Zondag 29/11/2020

Opinie

Hoe een falende gerechtspsychiatrie klassejustitie in de hand werkt

Filip De Reuse.Beeld rv

Filip De Reuse is strafpleiter en lid van de Commissie Strafrecht van de Orde van Vlaamse Balies (OVB).

Begin 2014 sloeg in het kleine Oostvlaamse dorp Vurste een bom in. Kris V., gekend als een zachtaardig man, heeft zijn partner op gruwelijke wijze verstikt en onthoofd. Volgens zijn verklaring hoorde hij stemmen die hem opdroegen de vampier naast hem te doden.

De man was in het verleden reeds opgenomen en behandeld voor een psychose en zowel zijn familie als zijn partner hadden kort voor de feiten aan de alarmbel getrokken bij artsen omdat zij duidelijke tekenen merkten van een nieuwe psychotische opstoot.

Zijn behandelende psychiater kon hem ten vroegste 14 dagen later zien maar tot een consultatie kwam het nooit, Kris V. werd op 13 januari 2014 gearresteerd en verdween achter de tralies.

Meer dan 4 jaar later heeft de rechtbank Kris V. nu geïnterneerd. In het vonnis halen de rechters uitzonderlijk scherp uit naar de wijze waarop de gerechtspsychiaters hun werk hebben gedaan.

Outreau

Ik moet terugdenken aan een zaak die zeventien jaar geleden een schokgolf door Frankrijk joeg. In het Franse dorp Outreau werd een vermeend pedofilienetwerk opgerold en zeventien mensen onterecht opgesloten. Er waren geen materiële bewijzen die de verklaringen van de kinderen ondersteunden al hield de rechtbank rekening met de bevindingen van een psycholoog–expert die de verklaringen als geloofwaardig bestempelde.

Toen naderhand bleek dat de verklaringen vals waren, verdedigde de expert zich voor de camera’s met de woorden “Quand on paie des experts aux tarifs d'une femme de ménage, on a des expertises de femme de ménage”. Een nieuwe schokgolf ging door de Franse juridische wereld.

De afgelopen jaren stonden ook bij ons heel wat mediatieke zaken op de justitiële kalender. Telkens weer passeerden gerechtspsychiaters en psychologen de revue. Telkens weer voer voor discussie.

Is De Gelder toerekeningsvatbaar of niet? Heeft Van Themsche autisme of niet? Wist de moeder die pas thuis was na een collocatie en haar zoontje verdronk in bad wat ze deed of niet? Steeds opnieuw stond de discussie over de al dan niet toerekeningsvatbaarheid van de dader centraal.

Niet evident in een juridisch kader zonder ruimte voor nuance: men is ofwel toerekeningsvatbaar ofwel niet.

De kritiek op deze experten aan de kant van de advocatuur is vaak hard: de expert heeft de client amper gesproken, te eenzijdig, amper wetenschappelijk onderbouwd…

Aan de zijde van de magistratuur bleef het tot afgelopen dinsdag vaak zeer stil.

In de ‘vampiermoord’ verwees de rechtbank in Gent de bevindingen van de gerechtsexperten, in een vlijmscherp gemotiveerd vonnis van maar liefst 120 bladzijden, naar de prullenmand. De rechtbank verweet de gerechtsexperten onvoldoende dossierkennis, tunnelvisie, het hanteren van een gebrekkige methodiek en het laten primeren van subjectieve indrukken boven psychologische testresultaten.

Voor de gerechtspsychiaters was het nochtans duidelijk: de dader had zijn partner in koelen bloede vermoord terwijl de verdediging, gesteund door diverse eigen experten, er rotsvast van overtuigd was dat de dader psychotisch was en hierdoor ontoerekeningsvatbaar.

Volgens de gerechtsexperten veinsde de dader na de feiten een psychose als verdedigingsstrategie.

Dat deze conclusie lijnrecht in ging tegen de getuigenissen van familie en vrienden die kort voor de feiten contact hadden met de verwarde en psychotische dader, het vooraf bestaande ziektebeeld en vele andere objectieve elementen in het dossier kon hen blijkbaar niet op andere gedachten brengen.

Dat deze bevindingen van de gerechtsexperten niet geheel toevallig in de kaart speelden van het Openbaar Ministerie moest de verdediging maar voor lief nemen.

Gelukkig had de verdediging in deze zaak de moed en voldoende middelen om tegenexperten in te schakelen en zo de weegschaal terug in evenwicht te brengen.

Klassejustitie dreigt echter wanneer het lot van minder bedeelde verdachten in handen ligt van de aangestelde gerechtsexperten, die vaak, onder het mom van een wetenschappelijke expertise, zich beperken tot een loutere karaktermoord.

De gevolgen zijn nochtans niet min.

De dader in de vampiermoord werd ruim drie jaar lang opgesloten in een gevangenis zonder adequate psychische begeleiding en in de wandelgangen van justitie vernemen we dat men De Gelder alsnog zou willen laten interneren…

Hoog tijd dat enkele gerechtspsychiaters zichzelf en hun werk ernstig in vraag stellen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234