Zaterdag 19/06/2021

Terrorisme

Hoe het IS-bloedbad in Tunis aan Vergilius doet denken

null Beeld AP
Beeld AP

Jef Lambrecht is Midden-Oosten- kenner. Dit is een voorproef uit 'IS', dat in mei verschijnt bij Van Halewyck.

In 2005 ontving het Bardomuseum nog 600.000 bezoekers. In het revolutiejaar 2011 was dat gezakt tot 100.000. Het jaar daarop was de renovatie van het museum in de Tunesische hoofdstad Tunis voltooid. Het 'vlaggenschip van onze erfenis' mikte op een miljoen bezoekers. De aanslag van woensdag volstond om die droom op te blazen.

"Apparent rari nantes in gurgite vasto", schreef Vergilius. "Hier en daar verschijnen zwemmers in de kolkende massa." In het wijde, witte Bardomuseum, vlakbij het parlementsgebouw, op de weg van Tunis naar de oude Punische hoofdstad Carthago, hangt een naturalistisch portret van hem, een grote mozaïek. Het museum is wereldvermaard om zijn antieke mozaïeken. De onsterfelijke Romeinse dichter zit gehuld in een witte toga met zijn Aeneïs op de schoot. De muzen Clio van de geschiedschrijving en Melpomene van de tragedie en de zang flankeren hem. Hij ziet er opvallend hedendaags uit. Dit portret uit de derde eeuw, de Alkoof van Vergilius, is teruggevonden in Sousse, het antieke Hadrumetum, in de baai van Hammamet.

In zijn boek bevindt de dichter zich in het paleis van koningin Dido, de stichtster van Carthago, gelegen op een heuvel vlakbij het museum. Van daaruit zien ze 'drenkelingen in de kolkende zee' naar de kust zwemmen na de schipbreuk van hun boot: de Trojanen die na de verwoesting van hun stad in de baai zwalpen. Dido wordt verliefd op hun leider Aeneas, wiens nakomelingen Rome zouden stichten dat uiteindelijk haar stad, Carthago zou verwoesten. 'Carthago moet worden vernietigd', was de kreet die de Romeinen op de lippen lag in de tweede eeuw voor onze jaartelling. Ze voegden in 146 voor Christus de daad bij het woord, maakten de schitterende stad van Dido en Hannibal met de grond gelijk en effenden zo het pad naar de vestiging van een wereldrijk. De Arabische wereld is bezaaid met historische plaatsen en gonst van grootse gebeurtenissen.

Er staan pantserwagens wanneer ik Carthago bezoek op 30 december 2013. Je komt er met een gammele, overvolle blauwe tram, onverwoestbaar fossiel uit de koloniale tijd, die uit het centrum, langs de buitenmuur van de oude medina en dwars door armoedige volkswijken naar deze groenere rand voert. De bougainvilles bloeien rood en paars tegen de witte muren en de sinaasappelbomen hangen vol vruchten. De azuren lucht, de zon en de lichte bries die waait over de ruïnes van de fiere stad, doen meer aan het voorjaar dan aan nieuwjaar denken. Net als in het ruime, pas gerenoveerde Bardo museum is er op een schoolklasje na geen dozijn bezoekers.

Een weg daalt af achter de imposante kathedraal. Ze werd in 1890 door de Fransen op deze acropool gebouwd, ter ere van de heilige koning Lodewijk IX die er in 1270 zou zijn gestorven. De plaatselijke bewoners beweren dat de vorst verliefd werd op een schone en nog jaren leefde in het idyllische havenstadje Sidi Bouzaid, enkele kilometers verder naar het westen. Nog iets verder is de Baie des Singes in Gammarth waar de Fransen naakt gingen zonnebaden. Links en rechts staan dure witte residenties achter beveiligingsmuren.

Iemand nodigt ons uit. De villa staat met de fundamenten in het water waar de muren van het oude Carthago doorheen schemeren. Het balkon overziet de oude Punische haven en de hele baai van Tunis, van Sidi Bouzaid over de heuvel van Carthago en Tunis tot Cap Bon, voorbij de heuvels van het schiereiland. Een betoverend panorama van geschiedenis en schoonheid. Het huis moet nog worden afgewerkt. De arts die er eigenaar van is, heeft een praktijk in Tunis, maar komt dagelijks kijken naar wat zijn vakantiewoning moet worden. Hij is somber gestemd. Hij heeft geen heimwee naar de verdreven dictator Ben Ali die door en door corrupt was, maar wel naar de zorgeloosheid van toen.

Enkele uren later zegt een jongen die heeft deelgenomen aan de revolutie dat hij totaal ontgoocheld is in de politici die vandaag het land besturen. Hij noemt hen clowns. Er zijn havelozen en bedelaars, zakkenrollers en veel schoenpoetsers op de Avenue Bourguiba, de Champs-Elysées van Tunis. Lang niet alle gezichten staan op zonnig. De stad is depressief. De kranten staan vol verhalen van de strijd met het terrorisme en de malgoverno, hier en elders in de onrustige regio.

Afgelopen woensdag werd ik brutaal aan Carthago, het Bardomuseum en het portret van Vergilius herinnerd. Twee gewapende mannen drongen het grote witte museum binnen, schoten op alles wat bewoog, vermoordden minstens drieëntwintig mensen, bij wie twintig buitenlandse toeristen, en verwondden er veertig. Een aanslag tegen het Westen, op de wankele politieke toekomst van het land, op het voorzichtig ontluikende toerisme en op het patrimonium. De ridders van de nieuwe terroristische mogendheid, de Islamitische Staat hadden andermaal toegeslagen. Vergilius was zoals steeds van toepassing. Uit de Aeneïs ontsnapten de gevleugelde woorden "Nox atra cava circunvolat umbra" (de nacht omgeeft ons met zijn zwarte schaduw) en "Bella! Horrida bella!"

Oorlog. Vreselijke oorlog.

Woensdag werd ik brutaal aan Carthago herinnerd. De ridders van de nieuwe terroristische mogendheid, Islamitische Staat, hadden andermaal toegeslagen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234