Zaterdag 15/08/2020

Hoe de varkensgriep het leven in miljoenenstad Mexico-stad lam legt

In de greep van de griep

Videotheken doen gouden zaken, maar verder ligt het leven in Mexico-stad helemaal stil. De angst voor de varkensgriep heeft de stad van 21 miljoen in haar greep. Zelfs kuchen op straat wordt bestraft met een boze blik. Maar het zakelijke en culturele hart van een stad dagenlang on hold zetten, terwijl de economische crisis volop woedt, dat blijft niet zonder gevolgen. Door Lotte Beckers

Zocalo Plaza, het immense plein in hartje Mexico-stad. Op een doordeweekse dag verdringen toeristen en Mexicanen zich om een glimp op te vangen van de vele straatartiesten en muzikanten. Vandaag is het hier nagenoeg leeg. Enkele vrouwen knielen op de stenen, een blauw maskertje voor hun mond. Ze bidden voor de zieken.

Soldaten delen mondmaskertjes uit aan voorbijgangers en jagen nieuwsgierigen weg van de kathedraal. Ze wijzen naar het bord: 'Geen dopen, geen biechten, geen kerkdienst tot nader order'. Binnen preekt kardinaal Norberto Rivera voor een handvol gemaskerde kerkgangers, die erin ge- slaagd zijn het gebedshuis binnen te glippen. "Schenk ons de voorzichtigheid en de sereniteit om verantwoordelijk te handelen, besmetting te vermijden en anderen niet te besmetten", roept Rivera de maagd van Guadalupe, beschermheilige van Mexico, aan. "Schenk hulp aan de gezondheidswerkers, wees waakzaam voor de herstellenden en troost hen die rouwen."

Op tv is te zien hoe zijn misdienaars gemaskerd achter hem aan schuiven, een bevreemdend gezicht. Voor het eerst in 300 jaar tijd werd een icoon van de heilige Andreas, patroonheilige uit een kast gehaald en op een altaar gezet. Het zal daar blijven staan tot de ramp achter de rug is.

Onwezenlijk

Eerder had de kerk gesteld dat de zondagsdienst, altijd goed voor een massale opkomst, wel zou doorgaan, zij het in licht aangepaste vorm. Zo zouden kerkgangers de communie in de hand krijgen, en niet in de mond. Maar naarmate het dodental in het weekend opliep en de Mexicanen de stuipen op het lijf werden gejaagd, werd besloten verschillende kerkdiensten af te gelasten. Gelovigen moesten de mis op tv volgen, zelfs huwelijken worden verzet. Ongekend, in het diepgelovige Mexico.

Enkelen schoten hun gebedjes dan maar op de trappen, voor de gesloten kerkdeuren. "Ik heb God gevraagd te vermijden dat er nog meer doden vallen, en om deze geseling snel te beëindigen", vertelt kapper Oscar Gonzales voor de trappen van een kerk in het westelijk deel van de stad. Ook Adriana Gomez staat hoofdschuddend voor een gesloten deur. "Mensen zijn bang, en willen Gods hulp. Net nu hebben we de kerk het meest nodig." Zo ook Dolinga, een vrouw die toch naar de kerk trok, waar ze maandelijks voedselhulp krijgt. Nu vertrekt ze met lege handen.

Het moge duidelijk zijn: de angst voor varkensgriep heeft Mexico in de greep. Volgens de Mexicaanse autoriteiten zouden al 149 Mexicanen bezweken zijn aan de ziekte, de WGO houdt het vooralsnog bij 27 bevestigde varkensgriepdoden. Het im-mer bruisende Mexico-stad is onwezelijk stil, de angst voor de dodelijke epidemie houdt de ruim 20 miljoen inwoners van de straat. Om verdere besmetting in te dijken, vroeg de overheid concerten, sportwedstrijden en andere evenementen af te gelasten. De bevolking werd aangeraden drukke plekken te mijden, een advies dat massaal wordt opgevolgd. "Nu ze alle publieke activiteiten afgelasten, is het allicht nog erger dan ze zeggen", beeft Liseth Hernandez, die met haar zevenjarig zoontje in het ziekenhuis wacht op een arts. Hij hoest al een week.

