Zaterdag 15/08/2020
Matthias Dewilde kampte jaren met een gameverslaving en geeft er nu als ervaringsdeskundige workshops over.

Gamen en gokken

Hoe een spelletje een stoornis werd: Hoge Gezondheidsraad waarschuwt voor verslaving

Matthias Dewilde kampte jaren met een gameverslaving en geeft er nu als ervaringsdeskundige workshops over.Beeld © Stefaan Temmerman

In een nieuw advies waarschuwt de Hoge Gezondheidsraad voor de risico’s van een gamestoornis – wanneer het voor verstokte gamers te moeilijk wordt om het spelletje af te zetten. Ook begint de grens tussen gamen en gokken soms te vervagen, vindt de HGR. 

Counterstrike, Call of Duty, World of Warcraft. Het zijn titels waar veel gamers, zeker degenen die zijn geboren rond 1990, nog steeds warm van worden. Maar voor Matthias Dewilde is er een paar jaar van zijn leven aan opgegaan. Hij was toen tussen de 20 en de 23, zegt Dewilde, bij wie de verslavingsfase nu zo’n tien jaar achter hem ligt. “Ik gamede ongeveer 10 à 15 uur per dag. Soms speelde ik ’s nachts voort en sliep ik tot de middag.”

Net zoals bij andere verslavingen zitten problematische gamers vaak vast in een vicieuze cirkel, zegt Dewilde. De verslaving is een vorm van vluchten, om sommige problemen in real life te ontwijken. Hoe groter de problemen dan worden, hoe sterker de drang om nog meer te spelen. Nog meer terroristen neer te leggen in Counterstrike.

“Ik had moeite om sociale contacten te leggen”, zegt Dewilde. “En ik zat niet goed in mijn vel. Ik denk dat ik uiteindelijk nog één vriend had, met wie ik af en toe afsprak. En voor school, ik studeerde toen informatiemanagement in Mechelen, deed ik nauwelijks nog moeite. Je begint wel aan te voelen dat er iets niet klopt. Maar dan wil je voor die schaamte ook weer wegvluchten en dan ga je nog meer gamen.”

Bescherming ingebouwd

De verslaving waar Dewilde jarenlang mee gekampt heeft, en waar hij nu als ervaringsdeskundige workshops over geeft, is precies waar de Hoge Gezondheidsraad (HGR) voor waarschuwt in een pas gepubliceerd advies. Daarin gaat het onder meer over de risico’s die kunnen leiden tot een gamestoornis, zoals de raad de verslaving bestempelt.

Ook doet de HGR enkele voorstellen voor maatregelen. Een pop-upvenster dat na enige tijd verschijnt, kan een speler er al op attent maken dat hij al lang aan het gamen is.

“Als je vooraf instelt hoe lang je wil spelen, dan heb je al een zekere bescherming ingebouwd”, zegt Frieda Matthys, psychiater aan de VUB, die mee aan het advies heeft gewerkt. “Maar we zouden graag ook meer inzicht hebben in wat games zo verslavend maakt. De industrie zou het onderzoek moeten delen dat ze ernaar uitvoert. En er moet ook meer transparantie komen over de algoritmes die in games verwerkt zitten.”

Dan is er nog een tweede punt, waar de HGR op hamert. De grens tussen gamen en gokken begint steeds meer te vervagen. Er staan bijvoorbeeld veel gratis casinospelletjes online, waardoor de drempel naar echt gokken verlaagt. De HGR vindt dat hier een leeftijdsgrens op moet komen van 21 jaar. Maar er is ook het fenomeen van de loot boxes: pakketten die gamers in een spel kunnen kopen, waarvan ze op voorhand niet weten wat erin zit.

Technische trucje

Gamers konden zo vroeger in ons land geld neerleggen in het populaire spel FIFA om via zo’n systeem voetbalspelers te kopen. Maar omdat de Kansspelcommissie het gebruik van loot boxes in 2018 heeft ingeperkt, gaat dat nu niet meer. Ook in andere spelletjes is er ondertussen bijgestuurd.

“Maar met een VPN-connectie kunnen gamers vanuit ons land dat verbod makkelijk omzeilen”, zegt David Verbruggen van de Belgian Entertainment Association. Door dat technische trucje lijkt het voor het spel alsof gamers niet in België maar in een ander land aan het spelen zijn. “Voor iedereen met een beetje kennis van zaken is dat nu niet zo moeilijk.”

De gamesector heeft er volgens Verbruggen moeite mee dat hij nu plots over dezelfde kam wordt geschoren als de gokindustrie, maar wil zijn kop ook niet in het zand steken. Uit onderzoek is volgens Verbruggen gebleken dat je in een op de vier games wereldwijd iets kan kopen, maar loot box-systemen zijn daarin een minderheid. Games die je gratis kan spelen, leunen er wel vaak op als verdienmodel.

Verbruggen vindt dat er ten eerste meer onderzoek moet komen, maar ook dat de wetgeving anders moet worden aangepakt. België is namelijk te klein om dit efficiënt te beteugelen. “Dit zou onder de consumentenwetgeving moeten vallen”, zegt Verbruggen. “Dan kan je dat op Europees niveau behandelen. Omdat de gokwetgeving nationale materie is, krijg je op den duur wetgeving die weer van land tot land gaat verschillen.”

Ouders betrekken

Waar Verbruggen het dan wel eens is met de HGR, is dat er meer moet worden gedaan om ouders bewust te maken van de risico’s van problematisch gamegedrag. Via de website speelhetslim.be probeert de gamesector ouders te helpen met de digitale opvoeding van hun kroost. “We leggen er ook uit wat FIFA of Fortnite eigenlijk is”, zegt Verbruggen. “En we tonen hoe ze systemen voor ouderlijk toezicht kunnen instellen.”

Dewilde ziet als ervaringsdeskundige ook een belangrijke rol weggelegd voor ouders om verslaafde gamers erbovenop te helpen. Ouders komen ook samen met hun kinderen zijn workshops volgen via de organisatie GameChangers, of Dewilde geeft hen persoonlijke begeleiding.

“Als ze interesse tonen voor de games, is dat al een begin om de band te versterken”, zegt Dewilde. “Dan kunnen we kijken hoe we het gamen weer in balans brengen met school en vrienden. Het komt er dan op aan om uit te zoeken welke behoefte een verslaafde gamer in zijn echte leven op dat moment niet vervuld ziet. Hoe meer je daar vooruitgang kan maken, hoe sneller de drang naar overmatig spelen verdwijnt.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234