Woensdag 12/08/2020

Media

Hoe (geen) rellen in Molenbeek een echte mediarel veroorzaakten

Still uit de veelbesproken videomontage van Frank Thevissen.Beeld Youtube

Stelt het VRT-journaal de werkelijkheid te positief voor? Dat is wat in een kritisch YouTube-filmpje wordt beweerd. Met een vernietigende analyse van het bewuste filmpje onder de arm probeert kersvers CEO Paul Lembrechts het vertrouwen te herstellen.

Het begon met een eerder onschuldig welles-nietes-spelletje tussen VRT en VTM over de manier waarop de arrestatie van Salah Abdeslam in beeld werd gebracht. VTM had journaliste Rosalie Pieters per toeval voor de deur van Abdeslams schuilplaats staan en bracht de hele operatie live in beeld. De reactiesnelheid bij VRT lag een stuk lager. "Omdat politie en parket ons uitdrukkelijk hadden gevraagd geen livebeelden te brengen", klonk het verweer. Een versie van de feiten die ze bij VTM dan weer betwisten.

De waarheid lag, zoals wel vaker, ergens in het midden. Een zendverbod was er niet, al had politiewoordvoerder Peter De Waele wel bedenkingen bij het liveverslag en dringen de politiediensten aan op een gedragscode om het live in beeld brengen van politieoperaties voortaan beter te reguleren.

Een paar dagen later haalde Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) uit. Hij betreurde dat Het journaal niet had laten zien hoe na de arrestatie van Abdeslam zo'n tweehonderd jongeren van allochtone origine samentroepten om de politiediensten te bekogelen met flessen en stenen. "Er waren die avond veel ontwikkelingen op korte tijd", reageert men bij de openbare omroep. "De focus van onze berichtgeving lag op de arrestatie van Abdeslam."

Twee klappen die de nieuwsdienst zonder al te veel moeite incasseerde. Maar toen op 4 april een YouTube-filmpje opdook dat de manier bekritiseerde waarop de VRT berichtte over wat er zich dat weekend in Molenbeek had afgespeeld, begon het toch wat pijn te doen. Auteur van het filmpje was Frank Thevissen, een voormalig communicatieprofessor die een aantal jaar geleden bij de VUB aan de deur werd gezet en tegenwoordig fractiemedewerker is bij N-VA.

"Ik heb het al een tijd moeilijk met de constructieve journalistiek zoals die tegenwoordig bij de openbare omroep wordt beleden", vertelt hij. "De reportage over Molenbeek was de perfecte illustratie van wat er fout is met die aanpak."

Volgens Thevissen probeert de VRT in die reportage de feiten te minimaliseren. Er zijn vooral statische beelden te zien, de camera draait voortdurend weg van de actie en de reportage is van een badinerend toontje voorzien.

In tegenstelling tot concurrent VTM koos de VRT er bovendien voor om de beelden waarop een vrouw door een vluchtende auto wordt aangereden, niet te tonen. De YouTube-clip werd op sociale media gretig gedeeld, ook door een aantal politici van rechtse signatuur, en vond zijn weg naar de krantensites van Het Nieuwsblad en Het Laatste Nieuws. Ondertussen is het filmpje goed voor bijna 180.000 views.

Björn Soenens, hoofdredacteur van Het journaal, reageerde vorige week op de heisa die het filmpje had teweeggebracht. "Frank Thevissen is de man die enkele jaren geleden als prof aan de VUB werd ontslagen wegens ondermaatse prestaties en slechte beoordelingen", liet Soenens weten. "Hij gooit nu een video de wereld in, die manipuleert. Een verwerpelijke en laakbare praktijk."

Soenens' intiatief ontplofte in zijn eigen gezicht. De quote 'veel spanning, maar geen echte rellen in Molenbeek' werd gretig geparodieerd op Twitter, waar Soenens zelfs even trending was.