De straten liggen er desolaat bij. Op zondagnamiddag krioelt Mexico-stad doorgaans van de flanerende koppels en gezinnen, nu zijn de wandelaars op de vingers van één hand te tellen. Het verkeer is beperkt tot een enkele wagens, die voor één keer rustig kunnen doorrijden. "De stad is normaal bezaaid met krappe, overladen busjes", vertelt een journalist van Sky News. "Ze rijden nog, maar de meesten zijn helemaal leeg. Dit heb ik nog nooit gezien." En wie de angst om besmetting overwint en zich toch buiten waagt, doet dat met een maskertje op. Opvallend is ook dat de zeldzame wandelaars nog liever de weg oversteken dan een voorbijganger te moeten kruisen. En wie durft te hoesten of te kuchen, kan rekenen op boze blikken. Hier en daar staat een eenzame straatverkoper te dralen bij zijn kraam.

"Dit is de eerste keer in twee dagen tijd dat ik buiten kom", zegt de 39-jarige Juan Casiano, die het verlaten stadsparkje helemaal voor zich heeft. "Ik had even behoefte aan frisse lucht. Maar de rest van de dag blijf ik thuis." Anderen ontvluchten de stad, zoals C.R Hibbs, een Amerikaanse expat: "Het idee dat ik tien dagen zou moeten thuisblijven met twee kleine kinderen, zonder cafés of musea, is erg onaantrekkelijk. Daarom keer ik terug naar San Diego."

Maar niet iedereen verkeert in die luxueuze positie. Daniela Briseno (31) veegt een goot, met twee vuile mondmaskers aan. Die heeft ze gevonden op straat. "Ik zou thuis moeten blijven, ik weet het. Maar ik heb een familie te onderhouden."

De weinige toeristen die afgelopen weekend nog de straten van Mexico-stad trotseerden, lopen er eerder verdwaasd bij. Christiana Correa, een 29-jarige Braziliaanse, slentert over de Zocalo, reisgids en stadsplattegrondje in de hand. Ze is vruchteloos op zoek naar een attractie of museum waar ze wel nog binnen mag, maar vreest voor een vakantie in mineur. Zelfs de zoo is gesloten "Ik heb niets te doen", klaagt ze.

Ook aan de ingang van het Nationaal Paleis worden de toeristen tegengehouden door soldaten: de site met de beroemde muurschilderingen van Diego Rivera is tot nader bericht gesloten.

Daria Pacheco uit het Amerikaanse Phoenix reisde naar Mexico om zich onder te dompelen in de vurige hoofdstad. "Maar er is hier werkelijk niks te doen", roept ze, wandelend over een lege plaza. In een poging het beschermingsrisico te beperken, maakt stadspersoneel de ventilatiesystemen van de metrotunnels schoon. Even heeft burgemeester Marcelo Ebrard met de gedachte gespeeld om het metro- en busnetwerk in de stad te sluiten, maar dat plan is op de lange baan geschoven.

Niet meer zoenen

Restaurants en cafés zijn verplicht hun deuren te sluiten voor ten minste tien dagen. Met geïmproviseerde bordjes en gesloten gordijnen maken de horecazaken hun klanten duidelijk dat er voorlopig niets te eten valt. Her en der probeert een inventieve barman de richtlijn te omzeilen, bijvoorbeeld door medisch personeel in te huren die van elke klant de temperatuur meet. Wie koorts heeft, komt er niet in, belooft de barman bange klanten. Bij kleine restaurantjes heerst er enige verwarring: geldt de maatregel ook voor hen, of niet?

Ook bioscopen blijven gesloten, net als de honderden nachtclubs. Het is doorgaans over de koppen lopen in het trendy Condesa-district, nu ogen de straten naargeestig, zo leeg zijn ze. "In plaats van naar de club te trekken, komen mensen een voorraad bier en wijn inslaan, om het thuis gezellig te maken", vertelt Ricardo Martinez, een kleine kruidenier. Videotheken doen eveneens gouden zaken. Gek genoeg blijken films als Blindness en Resident Evil, die gaan over dodelijke infecties, absolute toppers. De inwoners van de stad Aguascalientes keken al weken uit naar de komst van de Feria San Marcos, een van 's lands grootste kermissen, maar het feestje gaat niet door. Tot grote teleurstelling van de liefhebbers van stierengevechten, rijkelijk vloeiende alcohol en luidruchtige volksmuziek. Toch leken de Mexicanen weinig happig om hun traditionele grote familiediners op zondag te laten vallen: er waren verschillende restaurants die toch nog eten serveerden, terwijl de obers zichzelf wapenenden met mondmaskers. Om de haverklap schrobben ze de tafels met een desinfecterend middel, elk uur wassen ze hun handen.

