Zaterdag 03/12/2022

Hoe het Vraagtekenkind er een punt achter zette

'Toen ik hoorde dat de campusmoordenaar een Aziaat was, stuurde ik meteen een sms'je naar een vriend. 'Weet jij waar Cho uithangt?' Hij antwoordde: 'Niet te geloven, ik dacht PRECIES hetzelfde!'' Studiegenoot Ian MacFarlane heeft Cho Sheung-hui altijd gekend als een asociale weirdo met een grote, zwarte zonnebril. De klas was zelfs een beetje bang voor hem. Maar dat hij 32 van hen én zichzelf zou doodschieten, had niemand gedacht.

Door Marjan Justaert

'I hate him. Must kill Dick. Must kill Dick. Dick must die. Kill Dick... Richard McBeef. (...) You don't think I can kill you, Dick? You don't think I can kill you? Gotcha. Got one eye. Got the other eye.'

Wanneer Lucinda Roy, docent creatief schrijven van Cho Seung-hui (23), diens toneelstuk Richard McBeef onder ogen krijgt, schrikt ze zich een hoedje. "Mijn hemel, zulke macabere, sinistere gedachten. Die jongen heeft een probleem, dacht ik", vertelde Roy op de Amerikaanse radio.

Ze neemt de Zuid-Koreaanse student apart en verzoekt hem voortaan niet meer zulke schrijfsels te fabriceren. Cho verlegt zijn focus van woorden naar daden. Met het bekende gevolg: maandag stierven 33 Amerikaanse studenten, onder wie Cho zelf, door zijn wilde schietpartij op de campus van Virginia Tech University in Blackburg. Volgende week zouden de lessen er hervat worden.

Zijn ouders krijgen politiebescherming, de hele familie reageert geschokt. "Hij verdient niet beter dan te sterven met zijn slachtoffers", zegt Cho's grootvader Kim Hyang-Sik bitter. "Zo'n kind hoeven we niet te hebben in de familie."

Cho was altijd al anders dan de rest van Lucinda Roys studenten. Roy: "Toen ik hen tijdens de les Britse literatuur vroeg hun naam in te vullen op een lijst, plaatste hij er een vraagteken op. 'Is jouw naam Vraagteken?', vroeg ik hem. Hij trok zijn schouders op en bleef de rest van de dag roerloos achter in het lokaal zitten, zijn zwarte hoed diep over de oren getrokken." Sinds die dag stond Cho bekend als 'The Question Mark-kid'.

"Ik was echt ongerust over hem", aldus nog de docente. "Ik bleef hem maar zeggen dat hij hulp moest zoeken, dat ik hem desnoods zelf naar een therapeut zou brengen. Hij was immers enorm depressief en eenzaam. De eenzaamste mens die ik ooit gezien heb."

De staat Virginia gaf gisteren een panel van experts de opdracht de omstandigheden van de campusmoord te onderzoeken. Een psychiater buigt zich over het brein van massamoordenaar Cho, waarin overduidelijk meer kronkels zaten dan goed voor hem was.

"Misschien is hij doofstom", vreesden familieleden toen Cho Seung-hui als kleuter nog altijd nauwelijks een zinnig woord had uitgebracht. "Wellicht is hij autistisch", concludeerden de Amerikaanse dokters toen Cho op achtjarige leeftijd met het hele gezin naar de Verenigde Staten verhuisde. Dat Cho mentale problemen had, stond sinds 2005 op papier. Toen werd hij tijdelijk naar een psychiatrische kliniek gestuurd na het stalken van twee klasgenotes.

Over zijn kindertijd in Zuid-Korea is weinig geweten. Cho groeide op met een zus en twee hardwerkende ouders in een klein tweekamerappartement. Hij was een vreemd jongetje. "Cho antwoordde nooit als ik hem iets vroeg", aldus zijn tante Kim Yang-soon in een interview met AP Television News. "Hij praatte niet. Normaal gezien communiceert een zoon toch met zijn moeder, maar in hun geval was daar geen sprake van. Hij gedroeg zich heel koel."

De boekenwinkel van de ouders in Seoel draaide vierkant, en in 1992 besloot Cho's vader om met het hele gezin te emigreren naar het 'Beloofde Land'. Maar ook daar bleek het niet gemakkelijk te zijn om op het einde van de maand de eindjes aan elkaar te knopen.

De ouders werkten zich de ziel uit het lijf in hun stomerij in Centreville, de kinderen werden grotendeels aan hun lot overgelaten. Volgens de buren was Cho een stille jongen, een loner die vaak basketbal speelde in de suburbs van Washington. Helemaal alleen.

"Bij gelegenheid belde mijn zus wel eens naar huis", zegt Cho's oom. "Meestal in de vakanties. Nooit ofte nimmer heeft ze laten vallen dat haar zoon problemen had. Integendeel, ze zei altijd dat de kinderen goed studeerden en leek zich er verder weinig van aan te trekken. Meestal ging het over hun harde werk en lange dagen." Na hun oversteek van de Stille Oceaan keerde de familie nooit meer terug naar Korea.

