Maandag 08/08/2022

AchtergrondConflict in Oekraïne

Hoe het Oekraïense conflict ook ons treft: ‘Prijsstijging van 10 procent voor benzine zou zomaar kunnen’

Russisch president Vladimir Poetin. ‘Hij heeft er geen enkel belang bij de gaskraan dicht te draaien. Dat zou het economische equivalent van een atoombom zijn.’ Beeld BELGAIMAGE
Russisch president Vladimir Poetin. ‘Hij heeft er geen enkel belang bij de gaskraan dicht te draaien. Dat zou het economische equivalent van een atoombom zijn.’Beeld BELGAIMAGE

‘Oorlog is altijd slecht voor de economie en zal het leven voor iedereen duurder maken.’ Economische sancties en Russische tegenreacties kunnen ook ons zwaar treffen, zegt het Vlaams netwerk van ondernemingen VOKA. Het voorspelt dat de graan- en energieprijzen als eerste een impact ondervinden.

Sven Ponsaerts

Het conflict tussen Rusland en Oekraïne wordt met het uur penibeler, en dat is ook geen goed nieuws voor onze economie en portemonnee. In 2020 exporteerde Vlaanderen voor 3,47 miljard euro naar Rusland. Zowat de helft daarvan (47 procent) zijn chemische en farmaceutische producten, met onder meer Solvay, Soudal, Janssen Pharmaceutica en Pfizer als grote spelers.

Ook de voedingsindustrie is erg beducht voor Russische sancties tegen Europa. Zo ligt de Henegouwse perentelers het voedselembargo uit 2014 nog altijd zwaar op de maag. “Maar ook grote Belgische bedrijven als AB InBev en Barry Callebaut handelen met het land”, zegt Eric Laureys van VOKA. “En een volledig stilvallen van de vleesexport naar Rusland zou tot vijfduizend Belgische jobs kunnen kosten.”

Graanprijs

We voerden in 2020 in Vlaanderen voor goed 5 miljard euro vanuit Rusland in, vooral minerale producten (57 procent). De eerste prijsstijgingen verwacht VOKA voor tarwe. “Oekraïne is de op drie na grootste tarwe-exporteur wereldwijd, Rusland de nummer één. Samen met Kazachstan en Roemenië verschepen ze hun graan vanuit havens aan de Zwarte Zee, die aan beide landen grenst. Elke onderbreking van de graanstroom uit het Zwarte Zeegebied zal waarschijnlijk een grote impact hebben op de prijzen en de voedselinflatie. Grote industriële bakkerijen als Puratos en La Lorraine volgen de zaak met argusogen.”

Gezien onze relatief beperkte handel met Rusland zouden de rechtstreekse gevolgen op de consumptieprijzen al bij al beperkt blijven, denken experts. Maar de vrees bestaat dat het conflict de inflatie verder aanwakkert. “Prijsstijgingen van die basisproducten geven een sterkere inflatie en opnieuw loonindexeringen”, waarschuwt Laureys.

Gas en olie

Het probleem van de prijsstijgingen heeft voor een groot stuk te maken met de gasmarkt. Een hogere gasprijs is dé aandrijver van inflatie, zo weten we ondertussen. Europa is voor ongeveer 40 procent afhankelijk van Russisch gas. “Voor België is dat niet meer dan 7 à 8 procent, door onze relatief gunstige ligging met aanvoer vanuit Noorwegen, Nederland, het VK en de importterminal in Zeebrugge. Toch zullen ook wij een eventuele knik in de aanvoerslang in onze portemonnee voelen”, zegt Thijs Van de Graaf, politiek wetenschapper aan de UGent gespecialiseerd in internationale energiepolitiek. “We maken immers deel uit van een eengemaakte Europese energiemarkt.” Wordt het gas in Duitsland duurder, dan gebeurt dat dat ook hier.

Hoeveel duurder dat zal zijn, is moeilijk te voorspellen. “De zenuwachtigheid bij handelaars drijft de prijs al maandenlang op. De spanningen zijn zo al wel deels in de huidige prijs verrekend”, meent Van de Graaf. Gisteren bleef de internationale groothandelsprijs op de termijnmarkt rond de 80 euro per megawattuur schommelen. “Dat is nog altijd minder dan de helft van de 166 euro van rond kerst.”

De Nord Stream 2-gaspijpleiding gaat voorlopig niet open, heeft Duitsland beslist. Beeld AFP
De Nord Stream 2-gaspijpleiding gaat voorlopig niet open, heeft Duitsland beslist.Beeld AFP

Een echt tekort aan vloeibaar gas vreest de expert hier niet. “Poetin heeft er geen enkel belang bij de gaskraan dicht te draaien. Het zou het economische equivalent van het droppen van een atoombom betekenen - een regelrechte oorlogsverklaring aan landen als Duitsland en Italië, de grootste klanten van het Russische Gazprom. Op korte termijn levert het geen voordeel op: de Europese gasvoorraden zijn inmiddels aangevuld vanuit de VS. Op lange termijn zou het de onmiddellijke transitie naar andere energiebronnen betekenen, zoveel als een doodvonnis voor Rusland.”

Anderzijds kunnen ook Europese en Amerikaanse sancties tegen Rusland tot een belemmering van de gastoevoer leiden. De Duitse regering zette gisteren de certificering stop van de nieuwe gasleiding Nord Stream 2. Volgens voormalig Russisch premier Dmitri Medvedev maken Europeanen zich maar beter op voor “een prijs van 2.000 euro voor 1.000 kubieke meter aardgas”, ruim het dubbele van de huidige 937 euro. Op korte termijn verandert de boycot niet veel, omdat de gaspijpleiding door de Oostzee nog geen gas leverde.

Olie-import

Ook 27 procent van de Europese olie-import komt uit Rusland. “Het is onze belangrijkste leverancier”, zegt Van de Graaf. “Zijn betrokkenheid in een gewapend conflict maakt beleggers en traders zenuwachtig. Je weet nooit of een oliepijpleiding wordt getroffen. Tegen die onzekerheid zullen ze zich indekken. Een prijsstijging van 10 procent aan de pomp zou zomaar kunnen. Maar ook hier worden de spanningen al wekenlang ingecalculeerd.”

Onder meer de Nationale Bank rekende erop dat de gas- en olieprijzen, en bijgevolg ook de inflatie, dit jaar zouden dalen. Blijft die afkoeling uit, dan heeft dat onder meer door de automatische indexering van de lonen een algemene impact op de prijzen in de winkel. “Onze vrees is dan ook dat we de laatste grote prijsstijgingen nog niet hebben gezien”, aldus VOKA. “Bepaalde schattingen voorspellen zelfs dat de economische verliezen in het algemeen groter kunnen zijn dan de gevolgen van Covid-19. Het is de prijs die we moeten betalen om bloedvergieten te vermijden.”

Zolang er niet zwaar wordt gevochten, blijft de impact op de financiële markten schijnbaar beperkt. De verliezen op de Europese beurzen na het bericht gisterochtend over een tankinvasie in Oekraïne waren rond de middag al flink getemperd. In Brussel noteerde de Bel20-index een verwaarloosbaar verlies van ongeveer 0,25 procent. Maar ook dat kan weer snel veranderen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234