Dinsdag 12/11/2019

EU-top in Malta

Hoe Europese leiders op top Malta houding zoeken tegenover Trump

Beeld ANP

Europa Eerst. Vasthouden aan onze principes, staan voor internationale samenwerking en vrijhandel. Dat zeiden vrijdag de Europese leiders tijdens hun top op Malta. Hun boodschap aan het Amerika van Donald Trump: Europa wil niet terug naar een wereld waarin het ieder voor zich is en het recht van de sterkste geldt.

De leiders van de Europese Unie reageerden voorzichtig maar eensgezind op de eerste beleidsdaden van de nieuwe Amerikaanse president. Sinds hij twee weken geleden werd beëdigd, was het alsof er een zware Atlantische storm op de Europese kusten en dijken beukte. Maar de Europese regeringen weigeren zich te laten meeslepen in Trumps onbesuisde politieke stijl: het regeren en reageren via Twitter. Zij gaven geen speciale verklaring uit, vermeden directe aanvallen en beklemtoonden dat Europa moet uitgaan van zijn eigen kracht.

In een brief ter voorbereiding van de top had EU-president Donald Tusk Amerika een 'bedreiging' genoemd. Maar onder de leiders was weinig animo om die term over te nemen. "Temperamenten verschillen", zei Tusk gisteren. "Maar over één doel zijn we het helemaal eens: Europa moet zijn waardigheid beschermen en zijn belangen verdedigen. Daarvoor kreeg ik de volle steun. De leiders gaven me zelfs een nieuwe bijnaam: onze Donald."

Volgens de Pool is verdeeldheid de enige echte bedreiging voor de EU. De leiders vermeden die valkuil. Op de top heerste eenheid. Zelfs de Hongaarse premier Viktor Orbán, net als Trump een sympathisant van de Russische president Vladimir Poetin, drong erop aan de gelederen te sluiten.

De Duitse kanselier Angela Merkel pleitte voor een eigen koers. "Europa heeft zijn lot in eigen handen. Hoe duidelijker we zijn over onze rol in de wereld, hoe beter we kunnen omgaan met de trans-Atlantische verhoudingen." EU-buitenlandchef Federica Mogherini legde de nadruk op de 'European way'. Problemen als migratie moet je oplossen met elkaar. "Dat is de Europese manier van werken. Wij houden niet van muren. De Amerikaanse manier van werken kan daarvan gaan afwijken. Dat is niet een Europees maar een Amerikaans probleem."

De bal spelen

Voorlopig is er veel onzeker. Trump heeft laten zien weinig respect te hebben voor allerlei heilige huisjes in de wereldpolitiek. Toch waren er juist de afgelopen dagen ook weer andere signalen. Zo liet zijn VN-ambassadeur Nikki Haley weten dat de VS de sancties tegen Rusland niet zullen opheffen zolang dit land niet stopt met het destabiliseren van Oekraïne en het zijn troepen niet terugtrekt van De Krim (zie hiernaast). Dat is geruststellend voor Europa, maar Trump blijft onvoorspelbaar. Hij kan het Europese vertrouwen in eigen kracht nog zwaar op de proef stellen.

Vooralsnog spelen de EU-leiders keurig de bal en niet de man, om in voetbaltermen te spreken. Ze belijden hun geloof in multilateralisme en vrijhandel en geven zo indirect het verschil met Trumps nationalistische America First-retoriek en -politiek aan. Zakelijk, maar als de Europese waarden en belangen in het geding komen, zal de EU niet stil toekijken en duidelijk haar stem verheffen, zei de Maltese premier Joseph Muscat.

Belgisch premier Charles Michel verklaarde dat het presidentschap van Trump "een mogelijke verzwakking van het multilateralisme" inhoudt. "We weten nog niet goed wat de effecten zullen zijn, en dus in afwachting moeten we in onze reacties niet overdrijven, maar ook niet relativeren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234