Dinsdag 22/06/2021

Israël

Hoe een VS-ambassade in Jeruzalem tot meer geweld kan leiden: "Hier provoceren is erg gevaarlijk"

De Al Aqsa Moskee in Jeruzalem. Beeld AFP
De Al Aqsa Moskee in Jeruzalem.Beeld AFP

Woede in de moslimwereld en jubelberichten in Israël nu VS-president Donald Trump de controversiële beslissing neemt om de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem te verhuizen. En die stad zo de facto als hoofdstad van Israël erkent. Bij de Palestijnen en joden in de straten van Jeruzalem heerst vooral ongerustheid. "Er kan geweld uitbarsten, er kunnen mensen sterven. Trump provoceert, en in een plek als deze is dat erg gevaarlijk.”

Het regent en het is koud in Jeruzalem, maar daarbuiten begint de dag als elke andere. In de oude stad snellen ultraorthodoxe joden - de hoed vakkundig ingepakt met plastic – doorheen de Palestijnse steegjes naar de Klaagmuur. Hier en daar staan gewapende Israëlische militairen wat verveeld naar hun smartphone te staren en toeristen zijn ijverig op zoek naar het traject van Jezus’ kruisweg.

Toch hangt er wat in de lucht. De Amerikaanse president Donald Trump zal naar alle verwachting aankondigen dat de VS Jeruzalem erkennen als hoofdstad van Israël, en dat de Amerikaanse ambassade Tel Aviv (op termijn) zal inruilen voor de Heilige Stad. En dat is in dit land geen kwestie van even een adres wijzigen en wat meubels verkassen.

De Joodse staat mag dan wel haar parlement, hooggerechtshof en ministeries in Jeruzalem hebben, voor de internationale gemeenschap is Tel Aviv de hoofdstad. Na de Zesdaagse Oorlog (1967) veroverde en bezette Israël samen met de Westelijke Jordaanoever, de Golanhoogvlakten en de Sinaï-woestijn ook Oost-Jeruzalem. Dat Palestijnse stadsdeel, nadien door Israël geannexeerd, moet volgens de internationale consensus de hoofdstad van de toekomstige Palestijnse staat worden.

Immense problemen

Voor de Palestijnen in Oost-Jeruzalem is het duidelijk wat hier aan de hand is: een volgende stap in de judaïzering van hun stad. Israël bouwt al jarenlang Joodse kolonies in Oost-Jeruzalem, zowel in het hart van de stad als in de periferie. En dat is maar één aspect van de immense problematiek. De lijst is lang: de afscheidingsmuur, de checkpoints, het arresteren en martelen van kinderen en volwassenen, het platwalsen van huizen, het ontzeggen van gemeentelijke voorzieningen, het breken van culturele en sociale initiatieven…

“Israël begaat hier voortdurend schendingen tegen het internationaal recht, nu gaan de Amerikanen dit ook officieel goedkeuren. Met deze beslissing erkennen en legitimeren de Amerikanen dat Israël de volledige controle over Jeruzalem heeft”, licht Dr. Mahdi Abdul Hadi toe.

Deze Palestijnse denker is de oprichter van de denktank Passia en al 30 jaar een vurig voorvechter van de Palestijnse zaak. “Voor de Palestijnen is dit een nachtmerrie, want het gaat om onze heilige plaatsen: de Al Aqsa Moskee en de Heilige Grafkerk. Wij zijn bang voor hoe Israël deze Amerikaanse beslissing in beleid zal vertalen, en dan specifiek wat betreft onze heilige plaatsen.”

Abdul Hadi: “Zal het Al Aqsa-complex met geweld opgedeeld worden, zal het moslims moeilijk gemaakt worden om de plek te bereiken, om er te bidden? Deze moskee is de kern van onze identiteit als Palestijnen. Het is meer dan een religieus symbool, het gaat om meer dan materieel bezit. Je kunt mijn gezicht, mijn naam en mijn afkomst niet uitwissen en vervolgens mijn geloof afnemen en zeggen dat het niet meer van mij is. Dit is de nachtmerrie waar we bevreesd voor zijn.”

Ingetogen stemming

Voor de Joods-Israëlische kant is het dan weer een historische dag om heel andere redenen. Op sociale media regent het verheugde reacties, met als centrale boodschap: “Jeruzalem was altijd al het spirituele centrum van de Joodse wereld, nu wordt dat ook officieel erkend.”

Net voor de middag geeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu een videoboodschap vrij, waarin hij verheugd maar beknopt vaststelt dat de “Israëlische historische en nationale identiteit erkend wordt”.

Toch lijkt de stemming op straat heel wat ingetogener. Aan de Klaagmuur botsen we op David, een Amerikaanse orthodoxe jood die nog even kwam bidden voor hij morgen weer naar huis afreist. “In feite maakt dit niets uit, ik hoop gewoon dat er geen geweld komt. Andere landen zullen hier boos om zijn, vrees ik. Ach, misschien blijft de ambassade beter gewoon in Tel Aviv.”

Zalmy, die uit New Jersey komt maar al enkele jaren in Jeruzalem woont, lijkt zich ook in dat standpunt te vinden. Dat het een stap dichter is naar een echte controle van de stad, zegt hij. Maar hij weet niet of dit opweegt tegen de gevaren van de beslissing. Zalmy: “Er kan geweld uitbarsten, er kunnen mensen sterven. Trump provoceert, en in een plek als deze is dat erg gevaarlijk.” Dat hij zijn hart vasthoudt voor vrijdag, zegt Zalmy, “want het vrijdaggebed is altijd een erg delicaat moment.”

Ook voor Chaia, die in de Joodse wijk van de Oude Stad woont, maakt het niet zo veel uit. “Ik woon hier en blijf hier wonen. Hoofdstad of niet, de stad was al belangrijk en zal het altijd blijven.”

Represailles

Andere geluiden in de Palestijnse wijken. Mensen willen graag praten over de verwachte aankondiging van Trump, maar ze geven daarbij toch liefst niet te veel persoonlijke informatie vrij - uit angst voor represailles. Eymad, een jonge kledingverkoper in Salah Ad-Din Street, het commerciële hart van Oost-Jeruzalem, ziet het somber in. “Het leven is voor ons al erg moeilijk, nu zal het alleen maar zwaarder worden. Israël zal immers het gevoel hebben dat het kan doen wat het wil. Dit is heel slecht nieuws.”

Chauffeur Mohammed (52) deelt die mening, en denkt daarbij ook aan zijn eigen zaak. “De laatste drie maanden, sinds de protesten om de Al Aqsa Moskee gedaan zijn, was het gelukkig rustig in de stad, daardoor kwamen er meer toeristen naar hier. Nu zal het wellicht opnieuw slechter worden, ik zal dus ook minder bezoekers kunnen vervoeren.”

Fadwa (50) sluit zich daarbij aan: “We verwachten een periode met minder toeristen en meer soldaten.”

Wat die soldaten betreft, die maken zich minder zorgen. “Alles is rustig, alles is normaal”, lachen twee Israëlische militairen die in het hart van de Palestijnse wijk patrouilleren. “We hebben geen andere orders gekregen dan normaal. Gelukkig regent het… winter is coming.”

Ook Dr. Abdul Mahdi verwacht geen grootschalig georganiseerd geweld, ook al hebben Palestijnse leiders drie dagen van woede afgekondigd. “Ach, dat zijn sofa-statements, meer dan het nieuws bekijken vanuit hun sofa en wat verklaringen publiceren doen die mannen niet. Er kan wel geweld uitbarsten, want de mensen zijn boos. Maar de grootste slachtoffers zullen alweer Palestijnse individuen zijn, zonder gezicht, zonder naam. Jongeren, mensen in de straat in geïsoleerde incidenten. Er is geen leiderschap, geen agenda. Dit is de realiteit en de frustratie van de Palestijnse samenleving. Dat geldt ook voor de Arabische landen: grote woorden, maar geen daden.”

Wat er ook gebeurt, Abdul Hadi blijft optimistisch: “Wij, Palestijnen, hebben geen ander huis. Wij gaan nooit weg. Wij zullen blijven strijden voor onze rechten.”

null Beeld AFP
Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234