Door de hele stad heen worden verjaardagspartijen en trouwfeesten uitgesteld. Alberto Islas trok zaterdag naar een bruiloft in het centrum: "De helft van de genodigden kwam gewoonweg niet opdagen." En de anders zo uitbundige Mexicanen zoenen elkaar niet meer - behalve de dapperen, maar dan wel met een mondmasker voor.

Ook scholen en universiteiten in de hoofdstad en verschillende getroffen Mexicaanse staten mogen niet langer lessen organiseren. Zeker tot 6 mei hebben meer dan zes miljoen studenten en scholieren noodgedwongen vrij. Zelfs fitness-centra houden de deuren gesloten. Groepsactiviteiten zoals spinningsessies en aerobicslessen worden te riskant bevonden, trainen in je eentje kan nog wel.

Ook sportliefhebbers van het meer passieve soort bleven op hun honger zitten. De populaire voetbalploeg Pumas nam het achter gesloten deuren op tegen Chivas. De thuisploeg zag daarmee minstens 381.000 euro uit ticketverkoop aan zijn neus voorbij gaan, plus de inkomsten van de drankstalletjes. Het gigantische Aztekenstadion, goed voor meer dan 100.000 toeschouwers, bleef akelig leeg tijdens de match America - Tecos. Van overheidswege waren de stadions verboden terrein voor de voetbalfans, die de wedstrijden dan maar op tv volgden.

Nog op tv, bij een variétéshow, was het 'levende' publiek voor één keer vervangen door bordkartonnen figuren.

Bioaanval door de drugskartels

David Douterlungne verblijft voor zijn doctoraatsonderzoek in het zuidelijke Chiapas, tegen de grens met Guatemala. "Ook hier gelden dezelfde voorzorgsmaatregelen, al worden ze minder strikt opgevolgd", vertelt hij aan De Morgen. "Maar de lessen zijn nu ook opgeschort voor onbepaalde duur. Straks geef ik een workshop, ik weet niet of die nog doorgaat."

Het virus is zoals verwacht de talk of the town. "Via de pers worden we gebombardeerd met spotjes: blijf weg van massa's, was regelmatig je handen... Er doen ook veel roddels de ronde: het laatste gerucht is dat het virus komt van een aanval met biowapens, door de drugsbendes." De student Edgar denkt er het zijne van: "Volgens mij is het een complot van de overheid, om ons onder de knoet te houden."

De enige plekken waar de Mexicanen wél nog in groten getale naar toe trekken, zijn de apotheken, die nu al een tekort aan ontsmettingsmiddele en antibacteriële zeep melden. Bij apotheker Carlos Martinez vliegen de mondmaskers de deur uit, hij kan de vraag nauwelijks bijhouden. In amper twee uur tijd verkoopt hij makkelijk 1.500 stuks, al weet hij niet goed of hij daar blij mee moet zijn. "Er komen hier zoveel mensen om medicijnen of maskers, ik ben bang om zelf besmet te raken." Bij apotheek Multifarmacias heeft eigenaar Mayra Viloria de maskerverkoop alvast beperkt tot vijf per klant, en niet alleen omdat ze bijna door haar voorraad heen zit. "Op straat worden de maskers doorverkocht voor tienmaal zoveel (omgerekend een euro; red.) als ze bij mij kosten."

Maandag daagden wel opvallend veel mensen op het werk op. Al van 's morgens vroeg stapten drommen mensen, tegen de verwachtingen in, op bussen en metro's, maar wél met een maskertje. Maar meer pendelaars dan anders kwamen met de auto.

Een ramp voor de economie

Mexico-stad is een van de belangrijkste zakelijke en culturele centra in Latijns-Amerika. Zo'n stad tien dagen lang lamleggen, dat blijft niet zonder gevolgen. Eduardo Reyes van CIDAC, het Center of Investigation for Development, is voorzichtig met doenscenario's. "Het is nog te vroeg om in te schatten welke gevolgen deze pandemie zal hebben op de economie", zegt Reyes aan De Morgen. "We weten ook niet hoe lang dit nog zal aanslepen. En daarbij, iedereen is nu zo bang voor het virus, dat de economische gevolgen even niet van tel zijn. Er wordt eigenlijk amper over gepraat. De winkelrekken liggen nog vol, je kunt gerust boodschappen doen. En iedereen begrijpt dat het nu even niet anders kan, de mensen zijn solidair." Maar Reyes gaf zijn collega's maandagochtend op het werk toch maar geen ha&nd, zo zegt hij nog.

