Zaterdag 19/10/2019

Afghanistan

Hoe de VS amper gebruikte transportvliegtuigen op de schroothoop gooiden

Het Italiaanse transportvliegtuig waarmee de Afghaanse luchtmacht moest worden opgebouwd. Beeld Foto Alenia Aermacchi

Ze zijn het symbool van Westerse verkwisting in Afghanistan: twintig Italiaanse transportvliegtuigen. Gekocht door de VS voor de nieuwe luchtmacht van de Afghanen. Maar na amper te hebben gevlogen, zijn de meeste van de 400 miljoen euro kostende toestellen door de VS verschroot. Opbrengst van het sloopijzer: amper 25 duizend euro.

De Amerikaanse luchtmacht heeft nog tot vrijdag om antwoord te geven op een batterij van vragen van een speciale waakhond in Washington. Waarom zijn de kostbare C-27's, die kampten met een chronisch gebrek aan reserve-onderdelen, in hemelsnaam gesloopt? Waarom zijn de turboprops niet verkocht aan een ander land? Konden ze nog wel vliegen? En wie is de hoofdschuldige van deze enorme verkwisting?

Bijna twee weken nadat onderminister Deborah James opdracht kreeg voor 17 oktober opheldering te verschaffen, heerst nog altijd ongeloof in de VS over het debacle. "Een schrijnend voorbeeld van de miljarden die verbrast zijn in Afghanistan", zo noemt nationale veiligheidsexpert Ethan Rosenkranz het opzienbarende einde van het project.

Dat niet alles van de maar liefst 82 miljard euro die Washington sinds 2002 in Afghanistan heeft gepompt goed werd besteed, is al jaren bekend. John Sopko, de speciale Afghanistan-waakhond die de besteding van overheidsgeld onderzoekt, schrijft er elk jaar een lijvig rapport over.

Werkloos

Maar dat het Pentagon het zó bont kon maken, was ook voor Sopko een verrassing. Eind 2013 had hij met eigen ogen gezien hoe de transportvliegtuigen werkloos stonden in een uithoek van de luchthaven van Kabul. Een maand later begon hij een onderzoek. Maar pas deze maand trok Sopko aan de bel in Washington. Hij had gehoord dat 16 van de 20 vliegtuigen onlangs waren vernietigd.

Nog erger: dat een Afghaanse sloper amper vijf eurocent moest betalen per halve kilo gesloopte C-27. "Ik ben bezorgd dat de verantwoordelijken mogelijk geen alternatieven hebben overwogen om belastingdollars te redden", schrijft hij in een brief aan de baas van onderminister James, minister van Defensie Chuck Hagel.

De C-27-versie waarmee de Amerikaanse luchtmacht vloog. Beeld Foto Alenia Aermacchi
De Afghaanse C-27's werkloos op de luchthaven van Kabul. Beeld Foto US Air Force

De verkwiste 400 miljoen euro maakt deel uit van de 45 miljard euro die de VS in de afgelopen twaalf jaar hebben uitgegeven voor het trainen en bewapenen van het Afghaanse leger. De transportvliegtuigen, overgenomen van de Italiaanse luchtmacht, moesten de operaties van de Afghanen ondersteunen.

Met de opgeknapte C-27's moesten gewonde soldaten worden opgehaald, eenheden bevoorraad en troepen verplaatst. Taken die nu worden uitgevoerd door de VS en de NAVO. Eind dit jaar vertrekken echter de Westerse troepen en moet het Afghaanse leger dit soort taken gaan overnemen. De C-27 leek een goede keuze. Het toestel was weliswaar onderhoudsgevoelig maar het was bij uitstek geschikt om te landen op de korte landingsbanen in Afghanistan.

Mislukking

Maar door mismanagement van de luchtmacht en de NAVO en falen van de Afghanen en de leverancier, werd het project een complete mislukking. De VS kochten de C-27's maar met veel te weinig reserve-onderdelen. Hierdoor konden de Afghanen het toestel niet in de lucht houden. Op sommige reserve-onderdelen moest soms maanden worden gewacht. In 2011 stond de hele luchtvloot aan de grond, onder andere ook omdat er niet genoeg Afghaanse piloten waren opgeleid.

In de eerste negen maanden van 2012 waren de C-27's slechts 234 uur in de lucht geweest, in plaats van de vereiste 4.500 uur. Er moest voor zo'n 160 miljoen euro aan onderdelen worden ingekocht om ze weer in de lucht te krijgen. Maar zo ver kwam het nooit. Contracten om de toestellen in stand te houden, werden door de Amerikaanse luchtmacht opgezegd. In maart 2013 trokken ze een dikke streep door het pechproject.

Voor vrijdag moet de luchtmacht het mysterie oplossen waarom is besloten de C-27's te vernietigen. Waakhond Sopko wil ook weten wat er gaat gebeuren met de vier toestellen die nu op de luchtmachtbasis Ramstein in Duitsland staan geparkeerd. Hij is er niet gerust op dat de slopers van de luchtmacht deze vier turboprops zullen sparen. "Ik verzoek u mij tijdig in te lichten zodra hun status verandert", schreef hij minister Hagel eerder deze maand.

Een Afghaanse piloot lacht na zijn eerste missie in 2010 met een C-27. Beeld Foto US Air Force
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234