 staat een van Dylans meest verbazende songs, een heel kortverhaal eigenlijk dat de kleurrijke titel 'Tweeter and the Monkey Man' draagt.

Het is zogezegd een groepsinspanning, maar het is toch heel erg een Dylan-nummer dat behalve een kortverhaal ook een hapklaar scenario is voor een wat van diverse potten gerukte film, tarantinesker dan menige Tarantino. Het is het verhaal van twee drugsdealers en de politie-inspecteur die achter hen aan zit, maar het is volgens vele bronnen ook een parodie op de woordenbrij die veel vroege Bruce Springsteen-songs kenmerkte. Dylan zou met enige stoutigheid die hem niet vreemd is een lange lijst gemaakt hebben van woorden die in veel songs van The Boss voorkomen, om die dan tot een nieuwe song om te smeden. En gelukkig voor u en mij: een goede song.

Wallflower

Toen er nog bals waren, zag je ze soms zitten. Niet écht de mooiste meisjes van de klas die op een stoel zaten te wachten tot een van de vlottere jongens hen kwamen halen om te dansen. Iets wat nooit gebeurde. En dan zag je in hun ogen soms een traantje ontstaan en verdriet om de wreedheid van de jeugd die aan hen voorbijtrok.

Ik heb de song leren kennen via de versie van de door velen reeds onterecht vergeten Doug Sahm, op zijn lp Doug Sahm and Band (1973), waarbij Dylan hem de eer aandeed om zelf backing vocals te zingen. En het nummer staat ook hoog in mijn muziekmachine in een versie van Buddy en Julie Miller. Maar de laatste jaren toch vooral door de onvoorstelbare beurt die de song krijgt op alweer Another Self Portrait, zoals u ondertussen zult beseffen: een ware goudmijn.

Die laatste omschrijving geldt natuurlijk voor zo goed als heel Dylans oeuvre. Bij een recente telling blijkt hij 522 songs geschreven te hebben, so far, en er wellicht 800 opgenomen te hebben. Begin eraan waar of wanneer u wilt. Maar begin eraan.

Ik schenk mezelf nog een geut kamillethee in. En ik maak Bob, die mij bijna wekelijks een mail stuurt, mijn beste wensen over via bobdylan.com.

Geen antwoord evenwel. Ondankbare hond!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden