Zondag 27/11/2022

GetuigenissenEnergie

‘Hoe geraak je in hemelsnaam aan 12.000 euro?’ Experts geven deze 4 gezinnen concrete tips voor hun nijpende energiesituatie

null Beeld DM
Beeld DM

Een gemiddeld gezin dat vandaag een ­variabel energiecontract afsluit, betaalt daarvoor volgens de Vlaamse energieregulator VREG 9.211 euro per jaar. Vier gezinnen geven inkijk in hun energieverbruik en -factuur. Experts geven tips om te besparen.

Eline Bergmans

‘Bij onze huizenjacht gaf het epc de doorslag. En toch betalen we nu nog zoveel’

Fayrouz El Matar (30) en Sander Halsberghe (31) wonen sinds december in een rijhuis in Wilrijk

Deze week viel er in de mailbox van Fayrouz en Sander een voorstel van Luminus om hun maandelijks voorschot voor gas en elektriciteit te verhogen van 280 euro naar 767 euro. “Een schok”, zegt Fayrouz. “Zeker omdat we in maart al 1.000 euro moesten bijbetalen voor de eerste vier maanden dat we in ons huis woonden.”

Het stel kocht in december een rijwoning in Wilrijk uit 1958, die in 2020 grondig gerenoveerd werd en energielabel B heeft. “Het klimaat ligt mij na aan het hart”, zegt Fayrouz, die voor de European Climate Foundation werkt. “Toen we op huizenjacht gingen, was een gunstige epc-waarde doorslaggevend. We wilden een goed geïsoleerd huis, met de mogelijkheid om later zonnepanelen te plaatsen.”

Hun woning telt 180 vierkante meter bewoonbare oppervlakte. De benedenverdieping, met woonkamer en keuken, is open, maar afgesloten van de buitendeur door een gang. “We verwarmen op gas. Een warmtepomp staat op ons verlanglijstje, maar bleek niet evident omdat we veel ruimte zouden verliezen door de installatie.”

Sander Halsberghe bij de woning in Wilrijk. Beeld Wouter Van Vooren
Sander Halsberghe bij de woning in Wilrijk.Beeld Wouter Van Vooren

Het stel heeft geen kinderen en omschrijft hun energieverbruik als zuinig. “We verwarmen enkel de ruimte waar we zitten. Vorige winter deden we veel telewerk. Overdag verwarmden we enkel onze bureauruimte. ’s Avonds zetten we de chauffages uit en verwarmden we de leefruimte tot 21 graden. ’s Nachts gaat alle verwarming uit.”

“We overwegen om komende winter gedeeltelijk elektrisch te verwarmen”, zegt haar vriend Sander, die als ingenieur voor Suez werkt. “Ik ben zelf sceptisch over het rendement. Bovendien is het ook een moeilijke keuze voor welk type verwarming we dan moeten gaan. Kiezen we beter infrarood, keramisch, halogeenverwarming of luchtblazers?”

Fayrouz en Sander zouden hun epc-waarde nog kunnen verbeteren als ze de zolder isoleren. Ze overwegen ook rolluiken te installeren. “Maar loont dat? We hebben al zoveel gedaan en zitten toch nog aan dit enorm hoge bedrag. Behalve kou lijden weet ik niet wat we nog meer kunnen doen.”

Wat zegt de expert?

Geert Flipts van het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap: “De epc-waarde van deze woning is vrij behoorlijk. Gemiddeld is dat voor een rijwoning 405 of label E. Maar de dakisolatie voldoet nog niet. Daaraan geven ze het best prioriteit in een volgende investeringsronde, samen met het plaatsen van zonnepanelen.

“Hun gasverbruik - allicht 1.500 à 2.000 kWh voor sanitair warm water en de rest voor verwarming - is gemiddeld, maar voor elektriciteit zitten ze eerder aan de hoge kant. Wij hanteren gemiddeld 1.000 kWh per persoon per jaar.

“Rolluiken zullen een beetje helpen, maar je zal het amper merken aan je factuur. Vermits het over een B-label gaat, mogen we aannemen dat er al hoogrendementsbeglazing in de woning zit. We zouden aanraden om een nachtverlaging in te stellen op 15 à 16 graden, al zou die temperatuur op de meeste dagen eigenlijk niet bereikt mogen worden. Algemeen moedigen we aan om deze winter de temperatuur op 19 graden te zetten. Over het algemeen mag je rekenen dat je per graad 7 procent bespaart, dus door voor 19 in plaats van 21 graden te gaan, kunnen ze 14 procent besparen op de aardgasfactuur voor verwarming.

