Zaterdag 25/06/2022

In kaartOorlog in Oekraïne

Hoe de Russische ambities in Oekraïne dag na dag kleiner worden: deze kaarten maken het duidelijk

Een Oekraïens artillerievoertuig nabij Charkiv. Beeld ANP / EPA
Een Oekraïens artillerievoertuig nabij Charkiv.Beeld ANP / EPA

Na 85 dagen oorlog verloopt het grote Russische offensief in de Donbas nog altijd niet zoals verhoopt. Meer zelfs, Rusland ziet zich de laatste dagen verplicht om kleinere eenheden in te zetten die zich moeten beperken tot lokale gevechten, zegt het Pentagon. Die terugschaling lijkt exemplarisch voor hoe Ruslands doelstellingen in Oekraïne de afgelopen weken en maanden steeds weer werden ingeperkt.

Tommy Thijs

Enkele kilometers per dag terreinwinst, ten koste van zware verliezen. Het Amerikaanse ministerie van Defensie gaat er in zijn laatste analyse van het Oekraïense slagveld van uit dat de Russische troepen de voorbije dagen en weken slechts minimale vooruitgang konden boeken. Het oorspronkelijke doel van Rusland om de tienduizenden Oekraïense militairen aan het Donbas-front in een grote tangbeweging te kunnen omsingelen, lijkt daarmee volledig onmogelijk geworden.

Het Russische leger lijkt zijn tactiek dan ook te hebben moeten aanpassen, zei het Pentagon gisteren bij een militaire briefing. “Als je kijkt naar de gevechten van de laatste dagen in de Donbas, begin je te zien hoe de Russische operaties kleiner worden, zowel in aantal soldaten als in omvang, en hun doelen nu echt heel lokaal zijn”, klinkt de analyse. “Vaak proberen de Russen dorpen en soms zelfs gewoon kruispunten in te nemen, en gebruiken ze daar kleinere groepen militairen voor, meer ter grootte van een compagnie (100 tot 150 militairen, red.) dan van een bataljon (600 tot 800 militairen, red.).”

Van Lyman tot Popasna

Dat betekent niet dat kleinere dorpen en steden niet in Russische handen kunnen vallen. Meer zelfs: dat is zelfs erg waarschijnlijk in de provincies Donetsk en Loehansk, die samen de Donbas vormen. Nu met de overgave van honderden Azovstal-verdedigers de slag om Marioepol volledig voorbij lijkt, krijgt het Russische leger meer handen vrij om noordwaarts op te rukken en de bataljons die zich daar al bevinden te gaan versterken.

Het grootste oorlogsgeweld speelt zich de laatste dagen af in een geografisch zeer beperkte gordel van Izjoem over Lyman tot aan Popasna. Die laatste stad viel twee weken geleden al. Lyman, een stadje van 28.000 inwoners, is nog in Oekraïense handen, maar is sinds gisteren langs drie kanten door Rusland omsingeld, bevestigde de Oekraïense legerleiding.

Met een zuidelijke doorbraak vanuit Lyman en een noordelijke vanuit Popasna, zou Sjevjerodonetsk volledig omsingeld zijn. Die stad met voor de oorlog 120.000 inwoners is ongeveer het laatste grote gebied van de provincie Loehansk dat nog in Oekraïense handen is.

Om vanuit Lyman door te stoten naar het zuiden zou Rusland echter ook eerst de Donetsk-rivier moeten gaan oversteken. Als Lyman valt, zullen de vertrekkende Oekraïense troepen heel waarschijnlijk de bestaande bruggen over de rivier achter zich opblazen, waardoor Rusland pontonbruggen zal moeten gebruiken. De voorbije weken mislukten pogingen daartoe grandioos, met de zware Oekraïense artillerie-aanval nabij Bilohorivka als voorlopig hoogtepunt. Daarbij zouden tot 100 Russische tanks en andere legervoertuigen vernietigd zijn, en tot 500 militairen omgekomen.

Als Lyman valt, is het ook de vraag hoeveel Rusland daar uiteindelijk mee wint. Philips O’Brien, professor Strategische Studies aan de Schotse universiteit van St. Andrews, noemt de inname van kleinere dorpen en steden op dit moment niet het belangrijkste om het succes van het Oekraïense verzet aan af te meten, zo zegt hij op Twitter.

“Wat telt is wat elke zijde doet om de andere zo veel mogelijk verliezen te doen lijden, en niet of een specifiek dorp valt of niet. Het Oekraïense leger moet de Russische soldaten en hun militair materieel zo veel als mogelijk proberen verzwakken. Als ze wat grondgebied moeten afstaan om meer schade te kunnen toebrengen, is het dat nu waard.” Volgens onafhankelijke tellingen verloor Rusland al minstens 3.675 legervoertuigen, waaronder 671 tanks.

Omsingelingspogingen

Rusland heeft de voorbije weken en maanden al meerdere keren zijn doelen moeten verleggen. Na de grote gelijktijdige invasie van het noorden, oosten en zuiden in de hoop ineens een groot deel van Oekraïne te kunnen bezetten, mogelijk zelfs tot ver voorbij de Dnjepr-rivier, verschoof de focus al in maart naar de Donbas in het oosten.

Via aanhoudende artillerie-aanvallen probeerde Rusland het verzet in Charkiv, de tweede grootste stad van Oekraïne, te breken. Met die stad in handen zou het leger verder zuidwaarts kunnen oprukken naar Dnipro, de vierde grootste stad van het land met een miljoen inwoners (zie kaart). Als dan ook Zaporizja in het zuiden ingenomen kon worden, zou heel de Donbas omsingeld geweest zijn en zaten de tienduizenden militairen die zich daar al sinds 2014 aan het front bevinden, vast.

Door het verzet in zowel Marioepol als Charkiv zag Rusland zich echter verplicht zijn omsingelingspoging in te perken. Na de inname van Izjoem vorige maand probeerde het leger wel verder zuidwaarts op te rukken, allicht met de bedoeling de grens van de provincie Donetsk te volgen. Maar ook daar maakte Oekraïens verzet een einde aan die poging. Sindsdien lag de focus vooral op een zuidoostelijke as die vanuit Izjoem vertrekt richting Slovjansk, waarna met zware Oekraïense artillerie-aanvallen op onder andere de pontonbruggen ook die aanval weer faalde. Vandaar nu de focus op Lyman, Popasna en Sjevjerodonetsk.

Coördinatieproblemen

Volgens het Pentagon heeft het Russische leger zijn coördinatieproblemen ondertussen nog altijd niet opgelost. “Hun eenheden zijn nog altijd niet goed geïntegreerd en gecoördineerd. De communicatie tussen commandanten verloopt nog altijd niet soepel”, klinkt het. Voor O’Brien toont dat aan dat “Oekraïne het Russische leger af en toe moet toelaten om aan te vallen en gebieden in te nemen, aangezien het dan kwetsbaar is voor een tegenaanval”.

Zowel het Pentagon als de NAVO gaan er in hun meest recente analyses vanuit dat zulke over-en-weer-aanvallen met slechts minieme terreinwinst waarschijnlijk nog weken en zelfs maanden zullen doorgaan. Het is meteen de reden waarom Oekraïne nog steeds zwaardere wapens aan het westen vraagt. Zo wil het al weken Amerikaanse raketsystemen over lange afstand (Multiple Launch Rocket System, MLRS) die in tegenstelling tot artilleriehouwitsers meer en sneller raketten kunnen afvuren over een groter gebied.

Volgens nieuwssite Politico blijft de regering-Biden voorlopig terughoudend voor die vraag uit vrees voor een escalatie. Het Pentagon hield het gisteren op dat “er binnenkort waarschijnlijk wel een nieuw militair hulppakket zit aan te komen”, zonder details te geven over welk materieel het dit keer zou gaan.

Oekraïense militairen vuren een GRAD-Multiple Launch Rocket System van Sovjet-makelijk af. Het land wil graag moderne, westerse varianten van dit type wapen ontvangen. Beeld REUTERS
Oekraïense militairen vuren een GRAD-Multiple Launch Rocket System van Sovjet-makelijk af. Het land wil graag moderne, westerse varianten van dit type wapen ontvangen.Beeld REUTERS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234