Dinsdag 19/01/2021

Hoe grijs is Parijs?

Parijs krijgt zeker een vrouwelijke burgemeester. Straks, op 23 en 30 maart, staan twee vrouwen in polepositie om de felbegeerde sjerp in de wacht te slepen. Inzet van de campagne is de culturele uitstraling van de lichtstad, die al dan niet een zetje kan gebruiken.

Ooit dronk Henri Matisse er zijn biertjes en James Joyce zijn whisky. Op een willekeurige avond kon je zomaar Picasso, Man Ray en Brassaï tegen het lijf lopen. La Coupole aan de Boulevard de Montparnasse is nog altijd een monumentale brasserie in art-decostijl, maar het artistieke clientèle is allang verdwenen.

Dat is een beetje het verhaal van Parijs, vindt Nathalie Kosciusko-Morizet (NKM), de flamboyante rechtse kandidaat voor het burgemeesterschap van de Franse hoofdstad. "In Frankrijk was het altijd zo: 'on monte à Paris' (je klimt op naar Parijs)", zegt ze. Parijs was de Olympus, de lichtstad die kunstenaars uit de hele wereld aantrok. "Maar Parijs is niet avant-gardistisch meer. Parijs dreigt gewoon te worden", zegt NKM. "Daar wil ik iets aan doen."

De volgende burgemeester van Parijs zal in elk geval een vrouw zijn. Koploper in de peilingen is NKM's tegenstrever, de socialistische kandidaat Anne Hidalgo, adjunct van de zittende burgemeester Bertrand Delanoë. Uiteraard bestrijdt zij het beeld dat Parijs een openluchtmuseum aan het worden is. Het socialistische stadsbestuur heeft de kunsten de afgelopen jaren flink gestimuleerd, stelt zij. Vooral aan de oostkant van de stad zijn nieuwe kunsttempels verrezen.

Subsidiekunst

NKM weet zich verzekerd van de beaux quartiers, de rijke buurten in het westen van de stad die altijd rechts stemmen. Om Parijs te winnen moet de UMP-politica de oostkant veroveren. Daar wonen de bobo's, de bourgeois-bohèmes, mensen die een goedbetaalde baan koppelen aan een alternatieve levensstijl. NKM is zelf een beetje een bobo. Om het stijve imago van Parijs' rechts te ontstijgen, liet ze zich fotograferen terwijl ze een sigaretje rookte met een paar daklozen.

Bij haar profiel als rechtse bobo past ook uitgebreide aandacht voor de kunst. NKM als de vrouw die Parijs haar avant-gardistische glans zal teruggeven. Maar klopt het verhaal dat de culturele uitstraling van Parijs zo is uitgehold? "Ach, het is een verhaal dat ik al twintig jaar hoor. Ondertussen barst het hier nog steeds van de kunstenaars uit alle landen", zegt Wernher Bouwens, een Nederlandse kunstenaar en docent aan de kunstacademie die sinds 1994 in Parijs woont.

Je kunt moeilijk beweren dat er in Parijs niets te beleven valt. Voor het Louvre en het Musée d'Orsay staan elke dag enorme rijen. Dit voorjaar zijn er grote tentoonstellingen van Bill Viola en Robert Mapplethorpe. De meer experimentele kunst wordt bediend met het Palais de Tokyo en een lange reeks kleinere instellingen.

Alleen al in het elfde arrondissement rond Bastille zijn de afgelopen jaren drie alternatieve kunstgaleries gevestigd, Treize, Glassbox en MoinsUn, zegt Jean-Christophe Arcos, een curator die voor musea, galeries en de gemeente Parijs werkt. "Het is gewoon niet waar dat hier niets gebeurt", zegt hij.

Arcos erkent wel dat Parijs moeite heeft om haar positie te bepalen op een mondiale kunstmarkt, in concurrentie met Londen en Berlijn. "In Londen zit meer geld van particuliere verzamelaars. De Franse kunst is traditioneel meer op staatssubsidies gericht. Daardoor nemen Franse kunstenaars misschien wat meer afstand van de markt", zegt Arcos. "Franse kunstenaars laten zich inspireren door filosofen als Deleuze, Foucault of tegenwoordig Tristan Garcia." Dat levert nogal eens conceptuele kunst op die meer geschikt is om urenlang over te discussiëren dan om de wereld te veroveren. "Dat is juist goed", zegt Arcos. "Je kunt natuurlijk zeggen: Franse kunstenaars moeten zich aanpassen en spektakelkunst maken. Maar dan is Frankrijk Frankrijk niet meer."