“Veel elektrisch bijverwarmen is geen goed idee. Eén kWh gas - waarvan het rendement ongeveer 85 à 90 procent is bij een condensatieketel - is nog altijd goedkoper dan 1 kWh elektriciteit. Enkel in ruimtes die je weinig gebruikt, zoals de badkamer, kun je eventueel de basisverwarming uitzetten en heel kort opwarmen met elektrische bijverwarming.”

Hoe werkt de V-test, de tool om prijzen te vergelijken?

Door de woelige energiemarkt kunnen de prijzen van elektriciteit en aardgas op de groothandelsmarkt sterk verschillen van dag tot dag. De V-test maakt een inschatting van de jaarkost voor alle beschikbare energiecontracten. Leveranciers en andere prijsvergelijkers schatten de jaarprijs van een variabel contract meestal op basis van prijzen uit het verleden. De V-test, die maandelijks geüpdatet wordt, hanteert de verwachte energieprijzen voor de komende twaalf maanden om de jaarprijs van variabele contracten in te schatten.

‘Hoe geraak je in hemelsnaam aan 12.000 euro?’

Elke Vanhoutte (32) en Tijs de Vries (35) kochten drie jaar geleden een oude boerderij in Lanklaar

Het was de charme en de buitenruimte die Elke en Tijs overtuigde in 2019 een boerderij uit 1930 te kopen. “Het was iets groter dan we zochten”, vertelt Elke, die als woonbegeleidster werkt. “Maar wij zagen vooral de ruimte voor de kinderen om te ravotten en de plaats om onze hobby als imker uit te oefenen.”

Dat het een huis was met nog wat werk aan en met een epc-waarde van 498, schrikte hen niet af. “We hebben meteen de elektriciteit en de gasketel vernieuwd, en de zoldervloer geïsoleerd. Het dak wilden we volgend jaar aanpakken. De planning was een renovatielening aan te gaan als onze auto is afbetaald. Maar dat zit er niet meer in: we zullen al ons budget nodig hebben voor onze energieafrekening.”

Het stel had een vast energiecontract bij de Vlaamse Energieleverancier, waar ze 170 euro per maand betaalden. Toen die failliet ging, namen ze een variabel contract bij Luminus. “Op dit moment betalen we 450 euro voorschot, dankzij de btw-verlaging is dat verlaagd naar 400 euro per maand.”

“We verbruiken meer dan een gemiddeld gezin doordat onze woning slecht geïsoleerd is”, zegt Elke. Zij houdt hun verbruik nauwgezet in de gaten. “De zolder heeft op sommige plaatsen wel vloerisolatie. Maar waar vroeger de hooizolder was, liggen enkel platen op de grond. Vorige winter hebben we de verwarming nooit hoger dan 16,5 graden gezet. Zo hebben we ons verbruik naar beneden gekregen, maar deze winter zullen we dat niet kunnen volhouden. Eind oktober verwachten we een baby. Hoe zullen we dat redden?”

Elke Vanhoutte met haar zoontje in hun te renoveren woning in Lanklaar. Beeld Wouter Van Vooren
Elke Vanhoutte met haar zoontje in hun te renoveren woning in Lanklaar.Beeld Wouter Van Vooren

Hun leefruimte beneden bestaat uit twee grote ruimtes, waartussen ze in de winter een zwaar gordijn hangen. “De badkamer zullen we niet verwarmen, enkel met een elektrisch vuurtje voor korte momenten. De kinderen slapen bij ons, zodat we maar één slaapkamer moeten verwarmen.

“Overdag blijft onze verwarming op 16,5 graden staan. Maar kunnen we in ons slecht geïsoleerd huis de verwarming ’s nachts niet beter uitzetten? We hebben onze wasmachine en vaatwasser die stuk waren vervangen door energiezuinige toestellen. Al is dat bij deze tarieven een druppel op een hete plaat. Hoe geraak je in hemelsnaam aan 12.000 euro? Kunnen we ons huis dan nog wel houden? Ik heb overwogen meer te gaan werken, maar eigenlijk zou ik beter mijn job opgeven zodat we in aanmerking komen voor een sociaal tarief. Dat is toch absurd? Onze enige hoop is dat er toch maatregelen komen die ons kunnen helpen.”

Wat zegt de expert?

Geert Flipts van het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap: “Het gasverbruik van dit gezin is zeer hoog, zeker als je ziet dat de verwarming nu al op amper 16,5 graden staat. Dit is het typische voorbeeld van een woning waarbij je letterlijk het geld door ramen en deuren en vooral het dak gooit. Enkel grondig isoleren kan dat verhelpen. Deze winter zal het wellicht niet meer lukken om een aannemer te vinden, maar begin volgend jaar moeten ze daar absoluut prioriteit aan geven. Liefst ook met zonnepanelen erbij.

