Vrijdag 20/09/2019

Hoe het VK zo verdeeld geraakte

Na maanden van debatten is het vandaag zover: het Verenigd Koninkrijk spreekt zich uit over het lidmaatschap van de Europese Unie. Het land van hooligans en hoedendragers heeft enkele woelige maanden achter de rug.

It's B-day! Beduusd, verward en overrompeld door een even rommelige als rumoerige referendumcampagne gaan 46.499.537 miljoen Britten vandaag naar de stembus om de grootste politieke beslissing in moderne tijden te nemen. Blijven ze, voor de zekerheid, mokkend bij de EU of schrijven ze geschiedenis door hun eigen gang te gaan? De laatste peilingen, valutakoersen en kansberekeningen wijzen op een nipte overwinning voor de 'Blijvers', maar na de onjuiste prognoses bij de parlementsverkiezingen van vorig jaar durft niemand veel waarde aan te hechten.

Zo'n spannende strijd had David Cameron niet verwacht toen hij vier maanden geleden de referendumdatum bekendmaakte. De premier had vertrouwd op de aangeboren behoudzucht van zijn landgenoten en hun afkeer van grote risico's. Waar hij geen rekening mee had gehouden, was de beslissing van zijn kompanen Boris Johnson en Michael Gove om te gaan vechten voor een brexit. Mede door deze wending kwam er een einde aan het idee bij sommige Blijvers, zoals Nick Clegg, dat 'Europa' in de degradatiezone staat van het politieke prioriteitenlijstje der Britten. In kerken, kroegen en bij koffieautomaten kwamen er discussies op gang over een brexit.

'Project fear'

Het publieke debat tussen politici verzandde al snel in een loopgravenoorlog. De Blijvers wilden praten over de economische ellende na een echtscheiding, terwijl de brexiteers het wilden hebben over de vraag wie het land bestuurt en wie de grenzen van dat land bewaakt. Tot vervelens gebruikten de brexiteers de frase taking back control, handig inspelend op de gevoelens bij postmoderne burgers dat ze geen controle meer hebben over hun leven. Bij debatten hanteerden ze een politiek catenaccio. "Zie je wel, daar heb je project fear weer", was het standaardantwoord op alle waarschuwingen van het Blijf-kamp dat een brexit zou uitlopen op een anarchie in het VK.

Het maandenlange debat toonde de twee gezichten van Groot-Brittannië, het land van hooligans en hoedendragers. Er vonden nette debatten plaats met doordachte bijdragen van Matthew Parris, Roger Scruton en Niall Ferguson. Daartegenover stonden tal van persoonlijke aanvallen, schandalige anti-immigratiekoppen in The Daily Express en de doortrapte poster waarop het kamp-Farage waarschuwde tegen vluchtelingenstromen. Opvallende afwezige in het debat was Europa, behalve dan dat de toon ging lijken op dat van een Fins schreeuwkoor. Cameron reduceerde Europa tot een buurtsupermarkt terwijl de brexiteers het vasteland beschreven als een verlaten industrieterrein.

Scepsis begon de overhand te krijgen, wat zich uitte in de vragen vanuit het publiek, die uitgroeiden tot de hoogtepunten bij de televisiedebatten. Welke leden van de gevestigde orde zijn nog te vertrouwen? Welke cijfers? Veel heeft de kakofonie van de Britse lente niet geholpen. Bij aanvang vulde 4 procent van de kiezers het vakje 'Don't know' in, een cijfer dat is gestegen tot 13.

Het verlossende woord zal op deze campagnevrije slotdag komen van de zwijgende kiezers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234