Dinsdag 13/04/2021

ReportageEuropese migranten

Hoe een bejaarde man in Gent uit zijn caravan gezet wordt

De caravan staat in de tuin van iemands zomerhuis. Een buur stuurde een klachtenbrief, en nu moet hij weg. Beeld © Stefaan Temmerman
De caravan staat in de tuin van iemands zomerhuis. Een buur stuurde een klachtenbrief, en nu moet hij weg.Beeld © Stefaan Temmerman

Ophef in Gent, nu de stad een 72-jarige Poolse man verbiedt nog langer te logeren in een caravan. Vrijwilligers proberen met alle macht te voorkomen dat de man opnieuw dakloos wordt. ‘In elke Belgische grootstad heb je tientallen gevallen zoals hij.’

Zelfs op een miezerige winterdag is het genieten in de Assels, een natuurgebied op een eilandje tussen Drongen en Afsnee. Fietspaden kronkelen langs de Oude Leie, die de uitgestrekte grasvelden doormidden snijdt. In regenachtige periodes zijn de lagere percelen vaak overstroomd, vogels en vogelliefhebbers vinden er hun gading. Maar die natuurpracht gaat grotendeels voorbij aan de 72-jarige Wieslaw, de meest onzichtbare bewoner binnen het meersengebied.

“Afgezien van zijn wekelijks uitstapje met mij naar de supermarkt, komt hij haast nooit buiten”, zegt Ann Hendriks (53), die zich al twee jaar over de bejaarde Pool ontfermt. Hij heeft er zijn intrek genomen in een oude caravan, die in de tuin van iemands buitenverblijf staat. “Eerlijk, ik weet eigenlijk niet wat hij daar hele dagen doet. Hij heeft een radio, dat weet ik, een kaartspel ook. Hij heeft geleerd dat hij hier op zijn gemak kan zijn en meer heeft hij niet nodig. Hij beschouwt dit als zijn huis.”

Maar daar kan binnenkort verandering in komen. In februari kreeg de eigenaar van het huis een brief van de stad: de caravan in zijn tuin moet verdwijnen. Dus dreigt de man, die kampt met nierproblemen, diabetes en zware psychische problemen, opnieuw dakloos te worden.

Tweeënhalf jaar terug was Wieslaw nog een bekend gezicht in Ekkergem, waar hij met zijn geïmproviseerde tentje tegen het portaal van de kerk kampeerde. Tot de priester hem verdreef en hij in volle hittegolf nergens terecht kon. “Toen we hem vonden, hebben we hem meteen naar het ziekenhuis gebracht. Daar zeiden ze dat het maar een haar gescheeld had of hij was er niet meer."

Te weinig rechten opgebouwd

“In elke Belgische grootstad heb je tientallen gevallen als Wieslaw”, zegt Pascal Debruyne, voorzitter van Samenlevingsopbouw Gent. “Migranten van binnen de Europese Unie, die hier en daar gewerkt hebben, altijd geschipperd tussen de formele en informele circuits. Daardoor hebben ze te weinig rechten opgebouwd om een verblijfsstatuut te bemachtigen. Eens ze ouder worden en allerlei klachten krijgen, kunnen ze eigenlijk nergens heen.”

Gelukkig kon Wieslaw rekenen op een groepje vrijwilligers van Samenlevingsopbouw en WoongiftGent. Die startten een crowdfunding, die genoeg opleverde voor een oude tweedehandscaravan. Ondertussen is de caravan zijn thuis geworden, en daar laat hij slechts een handvol mensen toe. Even opent hij de deur om het rumoer in zijn voortuin gade te slaan, maar op de eerder gemaakte interviewafspraak komt hij snel terug. “Na twintig jaar op straat gezworven te hebben, heeft hij geen vertrouwen meer. Hij wordt angstig bij andere mensen”, zegt Hendriks.

Eerst woonde Wieslaw in een tentje bij de kerk in Ekkergem. Vrijwilligers organiseerden een crowdfunding en kochten de caravan voor hem. Beeld © Stefaan Temmerman
Eerst woonde Wieslaw in een tentje bij de kerk in Ekkergem. Vrijwilligers organiseerden een crowdfunding en kochten de caravan voor hem.Beeld © Stefaan Temmerman

Dat is ook de reden waarom Wieslaw niet staat te springen bij de gedachte om naar de nachtopvang te gaan, weet Hendriks. “Als we hem dat suggereerden, klapte hij meteen toe. ‘Ce sont des voleurs’, zei hij dan.” Een gevoel dat vaker voorkomt bij thuislozen met psychische problemen. “Veel mensen met onwettig verblijf slapen nog liever buiten dan in de nachtopvang”, zegt Dirk Bryssinck van Villa Voortman, een ontmoetingsplaats voor mensen met psychische problemen.

Psychische problemen

Sinds enkele jaren opteert de Vlaamse overheid voor een ‘vermaatschappelijking van de zorg’. Een luikje hiervan is dat men minder mensen dan voorheen toelaat in de psychiatrie. In plaats daarvan worden vaker mobiele teams uitgestuurd om mensen met psychische problemen thuis te ondersteunen. Alleen heb je daarvoor een vast adres nodig natuurlijk. “Daardoor zie je in de praktijk dat er in de daklozenopvang oudere mensen en mensen met bijvoorbeeld psychoses samenkomen. Terwijl die eigenlijk een heel aparte behandeling nodig hebben", zegt Debruyne.

Ook Bryssinck hoort bij steeds meer bezoekers van Villa Voortman dat ze de daklozenopvang vermijden omdat er gestolen zou worden, te weinig privacy is of vechtpartijen uitbreken. “Wij zijn moeten stoppen met mensen binnen te nemen, omdat we anders de naleving van de coronamaatregelen niet meer konden garanderen.”

Drama’s

Het is een lastige situatie voor het stadsbestuur. “We zitten daar heel erg mee gewrongen”, zegt Ruddy Coddens (sp.a), schepen voor Sociaal beleid en Armoedebestrijding. “Wieslaw heeft hier geen rechten, maar hij is hier wel. Hij is ook niet de enige, die intra-Europese migratie veroorzaakt nog drama’s. Dat zijn schrijnende situaties, waar wij als lokaal bestuur weinig aan kunnen doen. Het enige wat we kunnen doen, is voorzien in dringende medische hulp.”

Bovendien kwam de brief met de melding om de caravan te ruimen er na een klacht van een buurtbewoner. “En dan kan de dienst Bouwtoezicht niet anders dan een pv opstellen. Daardoor moet hij tegen eind maart weg", zegt Coddens.

Als het van de vrijwilligers afhangt, zal het niet zover komen. “Enkele vrijwilligers hebben er al de brui aangegeven, maar wij gaan de luis in de pels blijven. Het gaat hier nog altijd om een mens die niet verdient op straat te leven. Wieslaw kiest onvoorwaardelijk voor die caravan, dus gaan we voor hem een nieuwe tuin zoeken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234