“De verbouwlening zullen ze grotendeels of helemaal kunnen afbetalen met de opbrengst die ze behalen door een lagere energiefactuur. Mogelijk kunnen ze de zoldervloer deze winter alvast zelf wat grondiger isoleren, door op een correcte manier isolatiemateriaal uit te rollen en te zorgen dat het overal aansluit, zodat de warmte niet ontsnapt door kieren en spleten. Daarnaast gaan ze ook op alle kleintjes moeten letten - gedrag, douchen, verlichting, enzovoort - om hun energiefactuur een beetje onder controle te houden. Het best verwarmen ze ook maar een van de twee woonruimten en kijken ze of ze die nog beter kunnen afsluiten.

Energie-expert Roger Vanparys van Test-Aankoop: “Een gordijn is vooral een goed idee om de koude straling van een raam tegen te houden. Midden in de ruimte heeft het veel minder effect. Wat dit gezin misschien wel nog kan doen, is hun verwarmingsleidingen isoleren. Bij leidingen die niet door een verwarmde ruimte lopen, kun je op die manier makkelijk enkele honderden euro’s besparen.

“De ideale temperatuur van het water in de verwarmingsketel bedraagt 55 graden. Veel installateurs zetten die onnodig hoog. Als consument kun je die zelf lager instellen. Het ontluchten van radiatoren is ook belangrijk voor een optimale warmteafgifte. Ten slotte raden we aan om aluminiumfolie achter de radiatoren te plaatsen, bijvoorbeeld met magneetstrips, om de warmte terug te kaatsen. Dat is een kleine ingreep die 95 procent van de straling kan terugkaatsen. Vooral bij slecht geïsoleerde woningen kan dat een verschil maken. Er zijn geen mirakeloplossingen, maar die kleine beetjes kunnen de factuur wel drukken.”

‘Een loft is lastig te verwarmen, al wil ik zeker niet klagen’

Architecte Frédérique Lippens (36) wil haar loft klimaatproof maken

Frédérique Lippens woont met haar partner in een loft in een oude diamantslijperij in Borgerhout. Haar woning is één open ruimte: alleen de slaapkamer, dressing en badkamer kunnen afgescheiden worden van het woongedeelte door een glazen wand. “Een loft is een grote open ruimte om te verwarmen”, zegt de architecte van LOFT 22 Architecture. “Maar ik wil zeker niet klagen. Er zijn mensen wie er een hogere factuur boven het hoofd hangt dan ons. Ons elektriciteitscontract ligt vast, voor gas hebben we een variabel contract. Vorig jaar betaalden we 1.780 euro voor gas, mogelijk zal dat het driedubbele worden.”

Reden genoeg om na te denken over hoe ze energiezuiniger kunnen zijn. “We hebben een epc-waarde van 191. Dat is goed voor een oud gebouw, maar moet nog beter kunnen. Op korte termijn denk ik aan kleine ingrepen zoals flexibele compartimentering met een gordijn dat de zitruimte ’s avonds afsluit in de winter. Maar het is belangrijk om ook op middellange termijn en op gebouwniveau na te denken. Binnen twee weken brainstormen we met de andere bewoners over hoe we ons gebouw futureproof kunnen maken. Het is veel gunstiger om dat samen te doen dan dat we allemaal apart op loftniveau ons eigen ding gaan doen.”

Frédérique Lippens en haar vriend in hun loft. Beeld Wouter Van Vooren
Frédérique Lippens en haar vriend in hun loft.Beeld Wouter Van Vooren

“De meeste bewoners delen dezelfde bezorgdheden. Omdat we de bakstenen buitenmuren aan beide zijden willen behouden, is isoleren uitgesloten. Vloerverwarming installeren is ook een tamelijk complexe ingreep. Ik zou liever gaan naar een gemeenschappelijk warmtepompsysteem op het dak met binnenunits per loft. Dan zouden we de radiatoren kunnen vervangen door ventilo-convectoren die warme lucht blazen. Zonnepanelen zouden de energie kunnen opwekken. Dan moet je ook meteen de samenhang tussen alle ingrepen bekijken: het dak moet meer geïsoleerd worden met oog op toekomstige regelgeving. Met ecologische ingrepen kan je zover gaan als je wil op basis van je budget, ik denk dan aan een groendak en aan laadpalen.”

Wat zegt de expert?