Reservaat

Een jonge Picasso zou het tegenwoordig moeilijk hebben in een stad waar een vierkante meter tienduizend euro kost. Zowel Anne Hidalgo als NKM wil meer ateliers bouwen, maar die lijken hooguit een druppel op een gloeiende plaat te vormen.

Een meer structurele oplossing ligt in de banlieue, denkt Arcos. Parijs wordt verstikt door haar périphérique, die de stad (2 miljoen inwoners) bruut afsnijdt van de voorsteden (9 miljoen inwoners). Omdat Parijs niet kan groeien, dreigt het een reservaat voor rijke mensen te worden. Als stad en banlieue meer in elkaar overvloeien, zoals president Sarkozy voorstelde in zijn plan voor een Grand Paris, worden de voorsteden vanzelf aantrekkelijker. Daar vind je de leegstaande fabrieken en andere ruimtes waar een alternatieve kunstscene kan opbloeien.

Dan moet de statusgevoelige Franse mentaliteit wel veranderen, zegt Wernher Bouwens. "Ik ken een drukker van grafische kunst die in Malakoff ging zitten, vlak buiten de ring bij Montparnasse. Er kwam niemand meer langs." Arcos: "Toch zie je dat veranderen. Steeds meer kunstenaars wonen in voorsteden als Pantin, Montreuil of Ivry."

Anne Hidalgo (54): migrantendochter met stijl

Anne Hidalgo is de burgemeesterskandidaat voor de Parti Socialiste. In 1961 kwam ze naar Frankrijk, als kind van Spaanse ouders die het bewind van Franco ontvluchtten. Ze groeide op in Lyon. In 1984 verhuisde ze naar Parijs, waar ze als arbeidsinspecteur werkte. Vanaf 2002 was ze adjunct-burgemeester van Parijs, onder Bertrand Delanoë.

Hidalgo wordt gezien als een aangename persoonlijkheid met een groot hart voor Parijs. Ze heeft ook een paar handicaps. Ze is sterk verbonden met het socialistische establishment in de stad en heeft moeite om uit de schaduw van Delanoë te stappen. Ze voert campagne onder het motto 'Paris qui ose' ('Parijs dat durft'), dat enigszins op gespannen voet staat met haar voorzichtige, op consensus gerichte stijl. Toch is ze favoriet: haar campagne is goed voorbereid en loopt gesmeerd.

Hidalgo wordt ook gehinderd door de impopulariteit van president Hollande, haar partijgenoot. Maar omdat Fransen een burgemeester kiezen, worden de raadsverkiezingen minder gedomineerd door de landelijke politiek.

Nathalie Kosciusko-Morizet (40): bobo met ambitie

'NKM' is door de oppositiepartij UMP in Parijs geparachuteerd om de socialistische macht uit te dagen. Een kleurrijke, doortastende vrouw, over wie boeken zijn geschreven als De vrouw van de eerste rang en De ontembare. Ze poseerde zwanger voor Paris Match.

Haar achtergrond verschilt enorm van die van Hidalgo, kind uit een bescheiden immigrantengezin. NKM komt uit een familie die al generaties lang in de Franse politiek actief is. Ze studeerde aan de prestigieuze Ecole Polytechnique, was burgemeester van Longjumeau en minister van Milieu.

NKM is een middenfiguur met groene ideeën. Ze is een geduchte kandidaat, maar ze voert een haperende campagne. Ze wordt dwarsgezeten door dissidenten, Parijse politici die zich niet willen voegen naar de orders van een landelijk kopstuk. Daarnaast maakte ze een paar onhandige opmerkingen, bijvoorbeeld over de 'charme' van de Parijse metro. Typisch een uitspraak van een bourgeoispolitica die zich nooit hoeft op te vouwen in een overvolle lijn 4, vonden de critici.

Ook NKM heeft een paar flinke handicaps. Linkse Parijzenaars zijn niet vergeten dat ze woordvoerder van president Sarkozy was in zijn harde, rechtse campagne van 2012. Bovendien geloven veel kiezers dat de ambitieuze NKM Parijs slechts ziet als een tussenstation, een trampoline voor de landelijke politiek.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234