De griepaanval kon niet op een slechter moment komen, nu er voor 2009 al een krimp van de economie van 3 procent wordt voorspeld en de overheid verwikkeld is in een felle oorlog met de drugskartels. "Ons imago bevindt zich op een dieptepunt, en deze ziekte helpt allerminst", zegt cultureel commentator Guadalupe Loaeza. De Mexicaanse peso tuimelt naar beneden, nu gevreesd wordt dat de epidemie het land nog dieper in een recessie zal duwen. Vliegtuigmaatschappijen verliezen op de beurs, alleen farmaceutische bedrijven spinnen garen bij de griep.

Rodrigo Centeno is als econoom eveneens verbonden aan CIDAC. Hij is pessimistisch: "Elke sluiting van winkels, hotels en andere werkplekken treft de productie, en kan de gezondheid van bedrijven ernstig aantasten. Voorlopig situeert het probleem zich aan de vraagzijde, nu alle Mexicanen binnen blijven. Maar als bedrijven tijdelijk de deuren sluiten, dreigt er ook aan aanbodszijde een tekort te ontstaan." Taxichauffeur Raul Sanchez (49) voelt de gevolgen van de uitbraak al. "Sinds de scholen gesloten zijn, heb ik amper nog werk. Niemand komt zijn huis nog buiten. Het was al mager met die economische crisis, nu is het nog erger."

En nu toeristen wordt aangeraden weg te blijven uit Mexico, krijgt ook die sector zware klappen. Buitenlandse bezoekers pompten vorig jaar 10,1 miljard euro in de Mexicaanse economie, na die van Brazilië de grootste van Latijns-Amerika. Hotels en beach resorts kijken angstvallig naar het komende verlengd weekend: hoeveel annulaties zullen er binnenkomen?

Dumpingprijzen

Olivia Gutierrez werkt voor NH Hoteles SA, in hartje Mexico-stad "Twee op de zeven gasten hebben hun reservaties geannuleerd", vertelt ze. "Deze ochtend nog is een dame vroeger vertrokken: ze werkt aan de universiteit, maar die is gesloten." De Amerikaanse ambassade in Mexico heeft de behandeling van al meer dan 5.000 visumaanvragen uitgesteld, om een massala uittocht te vermijden. De situatie doet denken aan de uitbraak van de SARS-epidemie in Azië in 2003. Tientallen Aziatische landen werden toen diep getroffen: vliegtuigmaatschappijen moesten noodgedwongen tal van vluchten afzeggen, hotels boden kamers aan voor dumpingprijzen.

Minister van Financiën Agustin Carstens, stelde dat het virus "zonder twijfel de economie zal aantasten", maar probeerde even later de gemoederen enigszins te bedaren, door te zeggen dat de malaise "van voorbijgaande aard is". De banken hebben een plan om verstoringen te vermijden, en de overheid zal de markt nauwlettend in het oog houden, aldus de minister. Robert Zoellick, topman van de Wereldbank, zei dat het redden van levens nu prioritair is, en leende Mexico alvast 19 miljoen euro om medicijnen en medisch materiaal aan te kopen. Weldra komt daar nog eens 137 miljoen bij.

Maar een verdere mondiale verspreiding van het virus zal funest zijn voor de economie, vrezen experts. Nu al beperken bedrijven als Sony en Samsung zakenreizen richting Mexico. "De apocalyps lijkt te naderen", schrijft Hugo Garcia in dagblad Milenio.

Maandagavond reden honderden militaire voertuigen met ladingen mondmaskertjes en ander materiaal de stad binnen.

Adriana Gomez:

Mensen zijn bang, en willen God om hulp vragen. Maar net nu mogen we de kerk niet in

Restaurateurs die niet willen sluiten zetten medisch personeel in dat van alle klanten de temperatuur meet

n Een Mexicaanse soldaat deelt bij metrostation Pino Suarez mondmaskers uit aan passagiers. Op straat doen de maskertjes al tien keer de winkelwaarde.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234