Maandag 23/09/2019

Prinses diana

Hoe het Britse Koninklijk Huis na Diana's dood (morgen 20 jaar geleden) uit de as herrees

Mensen komen samen bij Kensington Palace om prinses Diana te herdenken. Beeld Getty Images

Morgen is het precies 20 jaar geleden dat de Britse prinses Diana om het leven kwam bij een auto-ongeluk in Parijs. De week na haar dood was een van de opmerkelijkste episodes uit de Britse geschiedenis; de stiff upper lip leek te zijn heengegaan - openbaar rouwen was plotseling geen taboe meer.

Voor Faoud leeft prinses Diana nog. Het kan ook moeilijk anders omdat de muren van zijn cafetaria Diana, nabij Kensington Palace, behangen zijn met foto's van de volksprinses die 20 jaar geleden bij een auto-ongeluk om het leven kwam. "Ze kwam hier soms cappuccino drinken of voor een Engels ontbijt met haar zoontjes. Dan stond ze geduldig in de rij", vertelt de Brits-Libanese caféhouder, een olijfje prikkend. Op een van de foto's staat hij met haar afgebeeld, maar zijn favoriet is een foto waarop ze poseert in een zwarte broek en een witte blouse. "Die heeft ze aan me gegeven", zegt Faoud, die haar plotselinge dood als de zwartste dag uit zijn leven beschouwt.

Op Diana's twintigste sterfdag zal Faoud zijn café versieren met bloemen. Cameraploegen komen er filmen. Het is een van de weinige plekken waar Diana Frances Spencer nog zichtbaar is. Vier jaar geleden sloot de permanente Diana-expositie op het landgoed van de Spencers, dit om, in de woorden van haar broer, "de cult van Diana te vernietigen".

Kensington Palace, waar na haar dood de bloemenzee verrees, toont de mode van Diana, maar is bovenal een koningshuismuseum. Voor de poort zit niet Diana, maar koningin Victoria. In Hyde Park is de Diana Memorial Garden een picknickplek voor gezinnen, waar kinderen kunnen pootje baden in een stenen beekje. Het standbeeld van Peter Pan staat iets verderop. Toepasselijk.

Diana-manie

In de afgelopen weken is er wel een kleine opleving van de Diana-manie geweest. Haar zoons William en Harry werkten mee aan een documentaire waarin ze, bladerend in fotoalbums, herinneringen ophaalden aan hun moeder, die 36 was toen ze stierf. Een documentaire die veel commotie veroorzaakte. In Diana: in her own words waren beelden te zien van Diana die bij een logopedist haar hart lucht. Ze vertelde over het tegenvallende seksleven met Charles, de gebrekkige steun van haar schoonmoeder en haar liefde voor een vaderlijke beveiliger, Barry Mannakee, die drie weken nadat hij uit het paleis was gezet, om het leven kwam bij een motorongeluk.

Prinses Diana met haar zoons William (links) en Harry (rechts). Beeld AFP

Charles zat ten tijde van de uitzending ver weg in Birkhall, het Schotse buitenverblijf van zijn geliefde oma, de Queen Mum die in 2002 zou komen te overlijden. Zwijgend wachten tot de storm overwaait, is altijd het devies geweest. In de jaren tachtig en negentig stond Diana bijna continu in de kranten, met de kroonprins meestal als lijdend voorwerp. Prinses Margaret, het zusje van de koningin, leidde een glamourbestaan, maar de ongelukkige Diana was de eerste koninklijke 'celebrity'. In de paleizen van de Windsors was ze eenzaam, maar daarbuiten werd Botticelli-blondine, voortdurend omringd door paparazzi. Tot haar dood in die tunnel, letterlijk.

Eerbetoon bij Kensington Palace. Beeld Getty Images

De week na naar dood was een van de opmerkelijkste episodes uit de Britse geschiedenis. Het overlijden van de 'People's Princess', zoals de vers aangetreden volkspremier Tony Blair haar doopte, was tevens het heengaan van de stiff upper lip. Openbaar rouwen was opeens geen taboe meer. Dit was het morgenrood van het nieuwe Engeland: opener, emotioneler en progressiever. Iets kinderlijker ook, voegde Andrew Marr, biograaf van Elizabeth, daar onlangs aan toe. Leden van de koninklijke familie toonden geen emoties en voor het eerst sinds Cromwell kwam de monarchie in gevaar. Diana was naast rebel ook de heldin van de republikeinen.

Voor de Windsors was het een historisch dieptepunt, erger nog dan het rampjaar 1992. Drie van de vier koningskinderen - Charles, Anne en Andrew - scheidden in dat jaar, het voyeuristische volk kon horen hoe de kroonprins aan Camilla liet weten dat hij graag haar tampon zou zijn en tot overmaat van ramp brandde Windsor Castle half af.

Hoe anders, echter, is de situatie anno 2017. De koningin is populairder dan ooit, 'koningin' Camilla is denkbaar en Diana's kinderen - en kleinkinderen - staan er borg voor dat de monarchie nog wel een eeuw meekan. Niets zal ooit meer hetzelfde zijn, luidde het in 1997, maar dat bleek een voorbarige conclusie te zijn.

The Crown

Het koningshuis is afgelopen jaren schandaalvrij gebleven, wat niet kan worden gezegd van andere sectoren in de maatschappij, zoals de politiek, de banken, de politie en de media. In 1997 stond Tony Blair op het punt enthousiast de euro in te voeren, nu is Blair een paria en is het Brexit-proces in volle gang; een wending waar de koningin zelf niet rouwig tegenover schijnt te staan. De Windsors hebben afgelopen de ene na de andere triomf geboekt: de film The Queen, het huwelijk van Charles en Camilla, het huwelijk van William en Kate, het Diamanten Jubileum waar Charles zijn 'mummy' bedankt, de koningin als Bond-girl tijdens de openingsceremonie van de Olympische Spelen. En de Netflix-serie The Crown heeft het koningshuis evenmin verkeerd gedaan.

"Stel je deze gebeurtenissen eens voor met een Diana die vanaf de zijlijn commentaar geeft, op controversiële wijze" ,zegt Robert Lacey, een historicus die boeken heeft geschreven over diverse vorsten, van Hendrik VIII tot Elizabeth II. Volgens hem heeft de dood van Diana het voor de Windsors mogelijk gemaakt om zichzelf te presenteren zoals zij dat willen. "Toen Diana in 1995 zei dat ze een Queen of People's Hearts was, verlegde ze de strijd met Charles naar de hele koninklijke familie. Ze stelde in wezen dat zij de monarchie beter kon leiden dan de koningin zelf - slechts haar dood maakte een einde aan deze aanval. Als ze in leven was gebleven, zou die strijd zijn doorgegaan."

Haar voornaamste nalatenschap zijn haar zoons William en Harry, die zich ondanks de tragische gebeurtenissen uit hun jeugd hebben ontwikkeld tot evenwichtige en openhartige mannen. Diana heeft 'her boys' altijd zo gewoon mogelijk ("Wees zo ondeugend als je kunt, maar word niet gesnapt") willen opvoeden en dat is succesvol gebleken. Gedreven zetten zij het liefdadigheidswerk van hun moeder voort: van de strijd tegen landmijnen tot de strijd tegen stigmatisering van geesteszieken - terwijl William zich nu al als een koning gedraagt. Anders dan hun moeder hebben ze te maken met een mildere pers en een volk dat minder geobsedeerd is door koningshuisschandalen.

In het selfietijdperk is iedereen een beetje een Diana geworden. En een paparazzo.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234