Roger Vanparys van Test-Aankoop: “Onze eerste advies is altijd, zelfs in mooie lofts of herenhuizen, om te isoleren. De eerste centimeters zijn daarbij het belangrijkste. Drie centimeter isolatie vangt al de helft van het warmteverlies op, maar uiteraard ga je voor dikker. Het beste is aan de buitenkant te isoleren, maar als dat om esthetische redenen niet lukt en er geen spouw aanwezig is, kan het ook aan de binnenkant. Dat is technisch iets complexer omdat je het risico loopt op condensatie achter de isolatie.”

“De epc-waarde van deze loft is vergelijkbaar met die van een rijwoning. Dat het energieverbruik meevalt, komt omdat de loft ingesloten zit tussen andere. De lofts onder het dak zullen allicht slechter scoren. Om op korte termijn te besparen op de energiefactuur kan een pelletkachel met voldoende vermogen om één grote ruimte te verwarmen een optie zijn. In mei hebben we met de toen heersende energieprijzen de oefening gemaakt, de terugverdientijd bedroeg amper vijf jaar. De jongste modellen scoren beter op het vlak van verbranding en zijn veel minder schadelijk voor het milieu dan houtkachels.

“Zonnepanelen zijn altijd een goed idee, maar ze kunnen niet voldoende energie opwekken om te verwarmen. Ze produceren het meest in de zomer en verwarmen doe je het meest in de winter. De investering in een thuisbatterij is vooralsnog niet rendabel. Dat komt vooral omdat de batterijen nog te duur zijn. Een batterij is door de gestegen stroomprijzen ook niet interessanter geworden doordat de terugleververgoeding die je krijgt voor de stroom die je op het net steekt, een vrij vergelijkbare evolutie heeft gekend en het verschil met het afnametarief nagenoeg constant is gebleven.”

‘Spijtig dat we geen warmte­pomp geplaatst hebben’

Wouter Van den Heuvel (41) woont met zijn gezin een in vrijstaande woning in Puurs

“Twee jaar geleden betaalden we 150 euro per maand voor energie. Ons voorschot is in maart opgetrokken naar 270 euro en ik kreeg deze week opnieuw een mail van Bolt om te verhogen. Allicht zullen we dan ongeveer 350 euro à 400 euro gaan betalen”, zegt Wouter, die met zijn vrouw en hun twee kinderen in een vrijstaande woning in Puurs woont. “Dat is veel, maar verder denk ik er niet te veel over na. Je kunt er toch niets aan veranderen.”

Toen ze dertien jaar geleden hun woning uit 1935 kochten, hebben ze die grondig verbouwd en geïsoleerd. Drie jaar geleden lieten ze ook zonnepanelen plaatsen. “Mijn schoonouders hadden dat gedaan en het leek ons een goede investering, zowel voor het klimaat als voor onze portemonnee”, zegt Wouter. Hij staat in het onderwijs, net als zijn vrouw.

Wouter Van den Heuvel, met zijn dochtertje en een oplaadbaar tafellampje. Beeld Wouter Van Vooren
Wouter Van den Heuvel, met zijn dochtertje en een oplaadbaar tafellampje.Beeld Wouter Van Vooren

Dankzij de zonnepanelen betaalde het gezin vorig jaar slechts 552 euro voor elektriciteit. “We proberen zoveel mogelijk overdag te verbruiken. We programmeren onze wasmachine en vaatwasser altijd na elkaar en hebben oplaadbare tafellampen die laden als de zon schijnt. Die kleine dingen helpen om ons verbruik laag te houden.”

Het gezin verwarmt met vloerverwarming. “Op advies van onze installateur houden we de temperatuur constant op 21 graden. Ik heb nu wel spijt dat we destijds niet gekozen hebben voor een warmtepomp, maar daar hadden we toen geen budget voor. Als de prijzen blijven stijgen, kunnen we dat alsnog overwegen.”

Wat zegt de expert?

Roger Vanparys van Test-Aankoop: “Dit gezin zit vrij goed qua verbruik. Het ligt zelfs lager dan in de eerder genoemde loft. Een warmtepomp zou op dit moment niet voordeliger uitvallen. Ook later zou ik die investering nooit doen voordat de huidige verwarmingsketel is afgeschreven. Uit dit verhaal blijkt ook: zonnepanelen zijn een no-brainer. Als je het kunt, moet je het altijd doen. We moeten - zeker in deze woelige energiemarkt - voorzichtig zijn met voorspellingen, maar met de laatste piekprijzen voor elektriciteit verdien je ze in enkele jaren terug. Al blijven die niet per se zo hoog.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234