Björn Soenens, hoofdredacteur van het VRT-JournaalBeeld Stefaan Temmerman

Knippen en plakken

Maar bij de VRT waren ze niet van plan het daar bij te laten. De voorbije dagen werd het filmpje van Thevissen seconde per seconde uitgeplozen in een poging om na te gaan waar en wat er werd geknipt en geplakt. Er werd zelf een factchecker richting Molenbeek gestuurd om daar te onderzoeken wie de amateurbeelden draaide die in de compilatie van Thevissen opduiken.

Het resultaat is een drie pagina's tellend document dat punt per punt opsomt waar Thevissen volgens de VRT in de fout ging. Zo knipte hij bijvoorbeeld de intro waarin Wim De Vilder het heeft over de gespannen sfeer en de arrestaties aan de Beurs en in Molenbeek. Ook het livegesprek met de reporter ter plaatse is fors ingekort.

De beelden van passieve agenten die ook op VTM waren te zien, liet hij weg om daarna de klemtoon te leggen op de twee fragmenten waarin wel actie te zien is en die aan te vullen met beelden van Reuters, Euronews en amateuropnames die niet op VTM te zien waren. Die volgens de VRT erg subjectieve montage moet de kijker doen geloven dat er wel degelijk rellen waren en dat de VRT er alles aan heeft gedaan om die niet te tonen.

Thevissen is niet te beroerd om het knip -en plakwerk toe te geven.
"Dat gebeurt bij elke reportage", vindt hij. "Ik heb de punten die me meest opvielen er uitgelicht. En omdat op YouTube nu eenmaal korte filmpjes het best werken, heb ik hier en daar geknipt. Maar ik heb niets proberen weg te moffelen, zoals nu wordt gesuggereerd."

Frank Thevissen.Beeld photo_news

"Stemmingmakerij"

De vernietigende analyse werd door kersvers CEO Paul Lembrechts naar buiten gebracht in een interview met de kranten De Standaard en De Tijd. Opmerkelijk, want Lembrechts had zich voorgenomen om pas tegen de zomer de eerste interviews te geven.

"Maar hier is een grens overschreden", verklaart hij. "Deze gemanipuleerde video is een beschadigingsoperatie tegen de VRT-nieuwsdienst. Dit is je reinste stemmingmakerij." En dus vond Lembrechts het zijn taak om pal voor zijn mensen te gaan staan.

Lembrechts zelf wou vandaag niet meer reageren op de vraag of Thevissens filmpje niet wat veel eer krijgt door er zijn eerste mediaoptreden als CEO aan op te hangen. Maar woordvoerder Stijn Ombelets laat weten dat het in dezen gaat om meer dan een filmpje.

"Het gaat over de beeldvorming die ontstaat wanneer zo'n filmpje klakkeloos wordt gedeeld op sociale media en krantensites." Toch wil Lembrechts het in de bewuste interviews heel uitdrukkelijk enkel over dat ene filmpje hebben. "Ik zit hier om het over de Thevissen-video te hebben", reageert hij wanneer hem gevraagd wordt naar de eerdere kritiek van Bourgeois.

VRT-CEO Lembrechts.Beeld © Bob Van Mol

Rellen of niet?

Ondertussen sluit de redactie de rangen. In een tekst op deredactie.be benadrukken hoofdredactie en redactieraad dat betrouwbaarheid voor hen altijd voorop staat. "We moesten onze stem laten horen", zegt redactieraadvoorzitter Tim Pauwels. "Je kunt journalisten moeilijk harder kwetsen dan door te suggereren dat ze dingen bewust verzwijgen."

Het laatste woord in dit verhaal is voor Johan Berckmans, politiewoordvoerder voor de zone Brussel-West, waartoe ook Molenbeek behoort. Kan hij klaarheid scheppen in het welles-nietes-spel tussen de VRT en Thevissen? Waren er op zaterdag 2 april rellen of niet?

"Er zijn één stoel en een aantal stenen richting politie geworpen. Er was geen schade, geen slachtoffers en er is op geen enkel moment een fysieke confrontatie geweest. Voor ons is het duidelijk: er waren die dag geen rellen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234