Maandag 29/11/2021

Confederalisme

Hoe De Wever België wil uitkleden

Bart De Wever gaat voor een confederatie.  Beeld Photo News
Bart De Wever gaat voor een confederatie.Beeld Photo News

N-VA-voorzitter Bart De Wever heeft een opmerkelijk essay geschreven waarin hij teruggrijpt naar de confederale plannen van zijn partij uit 2013. Vijf praktische vragen.

1. Wat wil De Wever?

“Dit is een strategie op lange termijn, met veel risico en zonder zekere toekomst”, schrijft N-VA-voorzitter Bart De Wever in het boek Onvoltooid Vlaanderen dat vandaag wordt voorgesteld. In zijn betoog past De Wever voor een zoveelste staatshervorming of overheveling van bevoegdheden. In plaats daarvan wordt België uitgekleed en krijgen Vlaanderen en Wallonië bijna alle bevoegdheden. Een fundamentele omslag van een federale naar een confederale staat.

In de confederale staat bestaan er nog maar twee deelstaten: Vlaanderen en Wallonië. Zij krijgen alle persoons- en grondgebonden bevoegdheden, zoals de sociale zekerheid en de pensioenen. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest verliest zijn status als volwaardig gewest, maar krijgt wel een apart statuut. Daarbij behoudt het de grondgebonden bevoegdheden, zoals ruimtelijke ordening, huisvesting en milieu. Ook de 19 Brusselse gemeentes en 6 politiezones gaan erin op.

Nieuw zijn die plannen niet, want de tekst van De Wever is haast een letterlijke doorslag van de voorstellen die de N-VA eind 2013 lanceerde in aanloop naar de verkiezingen. Nadien belandden de communautaire plannen in de koelkast, maar nu haalt De Wever ze weer boven.

2. Hoe zit het dan met Brussel?

Het klassieke struikelblok voor een splitsing is Brussel. Toch hebben de Vlaams-nationalisten daar een oplossing voor gevonden. De Wever stelt de Brusselaar namelijk voor de keuze: ofwel wordt hij een Vlaming, ofwel een Waal. Toch als het gaat over zijn belastingen, zijn pensioen of zijn gezondheidszorg.

“Voor de gemeenschapsmateries kiest iedere inwoner van Brussel – los van taal of afkomst – tussen Vlaanderen en Wallonië”, schrijft De Wever in zijn essay. Die keuze is allerminst vrijblijvend, want ze bepaalt bijvoorbeeld hoe lang je kunt genieten van een bepaalde uitkering, hoeveel belastingen je betaalt en of je voor het Vlaamse of Waalse parlement mag stemmen. Ook jeugdbescherming, migratie en inburgering vallen onder die keuze.

De Wever laat Brusselaars de vrijheid om te 'shoppen' tussen het Vlaamse en Waalse model. Het is immers mogelijk om te wisselen tussen de systemen, op voorwaarde dat je een wachtperiode in acht neemt. Over de duur van die wachtperiode rept De Wever geen woord, maar in 2013 – toen de plannen voor de 'Brusselkeuze' voor het eerst opdoken – sprak hij nog van een periode van drie jaar.

3. Wat blijft er nog over op het Belgische niveau?

Niet veel. Of beter: enkel wat de deelstaten zelf niet willen. Tot nu toe worden bevoegdheden van het federale niveau overgeheveld naar de deelstaten, maar de N-VA keert die logica om. Vlaanderen en Wallonië worden zelf eigenaar van alle bevoegdheden en beslissen in onderling overleg welke bevoegdheden ze willen afstaan aan het confederale niveau. Als het van De Wever afhangt, is die lijst beperkt. De confederatie zou enkel nog bevoegd zijn voor defensie, veiligheid, financiën en buitenlandse zaken.

Wat overblijft, is een Belgische miniregering met zes ministers, waarvan vier volwaardige ministers en twee deelstaatministers. Die laatsten hebben enkel een adviserend stemrecht. De vakministers komen samen in thematische ministerraden. Zo komen bijvoorbeeld alle deelstaatministers van Landbouw samen op een ministerraad Landbouw.

In het parlement wordt de Senaat afgeschaft en wordt het aantal zitjes in de Kamer teruggeschroefd van 150 naar 50. De Kamerleden worden aangesteld vanuit het Vlaams en Waals Parlement. De zitjes in het parlement en de regering worden eerlijk verdeeld tussen de deelstaten.

Er komt een Belgische Raad, een soort permanent overlegorgaan waarin de ministers-presidenten van Vlaanderen, Wallonië, Brussel en de Duitstaligen overleggen.

En koning Filip? Die mag van De Wever op zijn troon blijven zitten, maar de monarchie krijgt enkel nog een zuiver protocollaire functie.

4. Wat met het geld?

Vlaanderen en Wallonië bepalen zelf hoeveel personenbelasting, hoeveel roerende en onroerende voorheffing, successie- en schenkingsrechten en vennootschapsbelasting ze innen. Brussel behoudt enkel de inkomsten van de grondgebonden bevoegdheden, zoals de vennootschapsbelasting, de schenkingsrechten en de onroerende voorheffing.

Het Belgische niveau wordt gefinancierd door de btw en accijnzen. Dat moet volgens N-VA volstaan om de verplichte Europese bijdrage, de intrestlasten en de aflossing van de staatsschuld te betalen.

5. Hoe zit het met de solidariteit tussen Vlaanderen en Wallonië?

Het einde van het federale België betekent niet zozeer het einde van de solidariteit tussen de deelstaten,. De confederatie zal daar op toezien. Het nieuwe solidariteitsmechanisme moet de verschillen uitvlakken, maar tegelijk ook responsabiliserend werken en transparant zijn. Ze moeten een duidelijk doel voor oog hebben en aanzetten tot verbetering. “Zo gebeurt het nu ook in Duitsland”, aldus De Wever.

null Beeld Jan Straetmans
Beeld Jan Straetmans
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234