Het Engels van de achtjarige Cho was maar gebrekkig die eerste jaren. Hij werd ermee uitgelachen in de klas en dus zweeg hij. "Zijn gekke uitspraak en zijn verlegenheid maakten hem tot het middelpunt van spot en pesterijen. Zelfs de leerkrachten lachten met hem", zegt zijn toenmalige klasgenote Stephanie Roberts (22). "

Chris Davids studeerde in 2003 samen met Cho af aan de Westfield High School in Chantilly en trok met hem naar Virginia Tech. "Hij deed amper zijn mond open en leek zijn best te doen om elke conversatie te vermijden. Wanneer hij dan toch eens hardop moest voorlezen", aldus Davids, "barstte iedereen in lachen uit vanwege zijn lage, vreemde stem. Het klonk alsof hij iets in zijn mond had. 'Go back to China', slingerden sommigen van ons hem naar het hoofd. Hij gaf nooit een krimp. Het leek alsof Cho maar één gezichtsuitdrukking had."

"Cho was erg in zichzelf gekeerd", zegt zijn kamergenoot Joe Aust in The New York Times. "In augustus heb ik nog geprobeerd om contact met hem te leggen, maar als hij al antwoordde, deed hij dat met maximaal één woord om een echt gesprek te vermijden."

Volgens de Chicago Tribune worstelde Cho de laatste tijd met gedragsproblemen. Hij zou zelfs een brandje gesticht hebben in zijn kamer in het studentenhuis. En, opmerkelijk genoeg, hij had zich onlangs ingeschreven voor de fitness. "Ja, hij ging naar de gym", bevestigt zijn kotgenoot Karan Grewal (21). "Maar van die gedragsproblemen hebben we niets gemerkt. Hij gedroeg zich niet anders dan anders."

Zelfs toen Cho maandag de campus betrad, kon je niets aan hem zien. Grewal: "Zijn gezicht stond zoals altijd op pokerface. Uitdrukkingloos." De Zuid-Koreaanse jongeman haalde twee vuurwapens boven en schoot in totaal 32 medestudenten dood. Daarna pleegde hij zelfmoord. In de kattebelletjes, video's en foto's die later opdoken, maakte hij gewag van een diepgewortelde wraakzucht. Hij viseerde zijn rijke leeftijdgenoten, de snobs, en 'jullie' in het algemeen.

"Door jullie ben ik gestorven zoals Jezus Christus. Om op die manier generaties van zwakken en weerlozen te inspireren. (...) Ik had kunnen vluchten. Maar ik wil niet langer weglopen. Ik doe het voor mijn kinderen, voor mijn broeders en zusters", zegt de getormenteerde Cho.

Op de uitzending van de beelden op de Amerikaanse zender NBC kwam overigens bijzonder veel kritiek. Kolonel Steve Flaherty, hoofd van de Virginia State Police: "Het beeldmateriaal voegt weinig toe aan wat we al wisten. Maar het is jammer dat de video's zomaar in de ether zijn gegooid. Ik vind het ongehoord dat mensen die het niet gewoon zijn dergelijke beelden te zien er tegen wil en dank mee geconfronteerd werden."

Cho Seung-hui vertoont de typische kenmerken van een 'school shooter'. Hij verwijst in een van zijn videoboodschappen zelfs naar "martelaars Eric en Dylan", die in de school van Columbine dood en vernieling zaaiden. Ook Kimveer Gill, die op een school in het Canadese Montreal een studente doodde en 19 anderen verwondde, zit in dat rijtje.

"Er zijn vijf factoren die telkens terugkomen bij een school shooter", verklaart de Amerikaanse psychologe Robin Kowalski aan de BBC. "Een eerste factor is een acuut gevoel verstoten te zijn. Vaak werd de moordenaar vlak voor de feiten door iemand afgewezen, genegeerd of teruggefloten." In de video die hij opstuurde naar de NBC maakt Cho duidelijk dat hij zich uitgesloten voelde. "Jullie hebben mijn hart besmeurd, mijn ziel verkracht en mijn geest gefolterd", zegt hij op een bepaald moment.

Daarnaast is een schoolmoordenaar doorgaans gefascineerd, zeg maar geobsedeerd, door wapens en munitie. Meestal gaat het om vuurwapens. Ook Cho had, voor zijn 23 lentes, een aardig arsenaal in zijn bezit.

De derde factor, het intensief bezig zijn met de dood, sluit daarbij aan. "Nu, dat op zich wil niets zeggen", nuanceert de psychologe. "Er zijn veel studenten die het moeilijk hebben en/of vaak denken aan de dood. Dat betekent evenwel niet dat ze zomaar gaan moorden. Het is belangrijk om het totale plaatje te bekijken."

"Ook het psychologische verleden speelt mee", zegt Kowalski. "Vaak worstelt een school shooter al vele jaren met mentale problemen, op het suïcidale af. Ook Cho had al een verleden in de psychiatrie."

"Een laatste kenmerk is hun minutieuze voorbereiding", besluit Kowalski. "De daders plannen hun aanslag dikwijls lange tijd op voorhand. Ook Cho moet er al minstens een maand mee bezig geweest zijn. Hij ging erg methodisch en berekend te werk. Je kon merken dat hij een afgelijnd doel voor ogen had."

Kowalski's collega Scott Poland, als psycholoog gespecialiseerd in schoolmoorden, waarschuwt voor het langetermijneffect van de campusmassamoord. Volgens de man beseft de top van de Virginia Tech University nog niet hoe lang het drama zal nazinderen. "We moeten ervoor zorgen dat de studenten heel goed weten waar ze terechtkunnen als er iets scheelt. Het is immers niet ongewoon dat in de weken en maanden na een dergelijke tragedie het aantal depressies en zelfmoorden drastisch toeneemt.

Als hij hardop moest voorlezen, barstte iedereen in lachen uit vanwege zijn lage, vreemde stem. Het klonk alsof hij iets in zijn mond had

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234