Zondag 19/01/2020

Geschiedenis

Hoe ijsjes het Amerikaanse leger hebben geholpen

Amerikaanse mariniers eten ijs voor hun lunch (1943). Beeld AP

Decennialang heeft het Amerikaanse leger ervoor gezorgd dat hun soldaten toegang hadden tot ijsjes. Er werd zelfs een miljoen dollar geïnvesteerd in een drijvende ijsjesfabriek.  

The Atlantic stootte op deze cartoon van Bugs Bunny. Het filmpje toont hoe Bugs Bunny tijdens de Tweede Wereldoorlog een aanval op Japan wordt ingezet. Bugs rijdt rond met een ijskar en verkoopt 'Good Rumor' ijsjes waar granaten in verstopt zitten. De ijsjes ontploffen in het gezicht van enkele Japanners en Bugs spreekt van 'booming business'.

De inhoud van de cartoon doet wenkbrauwen fronsen: de dialoog omvat racistische uitspraken en de geanimeerde Japanse soldaten worden geel afgebeeld. Maar het feit dat ijsjes uitdelen een 'booming business' was tijdens de oorlog wordt wel goed weergegeven. IJs was jarenlang het geheime wapen van het Amerikaanse leger en speelde een significante rol in oorlogsvoering. 

Beeld Warner Bros

'Voedsel zal de oorlog winnen'

Voor de start van de Tweede Wereldoorlog moesten de voedselbedrijven die het leger bevoorraadden zorgen dat ze genoeg calorieën consumeerden. Tijdens de Eerste Wereldoorlog was dit de taak van Herbert Hoover, de man die bekend werd met 'voedsel zal de oorlog winnen'. Hij werd later president van de VS. Hij overtuigde Amerikaanse huishoudens om de etenswaren zoals tarwe, suiker, vlees en vet op te offeren voor de oorlog. De voedseluitvoer verdriedubbelde tot 18 miljoen ton in het eerste jaar van de oorlog.

Maar de ijssector, toen nog een relatief nieuwe industrie, moest worden gestimuleerd: het bezorgde de soldaten in Europa niet enkel calorieën maar ook luxe. In het nummer van 1918 van 'the Ice Cream Review' werd geijverd: "Als iedereen wist wat onze soldaten dagelijks ondernemen, ieder ziekenhuis zou ijs in huis nemen voor zijn patiënten. Washington moet investeren in ijsfabrieken in heel Europa."

'6th army' maakt ijs (1944). Beeld rv

Ijs wordt 'the American way of life'

De industrie in ijs stond in haar kinderschoenen en zorgde voor een beperkte lobby. Bovendien hadden weinig Amerikanen een ijskast en was er een tekort aan suiker tijdens de oorlog, zowel in de VS, als in Frankrijk en Engeland. Daardoor werd in de zomer van 1918 de productie van ijs in de VS sterk verminderd. Dit zou de komende twee decennia sterk veranderen, deels door de Prohibition-periode en de Great Depression. Toen in 1920 een alcoholverbod werd opgelegd, schakelden sommige brouwerijen over naar frisdrank en ijs. Tegen het einde van dat decennium verbruikten Amerikanen meer dan een miljoen liter ijs per dag. En niet onbelangrijk, het had deels te plaats ingenomen van alcoholconsumptie. 

Toen de Tweede Wereldoorlog toesloeg, werd ijs langs beide kanten van het conflict verboden. Maar de VS weigerde hetzelfde te doen. IJs was een deel geworden van 'the American way of life' en werd impliciet een deel van hun militaire tactiek. In 1942, toen Japanse torpedo's het Amerikaanse schip de U.S.S. Lexington lieten zinken, moest de bemanning evacueren. Voor ze het schip verlieten, leegden de soldaten alle ijskasten en aten alle ijsjes op. In 1943 vonden Amerikaanse piloten hoe ze ijs over vijandelijk gebied konden brengen: ze stopten ijs in hun vliegtuig en nog voor ze landden zou het zijn bevroren.

Beeld rv

Drijvende ijsfabriek

De Amerikaanse Marine spendeerde 1 miljoen dollar in 1945 om schip om te bouwen in een drijvende ijsfabriek, dit was voor andere schepen bedoeld die niet in staat waren hun eigen ijs te produceren. Om de zeven minuten produceerde het schip meer dan 7000 liter ijs. Zelfs langs de frontlijn werden kleine ijsfabrieken gebouwd om zoveel mogelijk soldaten te bevoorraadden. Tijdens de Koreaanse oorlog, toen een generaal het Pentagon probeerde te overtuigen dat ijsjes iets is voor 'mietjes' was en dat bier en whiskey beter zouden zijn, antwoordde het Pentagon in een officiële verklaring dat soldaten 'no matter what' drie keer per week ijs moesten krijgen. 

Dus waarom ijs? Een Oostenrijkse studie over de neurologische effecten van voedsel spreekt dat alleen ijs de menselijke schrikreflex bij mannen en vrouwen verlaagd, terwijl chocolade en yoghurt geen statistisch significante resultaten opleveren. Dit geeft aan dat het comfort van ijs verder gaat dan de effecten van suiker, vet, temperatuur en waargenomen zoetheid. 

Anno 2017 blijft ijs eten een deel van de 'American way of life'. Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234