Donderdag 04/03/2021

Standpunt

Hoe frustrerend complex ook, het Belgische model valt te kiezen boven het riskante conflictmodel in Spanje

Bart Eeckhout. Beeld Wouter Van Vooren
Bart Eeckhout.Beeld Wouter Van Vooren

Bart Eeckhout is opiniërend hoofdredacteur. 

In februari 1968 interpelleerde de balsturige, Vlaams-gezinde CVP- volksvertegenwoordiger Jan Verroken de eigen regering-Van den Boeynants over de kwestie ‘Leuven Vlaams’. Daarmee liet hij het kabinet vallen, maar tegelijk redde hij zo misschien wel het land.

Door die politieke crisis kon het aanzwellende verzet over de communautaire verhoudingen gekanaliseerd worden. Het werd de aanhef van een reeks staatshervormingen die van België het federale land gemaakt hebben dat we nu kennen.

De Belgische staatsvorm is frustrerend complex en imperfect. Desondanks heeft hij er wel toe geleid dat de grote gemeenschappen hier vredig met elkaar leven, een enkel verdwaald geweerschot in Voeren niet te na gesproken. Dat is niet niks.

Zelfs met zijn prijzige kluwen van onvolmaaktheden valt dit Belgische model te verkiezen boven het riskante conflictmodel dat Spaanse en Catalaanse politici nu tot het uiterste testen. Elke dag is er meer reden tot pessimisme over de kansen op een ordelijke, vreedzame afloop ginds.

Chicken game

In de chicken game is het uitgangspunt dat van twee partijen op ramkoers er uiteindelijk altijd eentje wijkt. De vraag is of in dit geval de politieke leiders de confrontatie wel wìllen vermijden. Aan weerszijden wordt de aanhang opgejut met grote stappen, waarop het almaar moeilijker terugkeren is. In zijn toespraak hield de Catalaanse minister-president Puigdemont de deur open. Maar kan hij nog terug op zijn dure eed snel de onafhankelijkheid uit te roepen?

Zowel de Spaanse premier Rajoy als Puigdemont hebben zich in het hoofd gehaald dat zij voor hun plaats in de geschiedenis strijden. Als politici dat beginnen te denken, berg dan uw kinderen.

Aan de ene kant meent de heer Rajoy dat hij de vader des vaderlands is die de Spaanse natiestaat ongeschonden zal houden. Zoals aangetoond: desnoods met brutaal gewapende hand. Hij stuurde zelfs de koning het veld in – teer puntje in een land dat nog de wonden likt van een door het koningshuis getolereerde dictatuur.

Dat gebeurde zo onbehouwen dat verzoening alweer onwaarschijnlijker geworden is. Maar vergis u niet: Rajoy en zijn koning zijn wel de helden van een groot deel van de rest van Spanje. Dat is mede mogelijk gemaakt door de socialistische en liberale partijen die de rechts-conservatieve minderheidsregering ook nu nog blijven gedogen. Zij zijn het die de kabinetscrisis als democratisch stoomventiel afgesloten houden.

Martelaarsbonus

Aan de overzijde neemt meneer Puigdemont de aangeboden martelaarsbonus in dank aan. Hij is de pokeraar die meer ingezet heeft dan hij in handen had. Een meerderheid van de Catalanen wil/ wou helemaal geen totale onafhankelijkheid. Alleen was de tegenstand zo lomp om met repressief machtsvertoon de inzet nog te verhogen.

Rationeel zijn er ernstige bedenkingen te maken bij de economische en staatkundige wenselijkheid van een onafhankelijke republiek Catalonië. Maar wie maalt nog om ratio, als de glorie van de natie in het geding is. Vraag maar aan de brexit-Britten hoe dat afloopt.

Met elke nieuwe provocatieve verklaring uit Barcelona of Madrid slinken de kansen op een vreedzame afloop. Geen Spanjaard lijkt nog nuchter genoeg om op de pauzetoets te duwen.

Het zal wel paternalistisch klinken, maar als de vrede in Europa ons dierbaar is, zal toch iemand van buitenaf het gesprek in handen moeten nemen. Dat ze maar een Belg meenemen. Wij kennen de uitweg uit dit soort ellende, al kan het dan wat kosten. Vrede heeft nu eenmaal zijn prijs.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234